waarneming

Kasteel op de Keizer- of Caesarsberg

archeologisch element
ID
150673
URI
https://id.erfgoed.net/waarnemingen/150673

Beschrijving

Gesitueerd aan de noordrand van de Leuvense binnenstad, maakt de Keizersberg deel uit van de zuidelijke heuvels van het Hageland die de stad ten noorden, van west naar oost, omringen en gekenmerkt zijn door steile hellingen en plateauvormige heuveltoppen. Met zijn ruim 8 hectare oppervlakte, zijn hoogte tot om en bij de 52 meter, - ten noorden begrensd door de Lüdenscheidsingel -, en zijn sterke afhelling stad inwaarts, - ten oosten onderbroken door het wandelpad "Tramweg" en omsloten door het Engels Plein, de Wolvengang en Achter de Latten, ten zuiden door de Burchtstraat en ten westen door de Mechelsestraat -, domineert de Keizersberg het Leuvense stadslandschap.

Recent archeologisch onderzoek op de Keizersberg (evaluatie- en waarderingsonderzoek in 2010, gevolgd door bijkomende onderzoeken in 2011) heeft aangetoond dat het archeologisch bodemarchief uitzonderlijk rijk en divers bewaard is. Binnen de zone van de voormalige burcht werden resten van funderingen, grachten en oudere archeologische lagen vastgesteld, terwijl in de commanderijzone sporen van bebouwing en een kerkhof uit de 13de tot 18de eeuw werden aangetroffen. Het onderzoek wees bovendien op mogelijke oudere menselijke activiteit die de middeleeuwse burcht voorafgaat. De resultaten bevestigen een hoge archeologische waarde voor de volledige site en tonen aan dat archeologische resten op verschillende plaatsen nog goed bewaard aanwezig zijn, zij het soms zeer kwetsbaar voor bodemingrepen.

Auteurs: Jansen, Isabelle
Datum:
De tekst wordt ter beschikking gesteld door: Agentschap Onroerend Erfgoed (AOE)

Arbeiderswoningen

Datering: 18de eeuw, 19de eeuw
Typologie: abdijen, arbeiderswoningen
Thema: Archeologie van Kerken en Kerkhoven
Gebeurtenis:

Beschrijving:
Na afbraak en verkaveling van grote delen van de burcht en commanderij werden de bouwmaterialen verkocht, de gronden verkaveld, nieuwe wegen aangelegd en nieuwe gebouwen en functies geïnstalleerd.
Het domein werd opgedeeld en stukken grond en ruïnes/krotwoningen verhuurd aan zeer arme mensen (arbeidershuisjes).
Eind 19de eeuw werden de terreinen aan een gemeenschap benedictijnermonniken uit Maredsous verkocht. Zij bouwden een nieuwe abdij op die plaats.
18de eeuw-19de eeuw

Ceramiek

Datering: ijzertijd, Merovingische periode, Romeinse tijd
Typologie: vaatwerk, verspreide vondsten
Materiaal: aardewerk
Thema: Archeologie van Kerken en Kerkhoven
Gebeurtenis:

Beschrijving:
een 5-tal fragmenten van handgevormd aardewerk met besmeten buitenwand. Deze kunnen in de de ijzertijd (8/10), Romeinse periode (3/10) of de Merovingische periode (5/10) gedateerd worden. Waarschijnlijk zijn deze door verspitting in deze spoorvulling terecht gekomen. Indien we er van uitgaan dat deze aardwerkfragmenten van binnen het onderzoeksgebied afkomstig zijn, zijn dit de eerste concrete aanwijzingen van resten van menselijke activiteit op de Keizersberg vóór de 13de eeuw.
ijzertijd tot volle middeleeuwen

Commanderij

Datering: late middeleeuwen, nieuwe tijd, volle middeleeuwen
Typologie: commanderijen
Thema: Archeologie van Kerken en Kerkhoven
Gebeurtenis:

Beschrijving:
Na de opheffing van de tempeliers in 1312 werd het gebouwencomplex overgedragen aan de hospitaalridders van de Orde van Malta die er tot begin van de 17de eeuw verbleven.
De Sint-Janskerk was onderdeel van dit complex.
In 1943/1944 werd misschien onder de neoromaanse kerk de fundamenten blootgelegd van de Sint-Jans-de-Doperkapel.
opgericht tussen 1184 en 1220, dus voor de bouw van de burcht

Grafelijke burcht

Datering: eerste kwart 13de eeuw
Typologie: burchten
Thema: Archeologie van Kerken en Kerkhoven
Gebeurtenis:

Beschrijving:
In de westelijke heuvelhelft bleven aan de rand van het talud nog relicten bewaard van de begin 13de-eeuwse grafelijke burcht.
De plaatsnaam neerhof zou kunnen wijzen op een mogelijk voorloper van deze burcht (een feodale motte).
De burcht was aan de west-, noord- en oostzijde omgeven door een brede en diepe gracht. In het zuiden bevond zich een toegangsweg (onderzoek Reygel:2011af en Reygel:2012af)
Vanaf het midden van de 17de eeuw trad het verval in, met sloopactiviteiten en ruiming van ingestorte delen. Vanaf 1783 werden de gebouwen systematisch afgebroken en het bouwmateriaal verkocht, evenals de gracht gedempt (die op zich dus eigenlijk nog bewaard is gebleven). De zuidelijke schoormuur met zuidelijke toegangstoren en de waterput aan het (latere) Mariabeeld zijn daarbij de enige zichtbare overblijfselen van de middeleeuwse burcht.
In 1943/1944 werden er al overblijfselen van de burcht gevonden.
eerste 30 jaren van de 13de eeuw

Inhumatiegraven

Datering: late middeleeuwen, nieuwe tijd, volle middeleeuwen
Typologie: kerkhoven, vlakgraven
Thema: Archeologie van Kerken en Kerkhoven
Gebeurtenis:

Beschrijving:
2 skeletten waarop 14C datering is gebeurd
LEKEL01: 1200 - 1280 n.Chr
LEKEL02: 1660 n.Chr.
begravingen tussen 1184 en 1220, dus vóór de bouw van de burcht
12de eeuw-17de eeuw

Kleiwinning

Datering: late middeleeuwen, nieuwe tijd, nieuwste tijd, volle middeleeuwen
Typologie: kleiwinning
Thema: Archeologie van Kerken en Kerkhoven
Gebeurtenis:

Beschrijving:
Er werd op bepaalde plaatsen de löss-bodem afgegraven, waarschijnlijk voor de productie van bakstenen.
12de eeuw-20ste eeuw

Nederzettingen

Datering: late middeleeuwen, nieuwe tijd, nieuwste tijd, volle middeleeuwen
Typologie: nederzettingen
Thema: Archeologie van Kerken en Kerkhoven
Gebeurtenis:

Beschrijving:
12de eeuw-20ste eeuw

Stadsomwalling

Datering: 14de eeuw
Typologie: stadsmuren, wallen (verdedigingselementen)
Thema: Archeologie van Kerken en Kerkhoven
Gebeurtenis:

Beschrijving:
2de stadsomwalling bestaande uit een muur en een aarden wal en enkele torens. Deze wal was al grotendeels weggegraven vóór de aanleg van de Ludenscheidsingel in 1972. Bij de bouw van de brug van de Ludenscheidsingel over de Mechelsestraat werd de Mechelsepoort waarschijnlijk volledig weg gegraven. Er zijn echter aanwijzingen dat er nog funderingen in de bodem aanwezig kunnen zijn in de zone tussen de voormalige Mechelsepoort, de singel en de noordelijke abdijmuur.
14de eeuw

Zand(steen)ontginning

Datering: late middeleeuwen, nieuwe tijd, nieuwste tijd, volle middeleeuwen
Typologie: steengroeven, zandwinning
Thema: Archeologie van Kerken en Kerkhoven
Gebeurtenis:

Beschrijving:
langsheen de zuidoost-helling van de heuvel zijn nog sporen zichtbaar van zand- en zandsteengroeves. Waarschijnlijk werd de ijzerzandsteen waarmee de funderingen van gebouwen van de burcht en/of commanderij gebouwd werden, in deze groeves ontgonnen.
12de eeuw-20ste eeuw


Relaties

  • Is deel van
    Historische stadskern van Leuven

  • Is gerelateerd aan
    Keizersberg

  • Is gerelateerd aan
    Keizersberg

  • Omvat
    Keizersberg


Je kan deze pagina citeren als: INVENTARIS ONROEREND ERFGOED 2026: Kasteel op de Keizer- of Caesarsberg [online], https://id.erfgoed.net/waarnemingen/150673 (geraadpleegd op ).

Beheerder fiche: Agentschap Onroerend Erfgoed

Contact

Heb je een vraag of opmerking over deze fiche? Meld het ons via het contactformulier.