Inventaris van het Landschappelijk Erfgoed

De Inventaris van het Landschappelijk Erfgoed geeft een overzicht van historische landschapselementen, structuren en gehelen. Die relicten zijn afkomstig van verschillende periodes in het verleden en geven aan hoe het landschap historisch gegroeid is. Ze worden opgespoord met behulp van historische kaarten, luchtfoto’s, literatuurstudie en mondelinge informatie.
Deze relicten kunnen diverse erfgoedwaardes omvatten: waaronder esthetische, natuurwetenschappelijke, historische, sociaal-culturele en ruimtelijk structurerende waarden.
Of iets waardevol is en kan worden opgenomen in de inventaris, wordt bepaald aan de hand van de criteria samenhang, gaafheid en herkenbaarheid.

De inventaris omvat drie belangrijke datasets:

Inventaris van Houtige Beplantingen met Erfgoedwaarde

Bij de inventarisatie van Houtige Beplantingen met Erfgoedwaarde wordt op zoek gegaan naar beplantingsvormen die representatief zijn voor het werk van de mens of van de natuur of van beiden samen. Deze bomen en struiken worden opgenomen wanneer ze erfgoedwaarde bevatten, zoals een historische, esthetische en volkskundige waarde.

Zo werden in de inventaris bijvoorbeeld al statige kasteeldreven, in vorm gesnoeide hagen, kapellekesbomen, vredesbomen en hakhoutpercelen opgenomen. Deze items vertellen het verhaal van hoe onze voorouders omgingen met deze 'houtige beplantingen', hoe ze deze nuttig aanwendden, welke rol deze speelden in bijgeloof en rituelen, hoe bomen en struiken voor het esthetische genot werden aangeplant, …

Sinds 2006 wordt er gewerkt aan de opbouw van deze inventaris. Alle meldingen van erfgoedbomen en –struiken werden onderzocht en eventueel opgenomen in de inventaris. Daarnaast werd gestart met de inventarisatie van telkens één gemeente per provincie om de methodologie op punt te zetten. Op die manier zijn Zwalm, Herne, Heuvelland, Voeren en Bornem, met uitzondering van de beplantingen in tuinen en parken, gebiedsdekkend geïnventariseerd.

Vanaf oktober 2014 worden de inventarisgegevens stelselmatig ontsloten in de online inventaris. Daarnaast wordt de inventaris steeds aangevuld met nieuwe inventarisitems. Van elk erfgoedelement wordt naast een korte beschrijving en typering aan de hand van thesaurustermen, zoveel mogelijk de afmetingen zoals stamomtrek, hoogte, kruindiameter en lengte gegeven.

De Inventaris van Historische Tuinen en Parken

In de Inventaris van Historische Tuinen en Parken worden zowel bescheiden voortuinen en villatuinen als stadsparken en kasteeldomeinen van meerdere hectaren opgenomen.

Voor elk item wordt getracht aan de hand van kaarten, iconografisch materiaal, literatuuronderzoek en terreinstudie de aanleg en evolutie te schetsen. Architecturale en ruimtelijk-structurerende kenmerken zoals de aanwezigheid van zichtassen, tuinornamentiek, het architecturale microreliëf, en de padenstructuur worden hierbij besproken. Het determineren en opmeten van het aanwezige bomenbestand geeft informatie over de verschillende aanplantingscampagnes en de soortenvariatie die in de tuin of het park aanwezig is.

Het agentschap Onroerend Erfgoed is in 1994 gestart met het in kaart brengen van tuinen en parken met erfgoedwaarde. De resultaten van dit onderzoek verschenen in de periode 2003-2011 in tien delen van de reeks M&L-Cahiers onder de titel “Historische tuinen en parken van Vlaanderen”. De resultaten van deze geografische inventarisatie verspreid over 66 gemeenten uit de provincies Limburg en Vlaams-Brabant zullen in de periode 2013-2016 in de online inventaris worden opgenomen.

Daarnaast wordt verder gewerkt aan de thematische inventaris tuinen en parken van voor de Eerste Wereldoorlog in de frontzone. Ook deze resultaten worden stelselmatig in de inventaris opgenomen.

De Landschapsatlas

De Landschapsatlas is de inventaris van de relicten van de traditionele landschappen in Vlaanderen. De Landschapsatlas bevat met andere woorden waardevolle gebieden als elementen, die een getuige zijn van het vroegere landschap. Ankerplaatsen zijn vanuit een erfgoedperspectief de meest waardevolle landschappelijke ensembles in Vlaanderen. Het zijn grotere landschappelijke gehelen waarin je een geheel van gevarieerde erfgoedelementen terugvindt. Naast ankerplaatsen zijn er ook afzonderlijke landschapselementen in opgetekend, zoals holle wegen, poelen en akkercomplexen.

De Landschapsatlas is in 2001 voor de eerste maal beschikbaar gesteld. In de periode van 2006 tot nu werden een heel aantal ankerplaatsen 'aangeduid'. Deze zijn in uitvoering van het Onroerenderfgoeddecreet gelijkgesteld met een vastgesteld inventarisitem uit de Landschapsatlas.

We bieden je in deze dataset fiches aan met onder andere een beschrijving van elk gebied, de precieze afbakening en foto’s. Je kan in de databank ook vlot filteren op specifieke zoektermen, bijvoorbeeld welke ankerplaatsen een abdijdomein bevatten.

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.