waarneming

Fortbaan

archeologisch element
ID
983127
URI
https://id.erfgoed.net/waarnemingen/983127

Beschrijving

In opdracht van de gemeente Puurs heeft het Vlaams Erfgoed Centrum een archeologische opgraving uitgevoerd voor het plangebied aan de Fortbaan te Liezele. De opgraving leverde talrijke sporen op, die kunnen worden toegewezen aan meerdere perioden: de vroege ijzertijd, de periode late ijzertijd – vroeg-Romeinse tijd, de midden-Romeinse tijd, de volle en late middeleeuwen, de nieuwe tijd en de periode van de Eerste Wereldoorlog.

De vindplaatsen uit de diverse perioden overlappen elkaar met name in het noordwestelijke deel, maar ook in het zuiden en noordoosten zijn sporen en structuren uit verschillende periodes door elkaar opgetekend. Enkel de sporen uit zone B zijn vrijwel uitsluitend in de Nieuwste tijd te dateren. Dit alles maakt het moeilijk om sporen aan een specifieke periode toe te wijzen. Sporen die tot een specifieke structuur behoren, kunnen deels op basis van de typologie gedateerd worden. Voor de overige sporen is dat moeilijker. De fysieke kenmerken, zoals de kleur en samenstelling van de vulling of de scherpte van de aflijning van deze sporen, blijken daar niet altijd toereikend voor. De datering is voornamelijk gebaseerd op het aardewerk dat uit de sporen afkomstig is, maar er is niet in alle sporen dateerbaar vondstmateriaal aanwezig. Daarnaast is ook gekeken naar oversnijdingen van (gedateerde) sporen en de ligging van de sporen binnen het plangebied. De aardewerkdateringen laten zien dat er op de site een zevental specifieke perioden aanwezig zijn: de Vroege IJzertijd, de Late IJzertijd tot Vroeg-Romeinse tijd, de Midden-Romeinse tijd, de Volle Middeleeuwen, Late Middeleeuwen, de Nieuwe tijd en Nieuwste tijd.

Veruit het merendeel van de sporen wordt gevormd door paalkuilen (tabel 4.1). Daarnaast werden er ook een groot aantal kuilen en greppels gevonden, alsmede enkele waterhoudende structuren en potstallen. Onder de groep greppels worden ook de loopgraven en een cirkelvormige greppel geclassificeerd.


Datum:
De tekst wordt ter beschikking gesteld door: VLAAMS ERFGOED CENTRUM bvba (VEC)

Late ijzertijd - vroeg-Romeinse tijd

Datering: late ijzertijd (oosten), Vroeg-Romeinse tijd
Typologie: gebouwplattegronden, greppels, kuilen, nederzettingen, spijkers, vaatwerk
Materiaal: aardewerk, glas
Gebeurtenis:

Beschrijving:
Drie bewoningskernen: één in het uiterste noordwesten en twee in het oostelijk deel van zone C-D. Qua opbouw komen de erven sterk overeen met de gekende ontwikkelingen voor de Late IJzertijd in het Menapische gebied.
Een deel van de huizen lijkt te behoren tot het geschrankt drie- tot vierbeukig type, dat in deze regio wel vaker voorkomt. Daarnaast komen ook éénbeukige structuren voor met zware staanders, waarvan nog nauwelijks parallellen bekend zijn. Het aardewerk uit deze periode is nog voornamelijk handgevormd. Wel is er al wat ruwwandig aardewerk aanwezig, evenals dolia.
Omvangrijk greppelsysteem.

Late middeleeuwen

Datering: late middeleeuwen
Typologie: greppels, kuilen, vaatwerk
Materiaal: aardewerk, natuursteen
Gebeurtenis:

Beschrijving:
In de late middeleeuwen lijkt er nog steeds een boerderij aanwezig op het terrein, getuige een kuil en een omgreppelde zone in het uiterste zuiden van opgravingszone C-D, waar ook relatief veel aardewerk vandaan komt. Structuren uit deze periode zijn echter niet aangetroffen. Met greppels wordt het terrein ingedeeld in verschillende percelen, een ontwikkeling die in de nieuwe tijd wordt voortgezet.

Nieuwe tijd

Datering: nieuwe tijd
Typologie: bouwmaterialen, perceelsgreppels, vaatwerk
Materiaal: aardewerk, natuursteen
Gebeurtenis:

Beschrijving:
Op basis van de opvulling, het vondstmateriaal en overeenkomsten met de historische kaarten kunnen deze greppels vanaf de Nieuwe tijd gedateerd worden. Een mogelijk oudere oorsprong in de Late Middeleeuwen is evenwel niet uit te sluiten.

Onbekende datering

Typologie: gebouwplattegronden, greppels
Gebeurtenis:

Romeinse tijd

Datering: Romeinse tijd
Typologie: bouwmaterialen, erven, gebouwplattegronden, greppels, indicaties voor metaalbewerking, kuilen, munten, potstallen, spijkers, vaatwerk, waterkuilen, waterputten
Materiaal: aardewerk, bot (dierlijk), hout, metaal, natuursteen
Gebeurtenis:

Beschrijving:
Er lijkt sprake van een continue bewoning vanaf de Late IJzertijd binnen het plangebied, al lijkt de eerste fase van de Midden-Romeinse periode (van ca. 70 tot 125 n. Chr.) matig vertegenwoordigd. Waarschijnlijk is enkel een kleine kruisvormige plattegrond in genoemde periode te dateren. Vanaf het tweede kwart van de 2de eeuw zijn er twee erven aanwezig. In het zuidoosten bevindt zich een huisplattegrond met daarrond een omvangrijke enclosure, dat een oppervlakte van minstens 1 ha omvat zal hebben. Het tweede erf bevindt zich centraal op de noordelijke hoogte. Hier is geen sprake van een enclosure maar is het terrein door greppels ingedeeld in verschillende zones: een woonzone met huisplattegrond, een weidegebied en meerdere ambachtelijke zones, waaronder één voor metaalbewerking (ijzerslak). Dit erf wordt vermoedelijk na een brand opgegeven en opgevolgd door een erf dat iets westelijker lag. Het lijkt gedeeltelijk te zijn afgebakend met greppels maar het geringe aantal bijgebouwen laat zien dat de ambachtelijke activiteiten minder worden in de 3de eeuw.

Volle middeleeuwen

Datering: volle middeleeuwen
Typologie: erven, gebouwplattegronden, greppels, opslagplaatsen, spijkers, vaatwerk
Materiaal: aardewerk
Gebeurtenis:

Beschrijving:
Een klein aantal structuren die vermoedelijk behoren tot de randzone van een erf. Enkel de kleinere opslagstructuren en vermoedelijk de erfgreppel zijn gevonden. De cluster structuren bestaat uit enkele bijgebouwen, een spieker, en een cirkelvormige greppel.

Vroege ijzertijd

Datering: vroege ijzertijd
Typologie: erven, gebouwplattegronden, greppels, kuilen, paalkuilen, spijkers, vaatwerk
Materiaal: aardewerk, natuursteen
Gebeurtenis:

Beschrijving:
Minstens twee erven, waarop steeds één huisplattegrond (HS04 is een type Breda-Goirle) aanwezig was. Daarnaast zijn er nog minstens drie sporenclusters aanwezig uit deze periode. De grote hoeveelheden nederzettingsafval die steeds in één of meerdere sporen van een cluster zijn aangetroffen, lijken aan te geven dat hier ook erven te situeren zijn. Door de relatief slechte bewaring van de sporen op de zuidoostelijke hoogte in zone C-D zijn wellicht enkele huisplattegronden verloren gegaan.
Verspreid doorheen het onderzoeksgebied zijn twaalf spiekers opgetekend, die (vermoedelijk) te dateren zijn in de IJzertijd

Vuursteen vondsten

Typologie: losse vondsten
Gebeurtenis:

Beschrijving:
Tien vuursteen artefacten
Omdat er alleen productieafval is aangetroffen en gidsartefacten ontbreken kan er geen uitspraak gedaan worden over een specifieke periode. Een datering moet dan ook zeer ruim gezocht worden tussen het laat Paleolithicum en de vroege IJzertijd.

Wereldoorlog I

Datering: WO I
Typologie: bunkers, loopgraven, treinsporen, vaatwerk
Materiaal: aardewerk, glas, metaal
Gebeurtenis:

Beschrijving:
Diverse loopgraven uit de Eerste Wereldoorlog en een oude spoorlijn naar het fort van Liezele. De spoorlijn en drie loopgraafsystemen werden aangetroffen in onderzoekszone C-D. De grootste concentratie aan militaire sporen is gelegen in het opgravingszone B, dichter bij het fort en ter hoogte van de nog aanwezige bunkers.
Bijzondere vondsten: drie erg verweerde filter opzetstukken van gasmaskers.


Je kan deze pagina citeren als: Inventaris Onroerend Erfgoed 2024: Fortbaan [online], https://id.erfgoed.net/waarnemingen/983127 (geraadpleegd op ).

Beheerder fiche: Agentschap Onroerend Erfgoed

Contact

Heb je een vraag of opmerking over deze fiche? Meld het ons via het contactformulier.