19de-eeuwse verdedigingsgordel

Beschermd monument van 20-05-1996 tot heden

Locatie

Provincie Vlaams-Brabant
Gemeente Diest
Deelgemeente Diest, Molenstede, Schaffen, Webbekom
Straat Allerheiligenberg, Antwerpsestraat, Delphine Alenuslaan, Leuvensestraat, Fort Leopold
Locatie Allerheiligenberg, Antwerpsestraat, Delphine Alenuslaan, Fort Leopold, Leuvensestraat (Diest)

Administratieve gegevens

Andere nummers
  • 4.01/24020/118.1
  • DB003023
  • OB000040

Is de (gedeeltelijke) bescherming van

19de-eeuwse verdedigingsgordel Diest

Allerheiligenberg zonder nummer, 42, Antwerpsestraat zonder nummer, Fort Leopold zonder nummer, Leuvensestraat zonder nummer (Diest)

Historisch dient de vesting van Diest gesitueerd in het kader van de nationale defensiepolitiek waarbij Diest een spilfunctie kreeg toebedeeld bij de verdediging van de pas opgerichte Belgische staat.

Beplanting op 19de-eeuwse verdedigingsgordel

Allerheiligenberg, Antwerpsestraat, Delphine Alenuslaan, Fort Leopold, Leopoldvest, Leuvensestraat (Diest)

In de restanten van de oorspronkelijke beplanting op de overgebleven gedeelten van de verdedigingsgordel, aangelegd in 1837-1856 rond Diest, zijn de instructies van een ministerieel besluit van 1852 met betrekking tot de beplanting nog duidelijk afleesbaar.

Beschrijving

De resterende gedeelten van de 19de-eeuwse verdedigingsgordel zijn beschermd als monument. De bescherming omvat de drie polygonale en twee gebastioneerde fronten met aarden wallen, grachten, ravelijn, halve maan, kunstwerken en andere militaire gebouwen alsook de citadel en het fort Leopold.

Waarden

De resterende gedeelten van de 19de-eeuwse verdedigingsgordel zijn beschermd als monument omwille van het algemeen belang gevormd door de:

historische waarde


Als uniek en goed bewaard gedeelte van een artillerie-omwalling naar ontwerp van majoor Laurillard- Fallot (1787-1842), de eerste en tevens laatste uit de periode van het gladde geschut die door de jonge Belgische staat in 1837-1856 werd gerealiseerd ter beveiliging van de noordgrens tegen een mogelijke Hollandse agressie.
Door het feit dat naast citadel en fort Leopold ook diverse kunstwerken en militaire gebouwen bleven bewaard waaronder de Schaffensepoort, de wachthuizen van de Zichemse- en Leuvensepoort en verschillende poternes met kanonkelders en poedermagazijn is Diest in zijn totaliteit bijzonder illustratief voor de militaire architectuur uit het tweede kwart van de 19de eeuw en dit zowel qua typologie, constructie als detailafwerking.

wetenschappelijke waarde


Met zijn merkwaardig hybride vorm - een twaalfhoek met afwisselend getenailleerde, polygonale en gebastioneerde fronten waarvan ruim één derde van het tracé bleef bewaard - vormt het bevestingsconcept van Diest een unieke schakel in de ontwikkeling van de vestingbouw tijdens het tweede kwart van de 19de eeuw.
Bij drie polygonale fronten werden voor het eerst in ons land de theorieën van Montalembert (1714-1800), weliswaar op fragmentarische wijze, in de praktijk gebracht zodat Diest als directe voorloper van de Brialmontvesting te Antwerpen kan worden beschouwd.
Daarnaast bevat de kernvesting eveneens belangrijke resten van een inundatie-installatie met ondermeer de sluispoort (1841) die de enige waaiersluis bevat die ooit in ons land werd gebouwd.
De citadel (1846-1856) naar ontwerp van luitenant-kolonel E. De Lannoy (1799-1889) vormt het enige bewaarde exemplaar in Vlaanderen en bleef, op bastion 1 na, opvallend intact. Karakteristiek en tevens uniek voor deze imposante volledig in baksteen opgetrokken gebastioneerde vijfhoek, verdedigd door droge grachten, is de uitrusting van de drie aanvalsfronten met een tenaillesysteem volgens de methode van Chasseloup-Laubat (1754-1833), waarbij de kanonnen in de flanken van de bastions door een voorliggend masker worden beschermd.
Het fort Leopold (1841-1845) eveneens naar ontwerp van E. De Lannoy vormt een voor ons land uniek voorbeeld van een bakstenen zogenaamd torenfort volledig in de terreinhelling ingebouwd met centraal reduit en uitgerust met twee reversbatterijen, waarvan slechts enkele exemplaren in Duitsland bleven bewaard.
De begroeiing speelt niet alleen een belangrijke rol met betrekking tot het picturale en de esthetische waarde. Zij heeft ook een intrinsieke waarde. Het oude en verbrokkelde metselwerk vormt een habitat voor een gevarieerde, uit minder courante soorten opgebouwde, flora. Van de oorspronkelijke beplanting is slechts een relict aanwezig, namelijk de beukenrijen nabij de Schaffense Poort. De meeste van deze beuken verkeren echter in een vergevorderde staat van aftakeling.

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.