Deze pagina afdrukken

De Inventaris van het Bouwkundig Erfgoed

Park van Brasschaat met kasteel en hoeven (ID: 12823)

Administratieve Gegevens

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Nr. 40. In centrum, aan Z.-zijde van de kerk: Park van Brasschaat (170 ha) met vijvers, fonteinen, aanplantingen, rozentuin, hertepark, sportterreinen en bossen die zich uitstrekken tot aan het Peerdsbos. Hierin "Kasteel van Brasschaat" (thans hotel-restaurant) en z.g. "Hemelhoeve". café-melkerij met manège.

De geschiedenis van het domein gaat terug op drie nederzettingen: "de Vagevuurhoeve" (later omgevormd tot school en vervangen door nieuwe bouw op de hoek van de Miksebaan en de Door Verstraetelei), "de Hemelhoeve" (vooraan in park, l. van de grote dreef tussen kerk en sportstadion) en "de Helhoeve" (tussen kasteel en fonteinen). De "Helhoeve", reeds vermeld in 1602 en ca. 1650 duidelijk gescheiden van de "Vagevuur-" en "Hemelhoeve", vormt de kern van het kasteel van Brasschaat. Resp. in 1787 en 1821 werden de "Hemel-" en "Vagevuurhoeve" gevoegd bij het bezit van de eigenaars van de "Helhoeve". L.g. werd in XVIII verbouwd tot een hof van plaisantie dat in 1864 bezit werd van graaf Auguste Reusens. Diens zoon laat in 1872 de Helhoeve slopen en een groots kasteel naar Frans model bouwen in een park met bosaanplantingen, dreven, grasvelden en een vijver; in het park kwamen eveneens een remise, een hovenierswoning, twee boswachterswoningen en twee monumentale hoofdingangen (aan de kerk en aan de inkom van het dorp) met bewaarde conciërgewoning.

Het kasteel werd een eerste maal vergroot in 1897 met twee dwarsvleugels, een tweede maal in 1909 met de bouw van de grote terrassen aan achterzijde en de trappen naar de vijver.

Het domein werd in 1865, 1883 en 1887 nog vergroot, o.m. met de z.g. "Bremdonkse heide" (cf. Bredabaan nr. 93). In 1949 werden het kasteel en het domein aangekocht door de gemeente. Imposant U-vormig kasteel van twee bouwl. ( Miksebaan) onder mansardedaken in eclectische stijl. Bak- en natuurstenen lijstgevels op arduinen plint, gemarkeerd door puilijst, kordons, doorlopende banden en panelen; rechth. vensters. W..voorgevel gemarkeerd door risaliet van drie trav. onder afgeknot schilddak met r. hiervan ronde toren van drie geledingen met koepel. In risaliet, geblokte begane grond met brede puilijst waarop balkon met sierlijke smeedJzeren leuning tussen zware postamenten; dit balkon loopt op zuilen door over de r. vleugel, l.g. met veranda op begane grond; brede steektrap. L.hoektrav. met polygonale toren van drie verd. onder ingesnoerde spits (leien). Meest monumentale O.-gevel met terrassen (1909) op twee niveau's naar Frans model, via brede steektrap uitgevend op waterpartij (fig. 127). Uitspringende zijvleugels (1897) waartussen balkon met balustrade op twee gekoppelde zuilen.

Bron: Plompteux G., Steyaert R. & Wylleman L. 1985: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Antwerpen, Arrondissement Antwerpen, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 10N1 (A-He), Brussel - Gent.

Auteurs: Steyaert, Rita

Alle teksten