Stadswoning het Hemelrijk

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie Oost-Vlaanderen
Gemeente Gent
Deelgemeente Gent
Straat Donkersteeg
Locatie Donkersteeg 4, Gent (Oost-Vlaanderen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Actualisatie Gent (actualisaties: 01-01-2006 - 24-09-2007).
  • Adrescontrole Gent (adrescontroles: 25-09-2007 - 25-09-2007).
  • Inventarisatie Gent (geografische inventarisatie: 01-01-1976 - 31-12-1983).
  • Project beschermingsdatabank 2013-2016 (beschermingen: 01-01-2013 - 30-06-2016).

Juridische gevolgen

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Stadswoning het Hemelrijk

Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009.

omvat de bescherming als monument Stadswoning Het Hemelrijk: kelder en middeleeuwse delen
gelegen te Donkersteeg 4 (Gent)

Deze bescherming is geldig sinds 17-03-2009.

Beknopte karakterisering

Beschrijving

De stadswoning Het Hemelrijk is een diephuis van drie bouwlagen en drie traveeën onder zadeldak (Vlaamse pannen), met bepleisterde en witgeschilderde lijstgevel uit de 19de eeuw. De thans bepleisterde voorgevel zou opgetrokken zijn uit bak- en zandsteen en evenals het achterste deel van kelder dateren uit de 16de of 17de eeuw. De gevel is opengewerkt met rechthoekige bovenvensters met afgeronde bovenhoeken, geprofileerde omlijstingen en een versierde sluitsteen; op de tweede bouwlaag voorzien van gietijzeren leuningen. De sluitstenen van de bovenste vensters zijn versierd met meisjeshoofden. De gevel wordt afgesloten door een kroonlijst met tandlijstversiering op uitgewerkte modillons.

Het pand heeft een zeer oude kern en gaat terug op een middeleeuws pand opgetrokken uit Doornikse kalksteen met een constructiemethode (Opus Incertum, zuilen, graatgewelven, bouwsporen) en vormentaal (decoratieve kapitelen) eigen aan de 13de eeuw. De restanten van het middeleeuwse pand Het Hemelrijk, Hemelrodesteen (14de eeuw), Hotel Hemelrijk (19de eeuw) of Gruuthusesteen (1406) hebben een binnenwerks oppervlak van 15 op 8,30 meter. De kelder en enkele muurfragmenten werden geïntegreerd in het recent gebouwde hotel (Novotel). De grotendeels bewaarde bovengrondse constructie uit latere periodes werd afgebroken ten voordele van het hotel.

Het Hemelrijk was gelegen op de grens van de Donkersteeg en het Goudenleeuwplein en had een langsgevel aan de straatzijde. De kelder, oorspronkelijk een halfondergrondse verdieping, bleef integraal bewaard en wordt momenteel benut als feestzaal. Drie oorspronkelijke deuropeningen geven toegang tot de benedenverdieping. Een rij van drie zuilen met haakkapitelen deelt de halfondergrondse kelderruimte in acht vakken. Ze dragen graatgewelven met een kruinhoogte van circa 3,5 meter. In de wanden bleven sporen van deuren en vensters bewaard. De drie zuilen hebben een identieke opbouw met een rond basement met geprofileerde basis, een schacht en een knopkapiteel met ring. Het kapiteel is bovenaan vierkant. Een vierkante dekplaat met kwartholprofiel sluit de zuil af. In de noordmuur, tweede travee, bevindt zich een (kaars)nis terwijl het bouwspoor in de zuidgevel een raam geweest is.

Het Gruuthuus was het oudst bekende en belangrijkste pand in de Donkersteeg. Het is in geschriften bekend sinds de 14de eeuw. Dan is het blijkbaar bekend onder de naam ‘tvierkante Steenhuus’. Het domein liep oorspronkelijk door tot in de Hoogpoort. De familie De Gruutere is bekend sinds 1277 maar de eerst bekende bezitter van het leen op het Gentse Gruut was Hendrik, Heer van Haverij, begin 14de eeuw. Vanaf 1406 is het pand zeker in handen van de familie De Gruutere die het echter verpachten. Het huis moet dan voorzien worden van een nieuw dak en ingericht worden tot woning wat doet vermoeden dat het voordien vooral een nijverheidsfunctie (mouterij) of opslagfunctie had.

  • Onroerend Erfgoed, Digitaal beschermingsdossier DO002325, Middeleeuwse stenen (S.N., 2009).

Bron: -

Datum tekst: 2015

Alle teksten

Relaties

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Donkersteeg

Donkersteeg (Gent)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.