Inventaris
waarneming

Begijnhof

archeologisch element
ID
75088
URI
https://id.erfgoed.net/waarnemingen/75088
Provincie
West-Vlaanderen
Gemeente
Kortrijk
Deelgemeente
Kortrijk
Locatie
Kortrijk (Kortrijk)
Nauwkeurigheid zone
Tot op 15m
Oppervlakte zone
8 729m²
Bewaringstoestand
Bewaard
Links
OAR - Item ROEV1276-001

Beschrijving

Archeologisch onderzoek in grote en kleine zaal en moestuin. Het betreft funderingsonderzoek van de grote en kleine zaal, i.e. Sint-Annazaal en woning nr. 27 en de bijhorende moestuin. Tijdens de 2de helft van de 16de eeuw werd het terrein waarop de woning nr. 27 was gebouwd, opgehoogd met slijk uit de Nedervijver. Een tweede ophoping vond plaats in 1855. De achterliggende moestuin was oorspronkelijk een deel van de Nedervijver en van ca. 1580-1622 tot 1900 deed het dienst als centraal stort.

In 1998 werd er onderzoek gedaan naar zeven huizen: nummers 17-23.

In 1999 ging men verder met de opgravingen naar aanleiding van de restauratie van het Begijnhof in Kortrijk. De belangrijkste vondst was een muntschat. De opgravingen van het Begijnhof in Kortrijk hadden als belangrijkste vondst een muntschat die in relatie gebracht kon worden met een brandlaag van 1382. Dit jaartal valt samen met een Bretoense inval.

Auteurs: Demeyere, Frederik
Datum:
De tekst wordt ter beschikking gesteld door: Agentschap Onroerend Erfgoed (AOE)

Huis nr. 27

Datering: tweede helft 16de eeuw
Typologie: begijnenhuizen, bouwelementen
Gebeurtenis:

Beschrijving:
Resten van woning 27 en de Sint-Annazaal:
de woning nr. 27 en de Sint-Annazaal behoren tot dezelfde bouwfase en zijn verbonden door een rondbogige afgedekte doorgang. De Sint-Annazaal of de "Grote Zaal" werd o.a. gebruikt als lijnwaadhandel, soldatenhospitaal, stromagazijn en meisjesschool.
- Groothuis: 1560

Huis nr. 3

Datering: 16de eeuw, eerste helft 17de eeuw
Typologie: archeologische objecten, begijnenhuizen, losse vondsten, recreatieve objecten, vaatwerk
Materiaal: aardewerk, majolica, pijpaarde, steengoed
Gebeurtenis:

Beschrijving:
Begijnhof, huis nr. 3:
grijs reducerend aardewerk
Bruin, loodgeglazuurd aardewerk
Bruinrood, slibversierd aarwewerk
Steengoed (Raeren)
Majolica
Pijpfragmenten
1500-1650

Huis nr. 4

Datering: 16de eeuw, eerste helft 17de eeuw
Typologie: archeologische objecten, begijnenhuizen, losse vondsten, vaatwerk
Materiaal: aardewerk, majolica, steengoed
Gebeurtenis:

Beschrijving:
Begijnhof huis nr. 4:

Bruinrood, loodgeglazuurd aardewerk
Bruinrood, slibversierd
Steengoed (Raeren, Bouffioulx)
Majolica
1500-1650

Huis nr. 6

Datering: 16de eeuw, eerste helft 17de eeuw
Typologie: archeologische objecten, begijnenhuizen, losse vondsten, vaatwerk
Materiaal: aardewerk, majolica, steengoed
Gebeurtenis:

Beschrijving:
Begijnhof huis nr. 6:

Grijs, reducerend gebakken
Bruinrood, loodgeglazuurd
Steengoed (Raeren)
Majolica
1500-1650

Huis nr. 9

Datering: 16de eeuw, eerste helft 17de eeuw
Typologie: archeologische objecten, begijnenhuizen, losse vondsten, vaatwerk
Materiaal: aardewerk, steengoed
Gebeurtenis:

Beschrijving:
Begijnhof huis nr. 9:

bruinrood, loodgeglazuurd
Grijs, reducerend gebakken
Steengoed (Raeren)
Pottenbakkersafval: scherf grijs, reducerend gebakken aardewerk met verglaasde druipglazuur
1500-1650

Huis nr.31

Datering: middeleeuwen, nieuwe tijd
Typologie: haardplaatsen, muurresten, vloeren
Gebeurtenis:

Beschrijving:
Dit bevatte onder andere:
Twee oudere haardfazen
Een opgehoogde vloer
Muurwerk (iets dieper gelegen) dan de andere funderingen en met andere oriëntatie.
Deze vondsten gaven informatie over de bouwevolutie en -wijze van het huis.

Huis nr.35

Datering: 16de eeuw, late middeleeuwen
Typologie: begijnenhuizen, munten
Materiaal: aardewerk, goud
Gebeurtenis:

Beschrijving:
onderzoek van de bodem van huis nr.35:
laat-13de eeuws gebouw van baksteen is aan het eind van de 14de eeuw afgebrand
muntschat net onder de brandlaag met 12 Engelse gouden munten, geslagen in Londen en Calais tussen 1351-1361 en 1370-1377 voor Edward II van Engeland (vermoedelijk ingegraven na de Franse overwinning van West-Rozebeke in 1382)
- Groothuis: 1560

Huizen nrs 17 tot 20

Datering: 19de eeuw, late middeleeuwen, nieuwe tijd
Typologie: beerputten, bouwelementen, bouwmaterialen, funderingslagen, haardplaatsen, riolen, stadsmuren, vaatwerk, vestingtorens, waterputten
Materiaal: aardewerk, biologisch materiaal, bot (dierlijk), Doornikse kalksteen, faience, glas, grijs aardewerk, majolica, rood aardewerk, steen, steengoed
Gebeurtenis:

Beschrijving:
Huizen 17-20
Deze huizen dateerden uit de 17de eeuw meer specifiek 1622:
De aangetroffen fundering bestond uit:
-waterafstotende steen ( vanwege de destijds nabij gelegen gracht )
-etensresten/ organisch materiaal ( dierlijk bot, vruchtpitten, mosselschelpen, ...)
-scherven glas en aardewerk: Majolica, faience, steengoed, grijs en rood aardewerk, tegels, bouwmateriaal.
Naast de funderingslaag werden er ook een reeks overblijfselen van constructies aangetroffen, te dateren tussen de 14de en 19de eeuw.:
-laatmiddeleeuwse vestingtoren (2de helft 14de eeuw) met aansluitende stadsmuur.
-nabijgelegen bouwresten (15de-16de eeuw) bestaande ceramische vondsten ( vloer- en wandtegels uit de 17de eeuw ).
-Ze hadden allen een schouw/haard, beerput en waterput ( mogelijks gemeenschappelijk ).
-Nummer zeventien had ook resten van een bakstenen riolering en een rijke verzameling aardewerk uit de 16de tot 19de eeuw.
-Nummer achttien kende een ruime verzameling wand en vloer tegels van het einde van de 16de tot de 18de eeuw .
-Ter hoogte van woonhuis nummer 18-19 was er 1.92 meter dik metselwerk dat aan de buitenzijde versterkt was met Doornikse kalksteen.
-Een boogvormig segment van een vestingstoren ( woonhuis nummer 18).

Huizen nrs 21-22-23

Datering: 16de eeuw, eerste kwart 17de eeuw, late middeleeuwen, tweede helft 14de eeuw
Typologie: beerputten, begijnenhuizen, bouwelementen, funderingslagen, haardplaatsen, kelders, stadsmuren, vaatwerk, vestingtorens, waterputten
Materiaal: aardewerk, faience, glas, majolica, porselein, steengoed
Gebeurtenis:

Beschrijving:
Deze huizen dateerden uit de 17de eeuw meer specifiek 1622.
De materiele uitbouw is vergelijkbaar met Huizen nrs 17 tot 20. Een andere parallel is dat er ter hoogte van de huizen 17-23 resten waren van de elders besproken een laatmiddeleeuwse vestingtoren (2de helft 14de eeuw) met aansluitende stadsmuur. De huizen kenden ook allemaal beerputten, waterputten, haarden en ceramiek, vloer- en wandtegels (17de eeuw).

Nr 23 had bijkomend een tegelvloer en een bakstenen kelder met glazen en aarden vaatwerk.
Nr 22 kende een rijke verzameling van aardewerk waaronder: steengoed, majolica, faience, porselein,... alsook glas vondsten ( potflessen en loodglas)
Ter hoogte van huisnummers 21-22-23 werden resten van een Laat-middeleeuwse bakstenen fundering gevonden alsook steengoed uit Langerwehe en Siegburg te dateren tussen de 14de en 16de eeuw.

Huizen nrs 26 en 30

Datering: 17de eeuw, tweede helft 16de eeuw
Typologie: begijnenhuizen, grachten (infrastructuur)
Gebeurtenis:

Beschrijving:
Resten van de woningen 26 en 30:
woning 30 en 26 vormden samen één groot complex, met hogere westzijde en lagere oostbouw, gescheiden door windgevel en monumentalen schouw. Dit "groothuis" bestond reeds in 1560. De in 1649 gedateerde tuinmuurtjes en -poortjes werden tegen oudere woningen aangebouwd. Er werden ook resten gevonden van de gracht van het begijnhof: ten oosten van het complex en ook deels door de moestuin.

Huizen nrs 37 tot 40

Datering: late middeleeuwen, nieuwe tijd
Typologie: beerputten, gebouwplattegronden, haardplaatsen, kelders, muurresten, vloeren, waterputten
Gebeurtenis:

Beschrijving:
Vloerniveau en kelder, verschillende haardfasen, kelder, oudere muurfasen (dan de huidige), waterput en beerput.

Losse vondsten

Datering: eerste kwart 19de eeuw, late middeleeuwen, nieuwe tijd
Typologie: archeologische objecten, bouwmaterialen, losse vondsten, munten
Materiaal: aardewerk, koper, majolica, steengoed
Gebeurtenis:

Beschrijving:
Vondsten zonder een specifiek gekende vindplaats:
13de eeuw-17de eeuw
Ceramische vondsten:
- Twee grijze, reducerend gebakken randscherven van kookpotten 1200-1250
- Ardennewaar
- kogelpotten
- grijs en radgestempeld aardewerk
- hoogversierde kruiken
- zandsteengoed
- majolica
- lokaal aardewerk
- spinschijfje van steengoed
- veel oude vloer- en wandtegels
- onder de huidige bestrating: zware bakstenen fundamenten; puin- en brandlagen

Munten :13de eeuw-19de eeuw
- Dubbele tournois van Filips IV de Schone (1285 tot 1314)
- koperen duit, geslagen door de provincie Overijsel van de Republiek der zevenprovincies, 1629
- koperen penning van de stad Neurenberg (vermoedelijk een speelpenning)
- Karel IX (Frankrijk, 1560-1574), Douzain van 1574
- Albrecht en Isabella (1598-1621), dubbele denarius, Zuidelijke Nederlanden, 1610
- Willem I, 1 cent van 1822 of 1823, Koninklijk der Nederlanden

Moestuin

Datering: 19de eeuw, late middeleeuwen, middeleeuwen, nieuwe tijd, Romeinse tijd, volle middeleeuwen
Typologie: ambachtelijke objecten, archeologische objecten, bevestigingselementen, funeraire, rituele en religieuze objecten, grachten (infrastructuur), kleding en -accessoires, losse vondsten, munten, recreatieve objecten, sieraden, uitrusting voor dieren, vaatwerk, versieringsonderdelen van voorwerpen, wapens en munitie, werktuigen
Materiaal: aardewerk, biologisch materiaal, bot (dierlijk), brons, Doornikse kalksteen, faience, glas, hout, ijzer, ijzerzandsteen, kalkzandsteen, leer, leisteen, lood, majolica, metaal, natuursteen, pijpaarde, porselein, steen, steengoed, zilver
Gebeurtenis:

Beschrijving:
Moestuin:
In de moestuin:
Ceramische vondsten:

- 62164 scherven aardewerk, waaronder o.a. steengoed uit Schinveld-Raeren
- spinschijfje
- Steengoed: tussen 14de en 17de eeuw
- bruinrode hoekpan
- majolica
- Oliefles uit Raeren
- grijs reducerend gebakken aardewerk
- slib- en krastechniek
- bruinrood
- Steengoed (Langerwehe)
Centrale moestuin:
- Terrein werd aanhoudend als stort gebruikt:. Het uitzeven leverde 62164 scherven van niet verder bepaald vaatwerk en bouwceramiek.
- Scherven Romeins aardewerk. Het gaat om verplaatst materiaal dat op deze plaats terecht kwam door het aanvoeren van aarde. Het gaat om enkele scherven, o.a. terra sigillata uit de 4de eeuw, ook handgevormd aardewerk
- terra sigillata
- zachtgebakken aardewerk
- handgevormde potten
- grijs gebakken reducerend gebakken aardewerk waaronder randscherven van kookpotten
- Rood vaatwerk waaronder: oxyderend gebakken vaatwerk, oxyderend gebakken slibversierd vaatwerk, oxyderend gebakken slib- en krastechniek
- bruin-rood vaatwerk waaronder: loodgeglazuurd, borden uit Enkhuizen, loodgeglazuurde en slibversierde haardschermen, aardewerk met mangaanoxydeglazuur
- witbakkend aardewerk
- Steengoed (Langerwehe, Siegburg, Keulen, Frechen, Raeren, Westerwald, Bouffioulx, Châtelet)
- Hoogversierd: Nederrijn en Sars-les-Poteries
- Majolica
- Faïence
- Porselein
- Pijpfragmenten

Monetaire vondsten:
- 800-tal munten
- 16 munten (16de-19de eeuw) werden gevonden aan de oppervlakte van de centrale groententuin van het begijnhof
- dubbele Tournois van de Franse koning Filips IV de Schone 1285 tot 1314

Niet monetaire metaalvondsten:
- 29 rekenpenningen
- 2 zegelmatrijzen
- 52 lakenloodjes
- 92 vingerhoeden
- 54 bikkels
- 20 pelgriminsignes
- 77 musketkogels
- juwelen
Centrale moestuin:
terrein werd aanhoudend als stort gebruikt . Het uitzeven leverde 1799 metalen voorwerpen op
balans muntgewicht
belletje paardentuig
beslagplaatje uurwerk
boekbeslag
borsteltje
brilmontuur
bronzen bikkels
domino
gespen
glas-in-lood
gordelhaak
gordijnringen
katrolletje
kettingen
kledinghaak
knopen
kraaltjes
kraantje wijnvat
kruisjes
lakenloodjes
lange naalden
lepels
mesheft
messen
munten
muntgewichten, Nurembergse rekenpenningen
muurkram
nagels
ooring (zilver)
paternoster
pelgrimsinsignes
penningen
ringen
schaartjes
sleutel
slot
speelschijfjes
spelden
speldenkoker
vingerhoeden
weegschaaltje muntgewicht
zegelmatrijs
zilveren gesp
zilveren vingerhoed

Structuren:
Een gracht ontdekt tijdens de aanleg van een ondergrondse citerne in de moestuin, tot op 9,37m afstand van de oostelijke gevel van woning nr. 27 en de grote zaal.

Organische vondsten:
- dierenbeenderen
- houtresten
- lederresten
- vruchtenpitten
- twjigen, takken en boomwortels

Bouwafval/steenvondsten:
Centrale moestuin:
- Aardewerk: bruinrode, baksteen, daktegels, vloertegels, gebakken schouwelementen, Romeinse dakpanfragmenten,
- Mortelresten
- Brabantse steen
- Balegemse steen
- Doornikse kalksteen
- Ijzerzandsteen
- Grés uit Béthune
- Witte, krijthoudende kalksteen uit Pas-de-Calais
- Basèclessteen
- Grijsgroene en purperen leien uit Fumay en Chimay

Glas vondsten
Centrale moestuin:
Het terrein werd aanhoudend als stort gebruikt en kende 3235 fragmenten van glazen vaatwerk, Waldglas, kristal- en loodglas

Sint-Mattheuskapel

Datering: late middeleeuwen, nieuwe tijd
Typologie: ambachtelijke objecten, grafzerken, kapellen (gebouwen en structuren)
Materiaal: aardewerk, lood
Gebeurtenis:

Beschrijving:
Sint-Mattheuskapel:
achter het metselwerk van de huidige kapel gaat een ouder gebouw terug: een éénbeukige gotische kapel (oost-west gericht) met oostelijk driezijdig koor en westelijke gevel met hoofdingang

Er zijn verschillende ex-voto’s gevonden ( 1350 )
grafsteen van Magriete vanden Berghe (1527)
ruitvormige zerk van Elisabeth Cavsse (1705)
lakenlood uit Leiden16de eeuw-18de eeuw

Tuin

Datering: 14de eeuw, 15de eeuw, 19de eeuw, nieuwe tijd
Typologie: archeologische objecten, brandlagen, losse vondsten, muntschatten, vaatwerk
Materiaal: goud, koper, metaal, steengoed
Gebeurtenis:

Beschrijving:
De vondsten algemeen in de tuin:
- 2 koperen oorden (17de eeuw) gevonden in de tuin van het Begijnhof.
- Steengoed: tussen 14de en 17de eeuw
- Munten: 2de helft 16de eeuw - 19de eeuw
- Muntschat 1382: Deze bestaat uit twaalf gouden munten meer bepaald Engelse nobels van koning Edward III. Negen van deze munten zijn geslagen in London en drie in Calais. De munten zaten in een steengoedkruikje van het Langerwehe type.

stadsversterkingen

Datering: 16de eeuw, 17de eeuw, middeleeuwen
Typologie: bouwelementen, stadspoorten, vestingtorens, wallen (verdedigingselementen)
Materiaal: aardewerk
Gebeurtenis:

Beschrijving:
stadsversterkingen:
voor en rond het begijnhof: drie torens van de stadsversterkingen: de Canesietoren, de Artillerietoren en de toren achter Sint-Maartens. Er waren ook resten van een stadsmuur met daarrond een wal, die de uiterste grens voor de expansie van het begijnhof.

Relaties

  • Is deel van
    Historische stadskern van Kortrijk

  • Omvat
    Begijnenhuizen

  • Omvat
    Begijnhof II

  • Omvat
    Sint-Elisabethbegijnhof

  • Is gerelateerd aan
    Begijnhof - Oude of kleine zaal

  • Is gerelateerd aan
    Begijnhof 34-35

  • Is gerelateerd aan
    Begijnhof 8A

  • Is gerelateerd aan
    Begijnhof I

  • Is gerelateerd aan
    Grote Zaal van 1682

Je kan deze pagina citeren als: Inventaris Onroerend Erfgoed 2026: Begijnhof [online], https://id.erfgoed.net/waarnemingen/75088 (geraadpleegd op ).

Beheerder fiche: Agentschap Onroerend Erfgoed

Contact

Heb je een vraag of opmerking over deze fiche? Meld het ons via het contactformulier.