Inventaris
waarneming

Minderbroedersklooster

archeologisch element
ID
102290
URI
https://id.erfgoed.net/waarnemingen/102290
Provincie
Antwerpen
Gemeente
Mechelen
Deelgemeente
Mechelen
Locatie
Mechelen (Mechelen)
Nauwkeurigheid zone
Tot op 15m
Oppervlakte zone
3 063m²
Bewaringstoestand
Bewaard
Links
-

Beschrijving

Algemeen

Het Cultuurcentrum Mechelen bevindt zich op de plaats van het voormalige Minderbroederklooster. Hiervan bestaat enkel nog de kerk. Gebouwen waaronder de pandgang werden afgebroken voor de bouw van het cultuurcentrum. De laatmiddeleeuwse archeologische site heeft ook een groot aantal begravingen.

Late Middeleeuwen

Sinds 1231 was de kloosterorde van de Minderbroeders aanwezig in Mechelen dankzij de stichting van het klooster door Wouter IV Berthout en zijn vrouw Aleidis van Edingen. De originele kloosterkerk was een simpele zaalkerk. Een nieuwe kerk werd in 1304 toegevoegd en een kapittelzaal in 1319. Het klooster werd in 1342 getroffen door brand. Herstellingen werden pas tussen 1497 en 1500 uitgevoerd.
De minderbroeders hadden het recht om leken te begraven binnen hun domein. Dit resulteerde in de vondst van een groot grafveld dat in 2005 bij opgravingen werd aangesneden. Het betrof meer dan 200 skeletten begraven in de pandgang, binnentuin en aangrenzende vleugels. Ook in 1984 werden er verschillende graven ontdekt.

Nieuwe Tijd

Het klooster werd zwaar getroffen tijdens de Beeldenstorm op 23 augustus 1566. Ook de Spaanse Furie had een impact. Het was echter de Engelse Furie van 9 april 1580 die het klooster de zwaarste klap toedeelde. Pas in 1610 zou het klooster een nieuwe start maken met de wijding van een nieuwe kerk. Deze werd behouden tot vandaag de dag, met uitzondering van de hogere optrekking van de zuidelijke en noordelijke zijbeuk in 1700 en 1728 respectievelijk. Als ook de toevoeging van schijngewelven boven de middenbeuk en het koor in 1734. In 1750 werd de Portiunculakapel tegen de koorapsis heropgebouwd.

Nieuwste Tijd

De Franse Revolutie betekende het einde van de orde. De broeders werden weggejaagd en de Portiunculakapel werd gesloopt De kerk werd omgevormd tot ruiterijkazerne en hooimagazijn. De naam hooimagazijn bleef voor veel Mechelaars tot in de 20e eeuw hangen.
Met de bouw van het Cultuurcentrum A. Spinoy en de Academie voor Beeldende Kunsten, verdwenen in 1955 de laatste kloostergebouwen, uitgezonderd de kerk.

Auteurs: Hellinckx, Daan
Datum:
De tekst wordt ter beschikking gesteld door: Agentschap Onroerend Erfgoed (AOE)

Grondsporen Gebouwplattegrond Klooster

Datering: late middeleeuwen
Typologie: gebouwplattegronden, kloosters
Gebeurtenis:

Beschrijving:
Massieve muren in witte zandsteen, zeer diep gefundeerd. Verwerkt in het 14e-eeuws gebouw zitten gebeeldhouwde architectuurfragmenten in Romaanse stijl uit Doornikse kalksteen. Datering eerste helft 13e eeuw. Mogelijk is dit van de eerste fase van het kloostercomplex of zelfs van gebouwen voor de komst van de Minderbroeders. In dat geval zou het van het kapittel van Sint-Rombout geweest kunnen zijn.

-Ook 3 zilveren muntjes gevonden.

Laatmiddeleeuws Aardewerk

Datering: late middeleeuwen
Typologie: archeologische objecten, losse vondsten
Materiaal: aardewerk
Gebeurtenis:

Beschrijving:
13de-15de eeuw

Laatmiddeleeuwse Begravingssporen

Datering: late middeleeuwen
Typologie: inhumatiegraven, vlakgraven
Materiaal: niet-verbrand bot (menselijk)
Gebeurtenis:
  • Archeologische opgravingen Mechelen
    • Bron: Robberechts B. e.a. 2012: Een kwestie van voortschrijdend inzicht. Archeologisch onderzoek aan de Minderbroedersgang, in: Het archeologisch onderzoek van het Minderbroedersklooster 2011-2012, Nieuwsbrief Stad Mechelen dienst Archeologie 19, p. 2-4.
      Literatuur ()
    • C.K.:Robberech:2012aa
  • Toevalsvondsten Mechelen
    • Bron: Robberechts B. e.a. 2012: Een kwestie van voortschrijdend inzicht. Archeologisch onderzoek aan de Minderbroedersgang, in: Het archeologisch onderzoek van het Minderbroedersklooster 2011-2012, Nieuwsbrief Stad Mechelen dienst Archeologie 19, p. 2-4.
      Literatuur ()
    • C.K.:Robberech:2012aa
  • Archeologische opgravingen Mechelen
    • Bron: Kinnaer F., R. Ribbens, B. Robberechts en L. Troubleyn 2005: Stedelijke Dienst Archeologie. Jaarverslag 2005, Handelingen Koninklijke Kring voor Oudheidkunde, Letteren en Kunst van Mechelen, deel CIX, aflevering 1, p. 323-332.
      Literatuur ()
    • C.K.:Kinnaer:2005aa

Beschrijving:
-Bij opgravingen in 2005 werden meer dan 200 skeletten gevonden, begraven in de pandgang, binnentuin en aangrenzende vleugels. Ook in 1984 werden er verschillende graven ontdekt. Datering 14e eeuw.
-Een aantal grafresten kunnen met de zandstenen muren geassocieerd worden. Ook het grafmonument van, naar alle waarschijnlijkheid, Wouter VI Berthout dateert uit deze periode. Datering eerste helft 13de eeuw

Nieuwe Tijd kerk en kapel

Datering: 17de eeuw
Typologie: kapellen (gebouwen en structuren), kerken
Thema: Archeologie van Kerken en Kerkhoven
Gebeurtenis:

Beschrijving:
Minderbroederskerk en Portiunculakapel die aan het koor van de voormalige Minderbroederskerk werd toegevoegd.
Gebouwd tussen 1603 en 1610.

Je kan deze pagina citeren als: Inventaris Onroerend Erfgoed 2026: Minderbroedersklooster [online], https://id.erfgoed.net/waarnemingen/102290 (geraadpleegd op ).

Beheerder fiche: Agentschap Onroerend Erfgoed

Contact

Heb je een vraag of opmerking over deze fiche? Meld het ons via het contactformulier.