Beschermd monument

Graf en grafteken voor Louis Artan

Beschermd monument van 12-12-2019 tot 02-06-2020 (voorlopige bescherming)

De rechtsgeldigheid van dit aanduidingsobject is niet meer actueel.

ID: 113602   URI: https://id.erfgoed.net/aanduidingsobjecten/113602

Besluiten

Graf en grafteken voor Louis Artan
voorlopige beschermingsbesluiten: 12-12-2019  ID: 14883

Beschrijving

Deze bescherming betreft het graf en grafteken voor Louis Artan, grafperceel blok H, rij 1B, nummer A.



Waarden

Het graf en grafteken voor Louis Artan zijn beschermd als monument omwille van het algemeen belang gevormd door:

historische waarde

Het graf en grafteken is opgericht voor de gevierde marineschilder Louis Artan (1837-1890). Louis Artan wordt beschouwd als de vernieuwer van het maritiem landschap in de schilderkunst. Hij introduceerde mee het pleinairisme en het impressionisme in de Belgische landschapsschilderkunst.

De menselijke resten van Louis Artan bleven voor zover bekend in het graf bewaard.

Het grafteken is een representatief voorbeeld van de samenwerkingsverbanden tussen de fin-de-siècle-kunstenaars op het einde van de 19de eeuw. Het grafteken is in 1890-1895 ontworpen door Victor Horta en het bronzen reliëf is van de hand van beeldhouwer Charles Van der Stappen.

architecturale waarde

Het grafteken uit 1890-1895 is een vroeg funerair ontwerp uit het oeuvre van Victor Horta. Het staat aan het begin van de evolutie van graftekens van het zerk-met-stèletype in het oeuvre van de architect. Horta herinterpreteert hier voor de eerste keer het klassieke idioom en het grafteken is daardoor een voorafspiegeling van zijn latere, volwaardige art-nouveau-ontwerpen.

Het graftype is nog klassiek van opzet met de traditionele funeraire typologie van zerk-met-stèle en een klassiek architectuurelement als het hoofdgestel. De architecturale vormgeving met het bronzen reliëf als blikvangen concentreert zich nog aan de voorkant van de stèle. In latere graftekens zal Horta de stèle langs alle zijden evenwaardig vorm geven.

Het grafteken vertoont anderzijds reeds vroege art-nouveauelementen als de golvende lijnvoering, de soepele overgang tussen zerk en stèle, het terugkerend voetstuk en de afdekking met een koepelvormig kopstuk. Horta toont zich hier een prille vernieuwer van de funeraire kunst.

artistieke waarde

Het grafteken is een uitzonderlijke artistieke realisatie waarbij de zoektocht van twee kunstenaars naar hun persoonlijke vormentaal zichtbaar is.

Het reliëf van de hand van Charles Van der Stappen uit 1894 getuigt van de naturalistische stijl die het begin van de carrière van Charles Van der Stappen typeert voordat hij doorbreekt met werken in symbolisme en art nouveau.

Het grafteken is een uitzonderlijk voorbeeld van een grafteken in vroege art-nouveaustijl uit de periode 1890-1895 waar de ontwerper Victor Horta zoekt naar zijn eigen unieke vormentaal.

culturele waarde

De culturele waarde wordt gevormd door de schenking van het grafteken door vrienden en medestanders met een subsidie van de Belgische Staat. Het schenken van graftekens aan belangrijke personen is een typisch 19de-eeuws fenomeen dat uitsterft in de 20ste eeuw. Het getuigt van de funeraire cultuur binnen het burgerlijke milieu van het fin de siècle waar Artan, Horta en Van der Stappen deel van uitmaakten.

Het grafteken is een belangrijke getuige van de vriendschapsbanden tussen de kunstenaars van het fin de siècle die elkaar ontmoeten in kunstenaarsverenigingen en vrijmetselaarsloges. In het geval Artan, Van der Stappen en Horta is dat meer bepaald de “Cercle des Arts et de La Presse”. Het initiatief om een grafteken op te richten voor Artan ontstond net vanuit de “Cercle des Arts et de la Presse” en getuigt dan ook van de waarde die zijn collega-kunstenaars aan Artan hechtten. Artan en Horta waren ook lid van de loge “Les Amis Philanthropes”.

Het grafteken is gedecoreerd met de iris en viooltjes die voor de 19de-eeuwse burgerij bekend stonden als symbolen van Hades, de pijn van de versmachte liefde en vergeet me niet.

archeologische waarde

De menselijke resten van Louis Artan bleven voor zover bekend in het graf bewaard. Menselijke resten in een duidelijk omschreven funeraire context zijn archeologisch belangrijk omdat bekend is wie zij waren, tot welke sociale laag ze behoorden, wanneer ze stierven, enzovoort. Zelfs voor de 19de en 20ste eeuw blijven skeletresten belangrijke onafhankelijke tot stand gekomen informatiebronnen die de geschreven archiefbronnen kunnen toetsen, aanvullen en nuanceren. Over grafrituelen en grafgiften werd weinig informatie overgeleverd in eigentijdse bronnen. Grafinhouden en skeletresten zijn dan ook belangrijk om de visie op leven en dood, de funeraire cultuur, levensverwachting, ziekte, biologische kenmerken, ... te onderzoeken.


Aanduiding van

Is de bescherming van

Graf en grafteken voor Louis Artan

André Geryllaan zonder nummer (Koksijde)
Grafteken voor de marineschilder Louis Artan de Saint-Martin, in 1890 ontworpen door Victor Horta in vroege art-nouveau-stijl.


Andere relaties

Wordt opgevolgd door

Graf en grafteken voor Louis Artan

André Geryllaan 5 (Koksijde)