waarneming

Molenhoek

archeologisch element
ID
984271
URI
https://id.erfgoed.net/waarnemingen/984271

Beschrijving

In het kader van de aanleg van een meergezinswoning (25 appartementen) met 14 vrijstaande garages en 12 open parkeerplaatsen ter hoogte van Ettelgemsestraat nr. 137 voerde een archeologisch team van Monument Vandekerckhove nv op 9 maart 2017 een prospectie uit op het terrein.

Opvallend was dat slechts in de zone tegen de Ettelgemsestraat sporen aangetroffen werden. Dit is niet vreemd, aangezien deze weg teruggaat tot in de Romeinse periode. Bovendien blijken de gronden ten noorden van het onderzoeksgebied – en dus weg van de pleistocene zandrug – vooral te bestaan uit overdekte kreekruggronden en dekkleipolders. De afwezigheid van bewoningssporen in de buurt van deze nattere ‘marginale’ gronden is dan ook niet onverwacht.

Het archeologisch vooronderzoek bracht in de zuidelijke helft van het plangebied enkele duidelijk archeologische structuren aan het licht. Ten eerste kon ter hoogte van sleuf 1 een N-Z georiënteerde afbuigende gracht opgemeten worden die op basis van de grootte en vulling gelinkt dient te worden met bewoning in de nabijheid. Vermoedelijk gaat het hier om een erfgracht. Het belang van deze gracht voor de geschiedenis van Oudenburg is niet onmiskenbaar, aangezien over de bewoningsgeschiedenis voorafgaand aan de Romeinse periode bitter weinig is geweten binnen het grondgebied Oudenburg. Aangezien deze gracht duidelijk nederzettingsafval bevat, kan deze gracht iets meer vertellen over de materiele cultuur uit de late ijzertijd. Daarnaast konden ook nog een vrij brede volmiddeleeuwse gracht aangesneden worden, parallel met de Ettelgemsestraat. Vermoedelijk dient deze geïnterpreteerd te worden als afwateringsgracht. Tot slot konden nog twee vierpostenspiekers en enkele grachten, greppels en (paal)kuilen geregistreerd worden. De datering hiervan is echter niet gekend.


Auteurs: Vanhoutte, Christof
Datum:
De tekst wordt ter beschikking gesteld door: Agentschap Onroerend Erfgoed (AOE)

Gracht

Typologie: grachten (infrastructuur)
Gebeurtenis:

Beschrijving:
Een grachttracé liep parallel met de Ettelgemsestraat. In westelijke richting kon deze niet verder gevolgd worden.

Grachtenstelsel (volle middeleeuwen)

Datering: 10de eeuw, 11de eeuw, volle middeleeuwen
Typologie: afwateringsgreppels, grachten (infrastructuur), vaatwerk
Materiaal: grijs aardewerk
Gebeurtenis:

Beschrijving:
Direct langs de straatzijde kon een gracht aangesneden worden. Deze weinig humeuze gracht met licht bruinig grijze vulling was minstens 4,30m breed en kon verder gevolgd worden over een afstand van minstens 34m. Iets verderop kon de aanzet van een noordwestelijk georiënteerde aftakking opgemerkt worden. Mogelijk sluit deze aan op een andere gracht niet ver van de eerste. Opvallend was de ligging en oriëntatie van deze gracht ten opzichte van de Ettelgemsestraat. De parallelle ligging met deze van oorsprong Romeinse west-oost lopende verbindingsweg doet vermoeden dat deze hieraan gelinkt dient te worden. Op basis van de opvallende breedte gaat het hier mogelijk om een afwateringsgracht.
Uit de vulling van de gracht konden tijdens het aanleggen van het archeologisch vlak enkele fragmenten aardewerk ingezameld worden. Het betreft in alle gevallen grijs aardewerk, waarvan één fragment toe te schrijven valt aan een steelpan en een ander randfragment mogelijk aan een kogelpot. Op basis hiervan wordt deze gracht gedateerd in de volle middeleeuwen, mogelijk in de vroege volle middeleeuwen.

Kuilen en paalkuilen

Typologie: kuilen, paalkuilen, paalsporen
Gebeurtenis:

Beschrijving:
Er konden nog enkele antropogene sporen opgemeten worden. Het gaat om drie paalkuilen en een kuil/paalspoor. Dit laatste was in vlak ca. 1,80m groot. Uit boring bleek dat dit spoor nog 0,70m bewaard was onder het archeologisch niveau. Vermoedelijk gaat het om een kuil, al kan een interpretatie als dieper ingegraven paalkuil niet worden uitgesloten. De gedrongen ligging van de sleuf liet echter een verdere uitbreiding niet toe om uitsluitsel te geven of deze sporen kunnen worden toegeschreven aan een archeologische structuur.

Late ijzertijd (2de-1ste eeuw v.Chr.)

Datering: late ijzertijd (westen)
Typologie: grachten (infrastructuur), nederzettingen, vaatwerk, versieringsonderdelen van voorwerpen
Materiaal: aardewerk, houtskool
Gebeurtenis:

Beschrijving:
Er kon een ca. 1,70 m brede gracht geregistreerd worden. Deze gracht had een overwegend N-Z oriëntatie en boog langs beide zijden lichtjes af in oostelijke richting. De gracht kon gevolgd worden vanaf de straatzijde tot aan de noordelijke rand van het plangebied, waar deze abrupt stopt.
Opvallend was de aanwezigheid van vrij veel handgevormd aardewerk langs de straatzijde. Deze hoeveelheid verminderde sterk naarmate de afstand met de Ettelgemsestraat toenam. In coupe bleek de gracht een eerder komvormig profiel te hebben met zacht hellende wanden. De donkergrijze erg organische vulling bleek meerfasig te zijn waarin minstens een drietal verschillende faseringen kunnen onderscheiden worden. Daarnaast konden ook fragmenten verbrande leem herkend worden in de opvulling. De grote hoeveelheid aardewerk, gecombineerd met resten verbrande leem en houtskoolspikkels, samen met de toch wel aanzienlijke omvang van de gracht doen vermoeden dat deze in direct verband staat met een nederzetting in de directe nabijheid. Mogelijk gaat het hier om een erfgracht rondom een nederzetting. Op basis van de kromming van de gracht lijkt het aannemelijk dat de nederzettingssporen zich ten oosten van deze structuur bevinden en dus binnen het onderzoeksgebied. Mogelijks dient een deel van de niet gedateerde sporen aan deze ijzertijdvindplaats gelinkt te worden.
In totaal konden zo’n 49 wandfragmenten, 4 randfragmenten en 4 bodemfragmenten (in totaal zo’n 480 gr) gerecupereerd worden tijdens de aanleg van het archeologisch vlak, waarbij zo’n 315 gr enkel en alleen al tijdens het plaatsen van de profieldoorsnede. Het aangetroffen aardewerk nestelt binnen de traditie van de late ijzertijd (circa 200 - 12 voor Chr.). Hierbij gaat het om ruwwandig handgevormd reducerend gebakken aardewerk, versierd met vingertopindrukken op de rand en op de buik. Andere typische versieringselementen zijn de kamstreepversiering op de buik. Gedraaid aardewerk werd niet aangetroffen.

Vierpostenspijkers (ijzertijd-middeleeuwen?)

Datering: ijzertijd, middeleeuwen, Romeinse tijd
Typologie: paalsporen, vierpostenspijkers
Gebeurtenis:

Beschrijving:
Er konden twee vierpalige structuren aangesneden worden. In beide gevallen ging het om graanopslagplaatsen of spiekers (Lat.: spicaria). Deze graanopslagplaatsen hadden een verhoogde vloer om te verhinderen dat er ongedierte bij de oogst kon. Spiekers waren meestal opgebouwd uit 4 of 6 palen, al zijn er ook voorbeelden gekend van vijf-, negen- en twaalfpostenspiekers. Ondanks het feit dat geen van beide spiekers diagnostisch materiaal opleverde, kunnen deze structuren typologisch gedateerd worden vanaf de ijzertijd tot de middeleeuwse periode.


Je kan deze pagina citeren als: Inventaris Onroerend Erfgoed 2024: Molenhoek [online], https://id.erfgoed.net/waarnemingen/984271 (geraadpleegd op ).

Beheerder fiche: Agentschap Onroerend Erfgoed

Contact

Heb je een vraag of opmerking over deze fiche? Meld het ons via het contactformulier.