Algemeen

Een archeologische opgraving in de vorm van een begeleiding werd uitgevoerd aan de Koninksemsteenweg 118 te Tongeren. Deze heeft plaatsgevonden naar aanleiding van een proefputten- en geofysisch onderzoek, waaruit bleek dat de Romeinse weg Bavai-Keulen, een relevante archeologische structuur, door het plangebied liep. Het onderzoek vindt plaats voorafgaand aan de realisatie van een Bed & Breakfast op deze locatie. Het doel van het archeologische onderzoek is om verschillende fases van de Romeinse weg te documenteren. Dit wordt bewerkstelligd door de profiel- en vlakregistratie van het gedeelte van de weg dat door de bouwwerken aangetast zal worden.

bodemopbouw: zie archeologisch vooronderzoek

Tijdens het onderzoek is één werkput uitgezet waarin één vlak is aangelegd. In totaal zijn 17 verschillende lagen of sporen opgetekend. Van deze lagen zijn er 16 antropogeen en één natuurlijk; de C-horizont (S16). In het profiel zijn daarnaast nog eens 33 lagen aangetroffen.

Hieronder worden enkel de sporen en lagen aangehaald inzake de Romeinse tijd. Onder de “zwarte laag” is, zoals bekend uit de resultaten van het vooronderzoek, uitgezonderd één (middeleeuwse) gracht, het Romeinse niveau met de Romeinse weg, opgebouwd in 4 fasen, vastgesteld.

Met uitzondering van fase 1 en fase 4 zijn er geen greppels herkend in het profiel. Er bestaat het vermoeden dat deze wel aanwezig moeten zijn geweest, maar dat bij de aanleg van de laatste wegfase deze greppels vergraven zijn.
Naar datering toe zijn er te weinig vondsten vastgesteld om de verschillende wegdekken te dateren. De meeste vondsten, te weten bestaande uit gladwandig, ruwwandig en grijs aardewerk en dolia-waar kunnen toegeschreven worden aan de Romeinse periode. Daarnaast werd enkel een stukje rioolbuis uit de nieuwste tijd aangetroffen en Het dierlijk botmateriaal dat (nog) niet gedateerd werd. Op basis van de resultaten van andere opgravingen gaan de fasen 2 en 3 dateren tussen de 1ste en de 3de eeuw, waar de oudste wegfase waarschijnlijk in de 1ste eeuw te dateren is.

Vroeg- en Midden-Romeinse tijd

De oudste wegfase bestaat uit twee antropogene leemlagen. Leemlagen als wegbedekking zijn verspreid over de stad reeds bij verschillende onderzoeken vastgesteld. Aan weerzijde van de weg, die een breedte had van 6 m 80 werden twee greppels vast gesteld die bij de realisatie van de tweede fase zijn gedempt. Tijdens het onderzoek werden geen karresporen in het profiel gedocumenteerd. Hierdoor bestaat het vermoeden dat de toplaag van de oudste wegfase verwijderd werd bij de aanleg van de volgende wegfase.

Het onderzoeksvlak wordt grotendeels ingenomen door het oudste wegdek dat van noordoosten naar zuidwest doorheen de werkput loopt. Aan de zuidoostelijke zijden, zijn hierin verschillende kuilen en mogelijk de restanten van een fundering herkend. Aan weerszijde van de weg zijn met grind en silex gevulde grachten gedocumenteerd. Lokaal is hier een verbrande laag gedocumenteerd. Op de rand van de gedempte greppel zijn in een latere fase twee poeren ingegraven. Deze werden in het vlak herkend als rechthoekige zones waarin verhoogde hoeveelheden silex zijn vastgesteld. De zijdes hiervan zijn circa 50 cm lang. Nabij de zuidoostelijke putwand zijn nog twee van deze poeren vastgesteld. Tussen de vier poeren is tenslotte nog een verbrande band herkend.

De tweede fase is over een breedte van 9 m 80 vastgesteld. Net als de vorige fase loopt het wegdek door tot onder de bestaande weg waardoor de echte breedte niet vastgesteld kon worden. De dikte bedraagt circa 20 cm. De onderzijde van deze laag bestaat uit grove brokken silex waarop fijnere grinden en brokjes silex zijn aangebracht. Aan de uiteinden van de weg verdikt het wegdek opmerkelijk. Het lijkt erop dat de grachten van de oudste wegfase, die veel smaller was, gedempt zijn bij de aanleg van de tweede fase van het wegdek.

De derde fase van het wegdek bestaat uit een verzameling van lagen stenen en maasgrinden. Hier en daar is een klein brokje dakpan vastgesteld. De laag is grijsgeel tot grijsoranje van kleur. Het wegdek is over een breedte van 8 m vastgesteld en heeft een dikte van circa 70 cm. In tegenstelling tot de andere waarnemingen binnen de Romeinse kern van Tongeren is hier geen fundering in silexblokken aangetroffen. Mogelijk kan dit verklaard worden doordat de onderliggende 2de fase erg solide is opgebouwd.

Laat-Romeinse tijd

De jongste fase (4) is over een breedte van 7 m geattesteerd en heeft een dikte van 30 à 40 cm. Mogelijk was de weg nog breder, maar dit kon door een recente verstoring niet achterhaald worden. De laag heeft een donkerbruine tot zwarte kleur en bevat grote silexblokken. Sporadisch komen dakpanfragmenten voor. Wanneer de gegevens worden vergeleken met andere onderzoeken dan dateert deze laag, op basis van de dakpanfragmenten, waarschijnlijk in de laat-Romeinse periode. Aan de zuidoostzijde van de weg werd een gracht vastgesteld die bij deze fase van het wegdek hoorde. De gracht was circa 3 m breed en is over een diepte van 110 cm vastgesteld. De onderzijde van de gracht werd niet aangetroffen. Er werd wel aardewerk gevonden in de vulling van de gracht, doch slechts twee konden globaal gedateerd worden.