Inventaris

Heuvelplein (Essen)
Merkwaardig gietijzeren monument met pomp, in 1836-44 opgericht voor de vijf Belgische vrijwilligers die op de Heuvel te Essen sneuvelden tijdens de Belgische Revolutie van 1830.

Moerkantsebaan 54 (Essen)
Enige overgebleven hoeve van een dertigtal pachthoeven van de norbertijnerabdij van Tongerlo te Essen; opgericht in 1767.

Fortune De Kokerlaan 11 (Evergem)
Voormalig kasteel, sedert 1958 gemeentehuis. Voorheen kasteel gelegen in dubbele cirkelvormige omwalling. De middeleeuwse burcht werd gebouwd door de heren van Evergem, sinds de 11de eeuw de heren van Dendermonde, die na de invallen van de Noormannen aangesteld werden als voogden van Evergem in het Sint-Baafsdomein. Kasteel uit 1884 in neo-Vlaamserenaissance-stijl in deels verkaveld park met vijver, aan de straatkant met gietijzeren afsluiting en hek tussen pijlers.

Gilbert Braeckmanplein (Evergem)
Anno 1928 werd op het dorpsplein te Evergem een gedenkteken opgericht. Het monument met Heilig Hartbeeld werd geproduceerd in het atelier Bressers.

Hospitaalstraat (Evergem)
Ommuurde begraafplaats, aangelegd in 1895. In het verlengde van de toegang, kapel met calvarie.

Kluizendorpstraat 80A (Evergem)
Oude kerk opklimmend tot 1122, in 1770-1772 heropgebouwd als eenbeukige kerk van vier traveeën. Nadien werd de kerk in 1774 overwelfd, het koor vergroot en de gevel vernieuwd. Nieuwe vergroting in 1844-45 door toevoeging van twee zijbeuken van vier traveeën en nieuwe westtoren onder leiding van architect Louis Minard. Toren heropgetrokken na oorlogsschade in 1953-56 onder leiding van Henri Vaerwyck-Suys. Ommuurd kerkhof ten zuiden van de parochiekerk met een dodenhuisje, calvariekapel en een collectie aan 18de, 19de en 20ste-eeuwse graftekens.

Pastorijstraat (Evergem)
Oorlogsgedenkteken van de hand van Aloïs De Beule, in 1925 onthuld als nagedachtenis van de oorlogsslachtoffers 1914–1918.

Schoolstraat 20 (Evergem)
In oorsprong werkhuis voor het vervaardigen van wollen en katoenen stoffen, gesticht in 1853 door P.B. Dobbelaere-Hulin, directeur van het in 1848 opgerichte "leerwerkhuis" in Sleidinge. Bewaarde bronzen gedenkplaat op afsluitingsmuur. Van de oorspronkelijke site blijken nog heel wat constructies met sheddaken en een schoorsteen bewaard.

Sleidinge-Dorp 4-6 (Evergem)
Voormalige filmzaal van een in 1931 gestichte kunstkring, een herberg en lokaal der koninklijke fanfare, en een woning. Opgetrokken in 1926 naar ontwerp van L. Pintelon in regionalistische baksteenstijl, van één bouwlaag hoog en tien traveeën gemarkeerd door drie trapgevels en een getrapt dakvenster.

Sleidinge-Dorp 43 (Evergem)
Pastorie, gelegen in ruime ommuurde tuin met grote bakstenen toegangspoort in de vorm van een classicistische triomfboog: rondboogvormige doorgang geflankeerd door pilasters en bekroond met entablement en attiek. Nieuwe wederopbouw met twee bouwlagen na 1781, vermoedelijk circa 1791. Heden gecementeerde lijstgevel met dubbelhuisopstand, vijf traveeën en twee bouwlagen onder zadeldak.