Onze-Lieve-Vrouw van Troostkapel

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Alternatieve naam Onze-Lieve-Vrouw van Zwijvekekapel
Provincie Oost-Vlaanderen
Gemeente Dendermonde
Deelgemeente Sint-Gillis-bij-Dendermonde
Straat Oud Klooster
Locatie Oud Klooster zonder nummer, Dendermonde (Oost-Vlaanderen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Inventarisatie Dendermonde (geografische inventarisatie: 01-12-1999 - 31-12-2001).

Juridische gevolgen

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Onze-Lieve-Vrouw van Troostkapel

Deze vaststelling is geldig sinds 20-09-2010.

is beschermd als monument Onze-Lieve-Vrouw van Troostkapel

Deze bescherming is geldig sinds 04-12-2003.

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Kapel Onze-Lieve-Vrouw van Troost of Onze-Lieve-Vrouw van Zwijvekekapel. Beschermd monument bij ministerieel besluit van 4 december 2003. Aan de straat gelegen wegkapel geflankeerd door de haag die het voorerf met ijzeren toegangshek afsluit van de hoeve Oud Klooster 58; de kapel grenst met de achterzijde tegen een stal van deze hoeve, waarvan sommige gebouwen volgens kaartmateriaal minstens tot het begin van de 19de eeuw opklimmen. De huidige 19de-eeuwse wegkapel vervangt een oudere die in oorsprong deel uitmaakte van de Zwijvekeabdij. Een afbeelding (1661) van de abdij van Zwijveke is tevens de oudste voorstelling van een kleine kapel die naast het poortgebouw van de abdij stond, palend aan de weg naar de molen. Vermoedelijk werd eind 17de eeuw na de vernieling van de abdij in de omgeving van het vroegere poortgebouw een nieuwe kapel opgericht. Deze kapel werd op haar beurt omstreeks 1865-1866 vervangen door het huidige gebouw waarvan de families Le Fevre de Tenhove, de Cambry de Baudémont, Serdobbel(?), de Hemptinne, de Potter de ten Broeck eigenaar waren.

Kleine rechthoekige wegkapel met portiek, onder pannen zadeldak met bekronend ijzeren topkruis. Bakstenen constructie op gecementeerde plint en met geprofileerd bakstenen daklijstje onder overstekende dakrand boven de zijgevels. Opvallende opengewerkte voorpuntgevel met brede spitsboog van gesinterde bakstenen rustend op twee bakstenen zuilen aanzettend op gecementeerde vierkante sokkels, afgedekt met vierkante dekplaat en verbonden door ijzeren trekstang. Bepleisterd spitsbogig portaalgewelf. Boven de getoogde kapeldeur aangebrachte fijne houten banderol met geschilderd opschrift "ONGEHINDERD BEELD(T) IN FELLEN BRAND GESTEEKEN 1667", verwijzend naar de abdijbrand van 1667.

Westelijke zijgevel voorzien van steekboogvormig venster met ijzeren roedeverdeling in een houten raamkader in X-vorm; oostelijke zijgevel met steekbogige deur met houtwerk dat identiek is aan dat van de kapeldeur.

Interieur. Bepleisterde en witgeschilderde wanden en spitsbogig gewelf. 19de-eeuws altaar in neogotische stijl tegen de achterwand. Altaartafel met houten blad; antependium samengesteld uit twee delen bestaande beschilderde doekbespanning met de voorstelling van twee biddende engelen, aan weerszijden van een ruitvormig wapenschild met het opschrift "NATO 19 JULI 1842/ OBIIT GANDAE/ 2 APRILIS 1865/ BID VOOR ONS" met onderaan in de lijst de woorden "SUMPTIBUS PRAEN.DM GHEN (...) LE FEVERE DE TENHOVE 1860". Geschilderd houten retabel met neogotische stijlelementen zoals drielob, ezelsbrugboog, hogels en kruisbloemen. Op de zijvleugels afbeelding links van de Heilige Josephus en rechts de Heilige Fernandus. Voor het middendeel staand gekroond, polychroom Onze-Lieve-Vrouwebeeld met Kind. Volgens het vermelde opschrift in de banderol en de overlevering, dateert het beeld van rond 1600 en overleefde het op wonderlijke wijze de brand van 1667. Ter gelegenheid van het driehonderdjarige bestaan van dit beeld schonk Mevrouw Baudouin de Hemptinne in 1967 een nieuw tooisel en liet ze het beeld door een kloostergemeenschap herstellen en herschilderen. De kledingstukken voor verschillende feest- en herdenkingsdagen worden op een andere plaats bewaard. Vernieuwde tegelvloer en de lage lambrisering.

  • STROOBANTS A. & PÉE L. 1981: De abdij van Zwijveke 1223-1981, Dendermonde.
  • VERBESSELT J. 1967: Het parochiewezen in Brabant tot het einde van de 13de eeuw, VII, Pittem.

Bron: Bogaert C. , Duchêne H. , Lanclus K. & Verbeeck M. s.d.: Inventaris van het bouwkundig erfgoed, Provincie Oost-Vlaanderen, Arrondissement Dendermonde, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 20N, (onuitgegeven werkdocumenten).

Auteurs: Duchêne, Helena & Verbeeck, Mieke

Datum tekst: 2001

Relaties

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Oud Klooster

Oud Klooster (Dendermonde)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.