Kalktufbronnen

inventaris landschappelijk erfgoed \ landschapsatlas relict \ landschapsatlaselement

Locatie

Provincie Limburg
Gemeente Voeren
Deelgemeente Sint-Martens-Voeren
Straat Komberg
Locatie Komberg (Voeren)

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Inventarisatie Voer- en Gulpvallei (geografische inventarisatie: April 2016 - Oktober 2016).

Juridische gevolgen

is deel van de vaststelling als landschapsatlasrelict 's Graven-, Sint-Martens- en Sint-Pietersvoeren

Deze vaststelling is geldig sinds 24-12-2008.

is deel van de bescherming als cultuurhistorisch landschap Altenbroek en Voervallei met omgeving

Deze bescherming is geldig sinds 21-12-2017.

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Het bronnenrijk perceel aan Komberg ligt net ten noorden van de dorpskern van Sint-Martens-Voeren. Waar het kalkrijke bronwater in contact komt met de lucht kan calciumcarbonaat worden afgezet op stenen, bladeren en takjes. De afzetting vormen poreuze laagjes, waar holten in kunnen zitten door rottend organisch materiaal. Dit fenomeen waar kalktuf wordt afgezet komt voor bij het ‘Waterwegske’ en bij dit perceel met kalktufbronnen. Travertijn of kalktuf of bronsteen is een fenomeen dat gebonden is aan het voorkomen van de Formatie van Vaals, met bronnen met plaatselijk erg kalkrijk water.

Het Vaalser Groenzand (Formatie van Vaals) dateert uit het Boven-Krijt en bevindt zich onderaan het krijt van de Formatie van Gulpen. De kustafzettingen bestaan uit glauconietrijk zand met kleihoudende lagen erin. Deze afzetting dagzoomt in de Veursvallei ten oosten van Sint-Martens-Voeren. Het grondwater dat stagneert op de kleilagen komt in bronnen aan de oppervlakte.

Het perceel wordt op de kaarten van Ferraris en Vandermaelen als een omhaagd grasland ingekleurd. Op de topografische kaarten van de 19de tot midden de 20ste eeuw staat een hoogstamboomgaard met perceelsrandbeplantingen gekarteerd. De kaart van 1969 toont een bronrijke moeraszone. Later verruigd en verbost het perceel. Het huidige perceel bevat verschillende bronniveau's tussen populierenaanplantingen. De onderbegroeiing bestaat onder andere uit gulden sleutelbloem, kleine watereppe, bosrank, moerasstreepzaad en gevlekte orchis. Er komt op verschillende plaatsen kalktuf voor.

In de zuidoostelijke perceelshoek is er een kalktufbron met kalktufmos en levermos. Het bronbeekje stroomt van een grillig kalktufrijk steilwandje van iets hoger dan één meter. De bronnenkalk die zich afzet op de bodem en op plantaardig materiaal is bruin gekleurd door de ingesloten leem. De bronbeek wordt opgevangen in een gekanaliseerde loop die het water in westelijke richting afvoert. Deze komt uit aan het westelijke deel van holle weg Komberg, waar het water van een betonnen muurtje loopt en eveneens kalktuf afzet.

  • Kabinetskaart van de Oostenrijkse Nederlanden voor Zijn Koninklijke Hoogheid de Hertog Karel Alexander van Lotharingen, Jozef Jean François de Ferraris, Koninklijke Bibliotheek van België, uitgegeven in 1770-1778, schaal 1:11.520 herleid naar 1:25.000.
  • Topografische kaart van België, Philippe Vandermaelen, uitgegeven in 1846-1854, schaal 1:20.000.
  • Topografische kaarten van België, Eerste editie, Krijgsdepot, uitgegeven in 1865-1880, schaal 1:20.000.
  • Topografische kaarten van België, Tweede editie, Militair Cartografisch Instituut, uitgegeven in 1880-1884, schaal 1:20.000.
  • Topografische kaarten van België, Derde editie, Militair Cartografisch Instituut, uitgegeven in 1889-1900, schaal 1:20.000.
  • Kaart van België, Militair Cartografisch Instituut, uitgegeven in 1928-1950, schaal 1:20.000.
  • Kaart van België, Militair Geografisch Instituut, uitgegeven in 1949-1970, schaal 1:25.000.
  • Topografische basiskaart numerieke reeks, Nationaal Geografisch Instituut, uitgegeven in 2009, schaal 1:10.000.
  • AKKERMANS M., BARBIER J., RUYLOFT G. & VANDENABEELE E. 2002: Holle wegen: een venster op de ondergrond, Likona jaarboek 2002 12, 16-17.
  • BATS. H. 1992: Het Voerense Landschap, M&L 11.5, 14-33.
  • VANDENABEELE E., VANTILT M., DREESEN R. & MACKOWIAK S. 2013: Geologische fietsroute Voerstreek-Mergelland, Genk, 45.
  • VANDENABEELE E. 2016: Inventarisatie aardkundige waarden, onuitgegeven nota's.

Bron: -

Auteurs: Van den Bremt, Paul & Vanmaele, Nele

Datum tekst: 2016

Relaties

maakt deel uit van Altenbroek en Voervallei met omgeving

's Gravenvoeren, Sint-Martens-Voeren (Voeren)

maakt deel uit van Sint-Martens-Voeren

Sint-Martens-Voeren (Voeren)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.