waarneming

Hertogensite

archeologisch element
ID
219821
URI
https://id.erfgoed.net/waarnemingen/219821

Juridische gevolgen

  • omvat de aanduiding als gebied geen archeologie, gewestelijk Gebied 16514
    Deze aanduiding is geldig sinds

Beschrijving

De archeologische prospectie op de Leuvense Hertogensite bevestigde een uitzonderlijk rijk en meerlagig bodemarchief. De oudste aanwijzingen voor menselijke aanwezigheid zijn indirect en sluiten aan bij eerdere vondsten op de site, waaronder Romeins materiaal langs de Brusselsestraat. Tijdens het vooronderzoek zelf werden geen duidelijke Romeinse structuren aangesneden, maar de resultaten ondersteunen het vermoeden dat deze zone deel uitmaakte van een Romeins activiteitengebied langs een belangrijke verkeersas.

De meest betekenisvolle resten dateren uit de volle middeleeuwen (12de eeuw). Langs de Brusselsestraat werden in proefsleuven 5 en 6 goed bewaarde archeologische niveaus aangetroffen met kuilen, donkere bewoningslagen en aanzienlijke hoeveelheden lokaal grijs aardewerk en Maaslands importaardewerk. Deze contexten wijzen op een vroege stedelijke ontwikkeling die samenvalt met de aanleg van de eerste Leuvense stadsomwalling. Hoewel het traject van deze omwalling archeologisch niet kon worden vastgesteld door latere verstoringen, tonen de aangetroffen lagen aan dat dit deel van de stad reeds in de 12de eeuw intensief werd gebruikt.

Voor de late middeleeuwen en nieuwe tijd werden resten van de historische bebouwing langs de Brusselsestraat geregistreerd, waaronder funderingen, vloeren, kelders en haardconstructies van opeenvolgende woonhuizen. In de zone van het voormalige Sint-Pietersgasthuis bleken belangrijke delen van het bodemarchief verstoord door 19de- en 20ste-eeuwse ziekenhuisbouw, maar onder de kelderniveaus bleven lokaal nog oudere archeologische lagen bewaard. In de omgeving van de voormalige Engelse nonnen werden meerdere muren, een kasseiplaveisel en funderingen aangetroffen die waarschijnlijk tot het kloostercomplex en de bijhorende tuinstructuren behoren. De aanleg van deze gebouwen kan op basis van het vondstmateriaal in de late 16de of vroege 17de eeuw worden geplaatst.

De voormalige kruidtuin en de tuinzone van het Minderbroederklooster werden gekenmerkt door humeuze tuinlagen, tuinmuurtjes, ophogingspakketten en beperkte constructieresten. Deze zones leveren vooral informatie over het historisch landgebruik en de inrichting van de open ruimtes binnen de stad. Verspreid werden menselijke beenderen aangetroffen in ophogingslagen, vermoedelijk afkomstig van nabijgelegen kerkelijke of kloosterbegraafplaatsen.

Voor de nieuwste tijd werden verschillende verstorings- en ophogingsfasen vastgesteld, samen met resten van het 19de-eeuwse Sint-Pietersgasthuis. Opvallend was een afvalcontext uit de Tweede Wereldoorlog met medisch materiaal en een Belgische Adrianhelm, waarschijnlijk verbonden met de ziekenhuisfunctie van de site.

Het onderzoek toont aan dat vooral de zones langs de Brusselsestraat en het voormalige kloosterterrein een groot potentieel bezitten voor verder onderzoek naar de stedelijke ontwikkeling van Leuven vanaf de 12de eeuw, terwijl oudere, mogelijk Romeinse bewoningssporen lokaal nog aanwezig kunnen zijn onder de later gevormde stedelijke pakketten.

Auteurs: Jansen, Isabelle
Datum:
De tekst wordt ter beschikking gesteld door: Agentschap Onroerend Erfgoed (AOE)

16de-eeuwse sporen

Datering: 16de eeuw
Typologie: funderingen, gebouwplattegronden, muurresten
Gebeurtenis:

Beschrijving:
restanten van postmiddeleeuwse bewoning

Afvalkuil WO II

Typologie: afvalkuilen, kleding en -accessoires, vaatwerk
Materiaal: glas, metaal, papier
Thema: Erfgoed Tweede Wereldoorlog
Gebeurtenis:

Beschrijving:
afvalkuil van een medische hulppost, met ampullen, flesjes, kompressen, gefragmenteerde boeken, inschrijvingsboekje en een soldatenhelm type Adrian, waarschijnlijk uit 1940

Gasthuis

Datering: 19de eeuw
Typologie: gasthuizen, ophogingslagen
Gebeurtenis:

Beschrijving:
gasthuis

Los menselijk bot

Typologie: verspreide vondsten
Materiaal: bot (menselijk)

Middeleeuwse bewoning

Datering: late middeleeuwen
Typologie: gebouwplattegronden, haardplaatsen, kelders, muurresten, stadswoningen, vaatwerk, vloeren
Gebeurtenis:

Refuge-klooster

Datering: eerste helft 17de eeuw, tweede helft 16de eeuw
Typologie: funderingen, kloosters, kloostertuinen, muurresten
Gebeurtenis:

Beschrijving:
eerst refuge van de Abdij van Vlierbeek
vanaf 1610 Engels klooster
met kerk (afgebroken in 1811)
grote kloostertuin waarvan enkele archeologische relicten werden aangetroffen
1470-1794

Volmiddeleeuwse sporen

Datering: 12de eeuw
Typologie: cultuurlagen, kuilen, vaatwerk
Materiaal: grijs aardewerk, Maaslands aardwerk

Relaties

  • Is deel van
    Historische stadskern van Leuven

  • Omvat
    Anatomisch theater

  • Omvat
    Brusselsestraat 69

  • Omvat
    Brusselsestraat 77-79

  • Omvat
    De Honk

  • Omvat
    Eerste stadsomwalling

  • Omvat
    Hertogensite openbaar domein fase 3

  • Omvat
    Vesaliusinstituut en Pathologisch Instituut


Je kan deze pagina citeren als: INVENTARIS ONROEREND ERFGOED 2026: Hertogensite [online], https://id.erfgoed.net/waarnemingen/219821 (geraadpleegd op ).

Beheerder fiche: Agentschap Onroerend Erfgoed

Contact

Heb je een vraag of opmerking over deze fiche? Meld het ons via het contactformulier.