waarneming

Falconrui

archeologisch element
ID
982351
URI
https://id.erfgoed.net/waarnemingen/982351

Beschrijving

Binnen het bouwblok vonden in het verleden reeds verschillende archeologische onderzoeken plaats die ons onder meer inzicht verschaften in de drooglegging van het gebied, het Falconhof, het Falconklooster, de Falconkazerne en de latere industriële activiteiten die er plaatsvonden.

Op het terrein zullen appartementsgebouwen gerealiseerd worden. Voorafgaand aan de bouwplannen werd het Zeemanshuis dat op het terrein aanwezig was, gesloopt. De uitbraak van de funderingen werd archeologisch begeleid. Daarbij werden archeologische resten aangetroffen van het voormalige Falcontinnenklooster en van de Falconkazerne. Een archeologisch vervolgonderzoek in de vorm van een opgraving werd daarom uitgevoerd.

Het onderzoeksgebied werd ingedeeld in drie zones: de zone ter hoogte van de geplande nieuwe kelder, de zone van de kloosterkerk en de tussenliggende zone tussen kloosterkerk en de geplande nieuwe kelder. Bij de opgraving werden vier archeologische vlakken aangelegd. Tijdens het onderzoek werden in totaal 1082 sporennummers toegekend, met een doorlopende nummering per categorie (sporen, muren, lagen, skeletten).

De resultaten van de opgraving geven aan dat er drie belangrijke fasen van menselijke activiteiten waren binnen het onderzoeksgebied: de pre-kloosterfase, de kloosterfase en de post-kloosterfase of kazernefase.

Voor de pre-kloosterfase zijn resten van de toren en de omringende gracht teruggevonden. De sporen bestaan uit muren, greppels en grachten. De oudste resten die aangetroffen zijn, gaan terug tot de 12de of 13de eeuw. Resten uit de 14de eeuw houden verband met het Falconhof. Er is ook aardewerk teruggevonden. Uit enkele sporen zijn ook stalen voor wetenschappelijk onderzoek (bv. pollenonderzoek) genomen. In de greppels kwam ook wat houtskool voor dat gebruikt kan worden voor C14-dateringen. Dierlijk botmateriaal, leer, metalenvondsten, hout en een beperkte hoeveelheid glas zijn ook aangetroffen.

In de 15de eeuw werd in het zuiden van het onderzoeksgebied een kerk opgericht. In de 16de eeuw was er een grote bouwactiviteit. De gracht rond
het voormalige Falconhof werd gedempt en erboven werden nieuwe gebouwen opgetrokken. Voor de kloosterfase kon er dus een verdere indeling gemaakt worden: een fase voorafgaand aan de demping van de gracht rondom het vroegere Falconhof en een fase volgend op de demping van die gracht. Restanten van kloostergebouwen, zoals de kelderruimte refter, kelderruimte keuken en achterkeuken, een aanbouw en een pandgang en restanten van de kloosterkerk zijn teruggevonden net als restanten van de waterhuishouding. Een gracht en een beerput zijn ook aangetroffen. Aardewerk, steengoed, glas, dierlijk bot en metaal waren aanwezig. Stalen voor natuurwetenschappelijk onderzoek zijn genomen. Bij het onderzoek rond de kloosterkerk en de kloosterresten werden menselijke resten aangetroffen (inhumaties, tombes en individuele kistbegravingen). Mogelijk vanaf de 15de eeuw en met zekerheid sinds de 16de eeuw vonden begravingen plaats binnen de kerk, onder de pandgang en in het kerkhof. In de 17de eeuw werd de oorspronkelijke kerk uitgebreid met dwarsbeuken en een koor. Uit deze periode vonden men een grafkamer die toe te
schrijven is aan de familie de Roomer. Op de menselijke resten is een fysisch-antropologisch onderzoek uitgevoerd.

De kloosterfase duurde tot aan het einde van de 18de eeuw. De kloosterresten werden afgebroken en in het begin van de 19de eeuw werd op de plaats van het voormalige klooster een kazerne opgericht. Voor de post-kloosterfase /kazernefase werden verschillende delen van het klooster hergebruikt (bv. de fundering). Er zijn enkele grafzerken aangetroffen. Later moet de kazerne plaats maken voor het Zeemanshuis.

Auteurs: Demeulenaere, Eline
Datum:
De tekst wordt ter beschikking gesteld door: All-Archeo bv

Kazernefase

Datering: 19de eeuw
Typologie: gebouwen en structuren, grafplaten, muurresten
Materiaal: natuursteen
Gebeurtenis:

Beschrijving:
De kloosterfase duurde tot aan het einde van de 18de eeuw. De kloosterresten werden afgebroken en in het begin van de 19de eeuw werd op de plaats van het voormalige klooster een kazerne opgericht.  Voor de post-kloosterfase /kazernefase werden verschillende delen van het klooster hergebruikt (bv. de fundering). Er zijn enkele grafzerken aangetroffen. Later moet de kazerne plaats maken voor het Zeemanshuis. 

Kloosterfase

Datering: 15de eeuw, nieuwe tijd
Typologie: gebouwen en structuren, grachten (infrastructuur), inhumatiegraven, kerken, kistgraven, kloosters, muurresten
Materiaal: aardewerk, bot (menselijk), glas, metaal, steengoed
Gebeurtenis:

Beschrijving:
In de 15de eeuw werd in het zuiden van het onderzoeksgebied een kerk opgericht. In de 16de eeuw was er een grote bouwactiviteit. De gracht rond
het voormalige Falconhof werd gedempt en erboven werden nieuwe gebouwen opgetrokken. Voor de kloosterfase kon er dus een verdere indeling gemaakt worden: een fase voorafgaand aan de demping van de gracht rondom het vroegere Falconhof en een fase volgend op de demping van die gracht.  Restanten van kloostergebouwen, zoals de kelderruimte refter, kelderruimte keuken en achterkeuken, een aanbouw en een pandgang en restanten van de kloosterkerk zijn teruggevonden net als restanten van de waterhuishouding. Een gracht en een beerput zijn ook aangetroffen.  Aardewerk, steengoed, glas, dierlijk bot en metaal waren aanwezig. Stalen voor natuurwetenschappelijk onderzoek zijn genomen. Bij het onderzoek rond de kloosterkerk en de kloosterresten werden menselijke resten aangetroffen (inhumaties, tombes en individuele kistbegravingen). Mogelijk vanaf de 15de eeuw en met zekerheid sinds de 16de eeuw vonden begravingen plaats binnen de kerk, onder de pandgang en in het kerkhof. In de 17de eeuw werd de oorspronkelijke kerk uitgebreid met dwarsbeuken en een koor. Uit deze periode vonden men een grafkamer die toe te schrijven is aan de familie de Roomer. Op de menselijke resten is een fysisch-antropologisch onderzoek uitgevoerd. 

Pre-kloosterfase

Datering: late middeleeuwen
Typologie: greppels, muurresten, torens, walgrachten
Materiaal: aardewerk, bot (dierlijk), glas, hout, metaal, plantaardig materiaal
Gebeurtenis:

Beschrijving:
Voor de pre-kloosterfase zijn resten van de toren en de omringende gracht teruggevonden. De sporen bestaan uit muren, greppels en grachten. De oudste resten die aangetroffen zijn, gaan terug tot de 12de of 13de eeuw. Resten uit de 14de eeuw houden verband met het Falconhof. Er is ook aardewerk teruggevonden. Uit enkele sporen zijn ook stalen voor wetenschappelijk onderzoek (bv. pollenonderzoek) genomen. In de greppels kwam ook wat houtskool voor dat gebruikt kan worden voor 14C-dateringen. Ook dierlijk botmateriaal, leer, metaalvondsten, hout en een beperkte hoeveelheid glas zijn aangetroffen.


Relaties

  • Is deel van
    Historische stadskern van Antwerpen

  • Omvat
    Falconrui 38-44

  • Is gerelateerd aan
    Falconplein


Je kan deze pagina citeren als: Inventaris Onroerend Erfgoed 2026: Falconrui [online], https://id.erfgoed.net/waarnemingen/982351 (geraadpleegd op ).

Beheerder fiche: Agentschap Onroerend Erfgoed

Contact

Heb je een vraag of opmerking over deze fiche? Meld het ons via het contactformulier.