Koninklijk Stapelhuis

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie Antwerpen
Gemeente Antwerpen
Deelgemeente Antwerpen
Straat Entrepotkaai
Locatie Entrepotkaai zonder nummer, Antwerpen (Antwerpen)
Status Verbouwd of Gesloopt

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Actualisatie Antwerpen (actualisaties: 05-01-2006 - 05-01-2007).
  • Adrescontrole Antwerpen (adrescontroles: 23-07-2007 - 23-07-2007).
  • Inventarisatie Antwerpen (geografische inventarisatie: 01-01-1976 - 31-12-1992).

Juridische gevolgen

Beschrijving

Het Koninklijke Stapelhuis werd opgetrokken op de plaats van het voordien door Lod. Roelandt ontworpen complex (1830). Laatst genoemde was opgetrokken in een combinatie van neo-Italiaanse renaissancestijl en laat-classicistische stijl.

Het omvatte drie reusachtige vleugels van vijf bouwlagen, gescheiden door ruime binnenplaatsen, waarop later hangars werden opgetrokken.

In 1844 werd onder leiding van Ir A. De Marbaix het stapelhuis uitgebreid, en werd de spoorweg erdoorheen aangelegd. Op 28.10.1855 stortte een deel in, in 1857 woedde een eerste brand, en op 05.06.1901 werd het praktisch volledig in as gelegd.

Tussen 1901 en 1902-06 werd het nieuwe stapelhuis gebouwd, naar verluidt ontworpen door de architecten J.H. Bolsée en Em. Hargot. Van de door Roelandt ontworpen gebouwen rest niets meer, maar mogelijk werden enkele funderingen herbruikt.

Tot de oudste delen behoren de twee magazijntjes (ca. 1870) "Buenos Aires" en "El Salvador": bakstenen gebouwtjes van een bouwlaag, onder twee aanleunende zadeldaken (metalen dakbedekking). In interieur: Polonceau-kappen met ijzeren spantbenen; elk spantbeen rust in aanleunngspunt op, en is met bouten bevestigd aan de kopplaat van een gietijzeren kolom; laatst genoemde rust op een hardstenen sokkel.

De stapelruimten vormen door hun brede gevels en hun bouwvolume (67.135 m2, met een gesloten bouwvolume over een lengte van meer dan 400 m.) een monumentaal element, dat het perspectief van Bonaparte- en Willemdok afsluit.

Beschrijving

Reusachtig ommuurd complex, dat het gehele bouwblok inneemt, bestaande uit verschillende brede vleugels. Imposante bakstenen lijstgevels van vijf bouwlagen op gecementeerde, met schijnvoegen belijnde begane grond, onderbroken door de eveneens van imitatievoegen voorziene muur. Op de bovenverdiepingen worden de hoekpartijen geaccentueerd door gecementeerde, geblokte risalieten in getoogde nissen. Aan de straatzijde vertonen de middentraveeën een verticale opbouw met rondboognissen, afgesloten door een monumentale en zware kroonlijst op langgerekte consoles, gekornist aan de zijrisalieten. Aan de Entrepotkaai doorbreekt een centrale, vooruitspringende partij de monotone gevelwand.

Opvallend is het belang dat gehecht werd aan horizontale en vertikale circulatie: onderdoorgangen voor spoor- en vrachtwagenverkeer (met gescheiden verkeersstromen) onder de verschillende vleugels; de volledig in beton uitgevoerde gaanderijen over de volledige lengte der buitengevels; de van de tweede tot vijfde bouwlaag doorlopende betonnen erkers (twee per gevelwand) welke de trappen bevatten.

Interieur volledig uitgevoerd in gewapend beton, met licht getoogde gewelven op betonnen moerbalken, welke op betonnen kolommen rusten. Opmerkelijk zijn de gietijzeren stootstukken welke de voetstukken der kolommen in de onderdoorgang beschermen.

  • FIERENS J., Antwerpse Stapelhuizen: een balans van 1850 tot 1910 (Eindwerk NHIBS, Antwerpen, 1977), p. 54-56.
  • HIMLER A., Inventarisering industrieelarcheologische relicten... Gedeelte havenarcheologie (Werkdocument, Antwerpen, 1976), p. 4.

Bron: De Munck-Manderyck M., Deconinck-Steyaert R. & Plomteux G. met medewerking van Linters A. 1979: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Stad Antwerpen, Bouwen door de eeuwen heen 3NB, Brussel - Gent.

Auteurs: Manderyck, Madeleine; Plomteux, Greet & Steyaert, Rita

Datum tekst: 1979

Relaties

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Entrepotkaai

Entrepotkaai (Antwerpen)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.