Zogenaamd "Kasteel Arendsnest" (vanaf 1806), modo "Ter Hoge Haghe" (14de eeuw), "Boerenleger" (18de eeuw). Ten zuiden van de gemeente en ten oosten van de Prins Boudewijnlaan gelegen kasteel met kern uit het derde kwart van de 17de eeuw en grasperk aan noordzijde, poortgebouw, aan zuidoostzijde en koetshuis, aan zuidzijde. Gevat in rechthoekige omgrachting met scheiding neerhof en kasteel door middel van gracht aan zuidgevel kasteel. Beboomd domein nogmaals gevat in een smallere min of meer rechthoekige omgrachting.

GESCHIEDENIS

Voor de 16de eeuw stonden hier enkele hoeven die het latere kasteeldomein zullen vormen. De plaats was gekend onder de benaming "Ter Hagen", vanaf 1348 vermelding van "'t Hof ter Haghe" en in 1447 van een hoeve "Ter Hage". In de jaren 1537-1539 versmolt "Ter Hoger Hagen" met "Ter Hagen", toen in het bezit van Willem van Ymmerseele die voor 1569 een omwaterd stenen huis met "duifhuis", brouwerij en hoeve liet oprichten. In 1569 in erfpacht gegeven aan Joris Ghys en in 1596 verkocht aan Jehan Paulo Dorco. Geërfd door Jehan Paulo en Camillo Dorchi in 1650, die kort na 1650 een hof van plaisantie lieten oprichten. Dit hof van plaisantie met schuur, stallingen, neerhof, brouwerij en hoeve werd in 1690 verkocht aan Petrus Jacobus van Eycke; geërfd door Spenraey - Van Eycke (1692); Spenraey de Labistrate; verkocht aan Jacobus Norbertus Dierxsens (1754). Dierxsens vergrootte het domein aanzienlijk en gaf het zijn huidige naam.

Op de Ferrariskaart (1770-1777) wordt een omgracht opper- en neerhof afgebeeld gelegen binnen een ruimere min of meer rechthoekige walgracht. Het neerhof is toegankelijk via een bakstenen brug ten westen. Ten noorden ligt het opperhof met kasteel en formele tuin, die verder via een brugje over de gracht noordwaarts aansluit bij een sterrenbos. Ten westen van het neerhof wordt binnen de buitenste walgracht nog een in plantvakken opgedeelde tuin afgebeeld, die in realiteit vermoedelijk een combinatie van nuts- en siertuin was. Rondom het goed staan enkele en dubbele bomenrijen afgebeeld en loopt een dreefje westwaarts naar het “Battenbroeckbos”.

Een mutatieschets uit 1806 verschilt op een aantal punten met de Ferrariskaart. Zo vertoont de westgevel van het kasteel een lichte uitbouw. Het neerhof wordt hier afgebeeld met een indeling met schouderboog in plaats van een bescheiden dreefje en de formele siertuin aansluitend bij het kasteel is hier opgedeeld in zes plantvakken met vermoedelijk ‘naantjes’ op de hoeken.

In 1829 wordt het goed aan Pierre-Jean Serruys verkocht. In de koopakte spreekt men over een “Hof van plaisantie met stalling, remise en hovenierswoning, bassecour en potagiehof met vrugtboomen, schutsels en dergelijk, (..)”. Onder de familie Serruys wordt in 1830 de noordelijke achtergevel gerestaureerd en vernieuwd en de deur vervangen door een kopie (?) van Gobertangesteen. Ook het park wordt in deze periode herwerkt waarbij op eerder bescheiden wijze elementen in landschappelijke stijl in de bestaande formele aanleg worden ingebracht. Zo zien we op de topografische kaart van 1865 dat de stervormige drevenstructuur in het sterrenbos deels werd verlaten door het opgeven van een aantal dreven. Bij het neerhof werd de formele tuin ondertussen vervangen door een ovaal grasveld.

Bij de verkoop in 1892 aan Jozef-Norbert Wouters wordt het Arendsnest omschreven als een “ heremeesterswoning, waarin ruime zalen met rijke versierde wel ingericht kamers en plaatsen beneden en op de verdieping, keuken, waschhuis, kelders, grond en andere toebehoorten, hoevenierswoningen, remisie, hangar, schuur, stallen en andere afhankelijkheden, tuinen, potagiehof, serren, voorraadkamer, lustgronden, lustwaters, weiden, boschen, dreven met menigvuldige zwarte olmen,...”. In deze periode is voor de eerste maal sprake van een kapel in het bos. Tevens zou er onder de familie Wouters een tijdelijk houten gebouw zijn opgericht, waarin enkele hoog geplaatste dames kleren voor de armen konden naaien.

Op basis van de topografische kaarten voerde de familie Wouters ook een aantal veranderingen in de tuinen door. Het voornaamste element is het herstel van het drevenpatroon binnen het sterrenbos. In de boomgaard is naast de kapel ook een kippenhok/schapenstal aanwezig. De siertuin bij het kasteel bestaat nu uit plantvakken rondom een centraal punt met siervaas en een ovaalvormige rondgang. De afgebeelde bomenrij ten oosten is ook zichtbaar op postkaarten van rond de eeuwwisseling. Richting de boomgaard staan de vier monumentale lindes ingetekend.

Een groot gedeelte van het domein werd in 1926 verkocht aan de immobiliënmaatschappij "N.V. propriétés Arendsnest" en in het kasteel werd tussen 1929-1933 een kostschool ondergebracht. Later in handen van Frederic van Strijdonck-Dierxsens (1938) en Carl de Brouwer-Van Maldeghem (1952). Circa 1950 was het poortgebouw nog bepleisterd en de zuidvleugel voorzien van twee bouwlagen en plat dak. Na de Tweede Wereldoorlog werd ten westen van het kasteel een tennisveld aangelegd. In deze periode werd de omgeving van het Arendsnest sterk verkaveld en bebouwd.

BESCHRIJVING

Kasteel

Aan noordzijde van het neerhof, kasteel. Vaste verankerde bakstenen boogbrug met drie rondbogen afgewerkt met zandsteen; smeedijzeren balustrade. Dubbelhuis met lijstgevels van negen (ten zuiden), vier (oost en west) en zeven (noord) traveeën en twee bouwlagen onder schilddak (leien) met rechthoekige dakvensters in houten omlijsting met voluutwerk, hoofdgestel en gebogen fronton. Bepleisterd en beschilderd bakstenen gebouw op afgeschuinde sokkel van zandsteen. Kern uit het derde kwart van de 17de eeuw, vermoedelijk bepleisterd en van nieuwe vensters en dakvensters voorzien circa 1830. Aan noordgevel, ingewerkte centrale vierkante toren met vier geledingen boven de kroonlijst, onder tentdak (leien) met windwijzer en rechthoekige dakkapellen. Geprofileerde lijst onder houten kroonlijst op modillons. Rechthoekige 19de-eeuwse vensters (beluikt bij eerste bouwlaag en toren) op lekdrempels; geprofileerde bovendorpels bij toren. Zuidgevel monumentale deur van hardsteen met steenmerk van Jean Lermigneau (vóór 1677). Rondboogdeur met geblokte stijlen waarop geriemde en geblokte boogomlijsting met imposten en sleutel onder cartouche; flankerende dito pilasters met geprofileerde sokkels, lijstkapiteel en consoles die kroonlijst en rechthoekig balkon ondersteunen. Balkon met balusters en hoekpostamenten met siervazen. Rechthoekige balkondeur in brede geriemde omlijsting met schachtringen en sleutel onder kroonlijst op consoles. In noordgevel rechthoekige deur in omlijsting van grijsgeschilderde Gobertangesteen; geblokte pilasters onder hoofdgestel met kroonlijst en steekboogvormig bovenlicht in geriemde omlijsting met waterlijst, geflankeerd door voluten. Siersluitsteen met vermelding "renovata 1830 P.S."; waarschijnlijk werd door P. Serruys bij restauratie de oude omlijsting vervangen door een kopie.

Poortgebouw

In noordoostelijke hoek neerhof en tegen omgrachting gelegen rechthoekig poortgebouw met over de omwatering een vaste bakstenen brug, op twee rondbogen. Vierkante poorttoren van één travee en twee bouwlagen onder tentdak (leien) met polygonale dakruiter, dakkapellen onder afgewolfde daken; flankerende dienstgebouwen namelijk conciërgewoning (noordzijde) en stalling (zuidzijde) van één bouwlaag (anderhalf bij zuidvleugel) onder afgewolfde daken (leien), uit de 17de eeuw. Verankerde bakstenen gebouwen met geschilderde, gecementeerde of natuurstenen banden. Oostgevel met meer gesloten karakter ondanks de enkele 19de-eeuwse vensters. Grotendeels aan neerhofzijde opengewerkt met vernieuwde rechthoekige vensters en steekboogdeuren. Rondboogpoort in poorttoren: beschilderde omlijsting van natuursteen met negblokken, kwarthol geprofileerde dagkant en geprofileerde waterlijst; in westgevel eveneens in beschilderde omlijsting met imposten en sluitsteen. Poorttoren met houten kroonlijst op sierlijke houten modillons.

Koetshuis en paardenstal

Gekasseid en met gras begroeid neerhof met aan zuidzijde rechthoekige koetshuis en paardenstal. Bepleisterd en beschilderd bakstenen gebouw van één bouwlaag onder schilddak (leien), uit de tweede helft van de 19de eeuw (?). Noordelijke lijstgevel van vijf traveeën; met schijnvoegen, gekorniste puilijst onder hoofdgestel met rechthoekige panelen en kordonlijst. Licht uitspringend middenrisaliet waarin drie gedrukte rondboogpoorten. Halfronde venstertjes op lekdrempels.

Park

Het park van het Arendsnest bleef binnen de walgrachten bewaard. Het stelsel van onverharde paden is nog afleesbaar op het Digitaal Hoogtemodel. Aan de ingang van het kasteeldomein staan twee arduinen kettingpalen. Men betreedt het neerhof nog steeds via het poortgebouw ten oosten. Het centrale ovalen grasveld op het neerhof bleef behouden. Daarnaast staan hier ook enkele solitaire bomen waaronder een esdoorn (Acer spec.) met stamomtrek van 313 cm (standaard gemeten op 150 cm hoogte), een zevenstammige magnolia (Magnolia spec.), een slangenden (Araucaria araucana) 185 cm omtrek en een notelaar (Juglans spec.) met een omtrek van 282 cm.

Het landhuis is bereikbaar via een toegangsbrug opgebouwd uit baksteen en elementen in blauwe hardsteen, een smeedijzeren brugleuning en aan de bruggenhoofden sokkels met kleine siervazen. De formele tuinaanleg aansluitend bij het landhuis is vervangen door een centraal gazon met omgevende bomenrand. Het achterliggende sterrenbos is bereikbaar via een bakstenen tuinbrug die vermoedelijk uit het begin van de 20ste eeuw dateert. In het sterrenbos met bewaarde drevenstructuur bevindt zich het bronzen beeld van een adelaar op arduinen sokkel dat hier mogelijk onder Jacobus Nicolaas Diercxsens (1790-1830) geplaatst werd. In de noordwestelijke en noordoostelijke hoek van het sterrenbos staan op kunstmatig verhoogd terrein twee monumentale arduinen siervazen die vermoedelijk uit de 18de eeuw dateren. In het bos bevinden zich eveneens nog twee kleinere arduinen sokkels en het restant van een kapel.

Het sterk verboste sterrenbos is beplant met monumentale bruine beuken en zomerlindes, tamme kastanjes, Amerikaanse eiken, zomereiken en latere aanplantingen van naaldbomen in groep. Bruine beuk (Fagus sylvatica 'Atropunicea') speelt een beeldbepalende rol in het beplantingsschema van het park en staat als rijboom aangeplant langs de gracht en als bomengroepen op het opperhof. Een beeldbepalende groep van drie bevindt zich vlakbij het kasteel. De leeftijd van de aanwezige bruine beuken varieert. De oudsten hebben een omtrek van meer dan 400 cm, daarnaast staan er ook negentien bruine beuken met een stamomtrek van meer dan 270 cm in het park. In het Arendsnest zijn ook restanten van bomenrijen met lindes bewaard. De omvangrijksten met een stamomtrek van ongeveer drie meter zijn het eerder vernoemde drietal ten westen van het neerhof. Zowel op het opperhof als in het noordoostelijk deel van het sterrenbos staan monumentale, maar in slechte conditie verkerende tamme kastanjes (Castanea sativa) met stamomtrekken tot 370 cm. Bijzonder is de amberboom (Liquidambar styraciflua) met een omtrek van 366 cm.

De boomgaard ten westen van het kasteel is bereikbaar vanaf het opperhof via een gietijzeren tuinbrug met cementrustiek die afkomstig zou zijn van de voormalige scheepswerf Boelwerf. Deze boomgaard is vermoedelijk als sinds de 19de eeuw in gebruik en bestaat heden uit een gemengde aanplant van zowel jonge als oude fruitbomen. Centraal in de boomgaard staat een bakstenen gebouwtje in knoestarchitectuur dat als kippenhok en schapenstal dienst doet. De constructie stamt vermoedelijk uit het interbellum.