Sint-Evermaruskapel

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie Limburg
Gemeente Tongeren
Deelgemeente Rutten
Straat Motstraat
Locatie Motstraat zonder nummer, Tongeren (Limburg)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Adrescontrole Tongeren (adrescontroles: 12-11-2007 - 12-11-2007).
  • Inventarisatie Tongeren (geografische inventarisatie: 01-01-1990 - 31-12-1990).
Links

Juridische gevolgen

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Sint-Evermaruskapel

Deze vaststelling is geldig sinds 01-02-2018.

is beschermd als monument Sint-Evermaruskapel met kapelweide

Deze bescherming is geldig sinds 25-06-2002.

Beknopte karakterisering

Beschrijving

De Sint-Evermaruskapel is het centrum van de eeuwenoude volksverering van Sint-Evermaar, de pelgrim-martelaar, die volgens de legende ten tijde van Pepijn van Herstal door Hacco, heer van Herstappe werd vermoord. In de kapelweide werd circa 968 door pastoor Ruzelius het graf van Evermarus gevonden; hij zou op die plaats een houten kapel hebben laten bouwen. Abt Wedericus van Burtscheid bouwde op het graf een groter bedehuis, gewijd door prins-bisschop Theoduinus (1048-1075). De huidige kapel dateert van 1784 en werd door kanunnik Hardy gebouwd op de plaats van het vroegere gebouw.

Kapel en legende gaven het ontstaan aan een belangrijk vlokskundig fenomeen, de Evermarusprocessie en het Evermarusspel, ook Rutten-mei genaamd, waaraan door sommige auteurs een zeer hoge ouderdom wordt toegeschreven.

Rechthoekige kapel van drie traveeën onder zadeldak met dakruiter, op de sluitsteen van het portaal gedateerd 1784. Sacristie van één travee onder lager zadeldak aangebouwd tegen de vlakke koorsluiting. Gebouw van silexblokken met mergelstenen hoekblokken en geprofileerde kroonlijst. De voorgevel is voorzien van een getoogd portaal in een vlakke, kalkstenen omlijsting met sluitsteen, waarboven een kalkstenen rondboognis op mergelstenen sokkel en opschrift ST.-EVERMARUS O P N.

Portaal geflankeerd door twee rechthoekige vensters met kalkstenen latei en dorpel, en posten met negblokken van mergelsteen. Zijgevels met telkens twee getoogde vensters in een vlakke, kalkstenen omlijsting met sluitsteen. In de sacristie: rechthoekige vensters in een vlakke kalkstenen omlijsting met diefijzers.

Bepleisterd interieur met vlakke zoldering.

Mobilair: Schilderij op doek met voorstelling van de Marteldood van Sint-Evermarus, Luikse school (18de eeuw). Beeld van Sint-Evermarus, gepolychromeerd hout (tweede helft 16de eeuw).

Portiekaltaar, wit gemarmerd hout (vierde kwart 18de eeuw).

  • BOVY, Promenades historiques dans le pays de Liège, II, 1839, p.189.
  • DRIESSEN F., Recherches historiques sur tongres et ses environs, Tongeren, 1851, p.106 e.v.
  • ENGELBORGHS B., De H. Evermarus, Antwerpen, 1905.
  • FRERE J., Limburgsche volkskunde, Hasselt, 1928, p.201.
  • GEUKENS B., Fotorepertorium van het meubilair van de Belgische bedehuizen. Provincie Limburg. Kanton Tongeren, Brussel-St.-Truiden, 1976, p.38.
  • MEISEN K., Der Volksheilige Evermarus und das Evermarusspiel in Rutten, (Rheinische Jahrbuch für Volkskunde, 11, 1960).
  • REMANS A., Rutten en St.-Evermarus (968-1968), (Limburg, 47, 1968, p.49-72).

Bron: Schlusmans F. met medewerking van Vanthillo C. 1990: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Limburg, Arrondissement Tongeren, Kantons Riemst - Tongeren, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 14N1, Brussel - Turnhout.

Auteurs: Schlusmans, Frieda

Datum tekst: 1990

Relaties

maakt deel uit van Rutten

Rutten (Tongeren)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.