Algemeen

Naar aanleiding van de aanleg van een nieuw verwarmingssysteem vond een archeologische opgraving plaats in de kerk van Zedelgem. Dit zorgde voor nieuwe kennis over de bouwhistoriek. Er kwamen resten van de romaanse en gotische fasen aan het licht, en mogelijk van een tot nog toe ongekende bouwfase aan het einde van de 16de/begin van de 17de eeuw. In totaal werden 147 sporen geregistreerd: natuurstenen en bakstenen muren, tegelvloeren, menselijke begravingen, paalsporen, en ophogings- en nivelleringslagen.

Late middeleeuwen

De opgraving leverde een goed beeld van de romaanse kerk op, zowel van de opbouw en afmetingen, als van de verschillende vloerniveaus. De eerste historische vermelding van een kerk dateert uit 1103. Er werd getracht om de datering van de romaanse veldstenen bouwfase preciezer te achterhalen via natuurwetenschappelijke methoden, maar dat heeft geen betrouwbaar resultaat opgeleverd. Hierdoor blijft de oudst mogelijke datering van de kerk vooralsnog ‘slechts’ terug te gaan tot het begin van de 12de eeuw, hoewel voor Zedelgem, op basis van het gem-toponiem en het patronicium een oorsprong in de vroege middeleeuwen kan vermoed worden. Harde archeologische bewijzen hiervoor zijn echter nog niet teruggevonden, ook niet bij het archeologisch onderzoek dat in 2004 ten zuiden van de kerk werd uitgevoerd, daar waar zich in de late middeleeuwen het leenhof/de kasteelhoeve van de heren van Zedelgem situeerde.

Binnen de opgegraven zones waren ook delen van de 13de-14de-eeuwse kerkvloer bewaard, zowel van het schip als van het koor. In het schip gaat het om een vloer van geel- en donkerpaarsgroen-geglazuurde vierkante tegels, resulterend in een dambordpatroon. Onder deze vloer bevonden zich nog minstens twee kalkmortelvloeren.

De toren van de huidige kerk zou teruggaan tot een gotische bouwfase uit de 14de eeuw. De bakstenen aanpassingen van de oorspronkelijk in veldsteen opgebouwde romaanse zijmuren dateren meer dan waarschijnlijk ook uit deze fase.

Nieuwe tijd

Bovenop de oorspronkelijke romaanse en gotische zijmuren zijn twee achthoekige bakstenen zuilfunderingen teruggevonden die niet meteen met een gekende historische bouwfase geassocieerd konden worden. Mogelijk staan deze in verband met de heropbouw van de kerk na de vernielingen ten tijde van de godsdienstoorlogen in de 16de-17de eeuw.

Er kwamen ook menselijke begravingen aan het licht. Het gaat om zes primaire en één secundaire begraving. Op basis van een zilveren munt en de stratigrafische positie van de graven worden ze gedateerd in de 17de-18de eeuw. Opvallend was de aanwezigheid van twee kindergraven direct naast elkaar, centraal in de kerk.