erfgoedobject

Oorlogsmonument voor de militaire slachtoffers van de Eerste Wereldoorlog

bouwkundig element
ID
87316
URI
https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/87316

Juridische gevolgen

Beschrijving

Het oorlogsgedenkteken van Torhout staat op het Conscienceplein, in een perk vóór het voormalige gerechtsgebouw.

Historische beschrijving

Gedenkteken voor de Torhoutse militaire doden van de Eerste Wereldoorlog. Na de Tweede Wereldoorlog werden nog de namen toegevoegd van doden van deze nieuwe oorlog.

Reeds kort na de bevrijding kwam de oprichting van een oorlogsgedenkteken ter sprake in de Torhoutse gemeenteraad (17 mei 1919). Het voorstel om de namen van de militaire doden te vereeuwigen via een gedenkplaat in de muur van het stadhuis werd niet uitgevoerd, maar er kwam wel een herdenkingsplaat in de decanale kerk.

In de smis van 'baskuulfabrikant' Nolf aan de 'Bassin' stond nog een Duits gedenkteken, dat oorspronkelijk bedoeld was voor de Duitse begraafplaats van het Roggeveld (Esen, bij Diksmuide). Het voetstuk voor dit gedenkteken was reeds op de begraafplaats opgesteld. Dit Duitse gedenkteken stelde een Duitse verpleegster voor, 'Schwester Ilse', die een gewonde officier verzorgt. Maar de Duitsers kregen nooit de gelegenheid om het gedenkteken op hun bedoelde begraafplaats te plaatsen. Het beeld viel in handen van de geallieerde bevrijders. Na onderhandelingen werd het gedenkteken overgedragen aan het stadsbestuur van Torhout in 1921-1922.

Dit stadsbestuur was van oordeel dat, mits enkele aanpassingen, dit beeld zeker als oorlogsgedenkteken voor de gemeentelijke oorlogsslachtoffers kon fungeren. De Duitse adelaar kon door een Belgische leeuw vervangen worden, de Duitse helm door hoofdverband. Zo hoefde het bestuur nauwelijks een beroep te moeten doen op de stadskas en kon het geld aan andere broodnodige projecten besteed worden.

De oud-strijders van Torhout dachten hier echter anders over en organiseerden in 1921-1922 verschillende protestmanifestaties. Het gedenkteken werd misprijzend aangeduid met 'De Fiete'. De oud-strijders haalden geld op om een ander oorlogsgedenkteken op te richten. Maar ondanks de grote som die verzameld werd – maar liefst 23.000 frank – kregen ze geen toestemming om een ander gedenkteken op te richten. Men zou zelfs pogingen ondernomen hebben om het gedenkteken op het Conscienceplein omver te trekken.

Bij de inhuldiging van het gedenkteken werd een grote optocht gehouden naar het standbeeld, met oud-strijdersverenigingen en andere organisaties en met praalwagens. Aanvankelijk stonden er 2 stukken veldartillerie als oorlogsbuit bij het gedenkteken opgesteld. Het hekwerk, dat rond het perk met gedenkteken was opgesteld, is inmiddels verdwenen. De beeldhouwer van het Duitse gedenkteken is niet gekend.

Beschrijving

Gedenkteken geplaatst in een bloemperk. Op een cirkelvormig platform staat een geprofileerd kegelvormig voetstuk uit hardsteen met daarop het beeld van een knielende jonge vrouw die een gewonde naakte man te drinken geeft, terwijl deze steunt op een zwaard en een schild met het Belgische wapen voor zich houdt. Dit alles uitgevoerd in ijzerzandsteen.

Op het voetstuk: 'AAN ONZE GESNEUVELDE HELDEN', '1914 + 1918', de namen alfabetisch gerangschikt, gedeeltelijk zwart beschilderde letters.

Opzij: '1940 + 1945', gevolgd door 6 namen.

Uitvoering: H. Alleyn Thourout (gesigneerd op het voetstuk)

Hoogte 395 x Ø 550 cm

  • JACOBS M., Zij, die vielen als helden... Inventaris van de oorlogsgedenktekens van de twee wereldoorlogen in West-Vlaanderen, Deel 2. Brugge, Provincie West-Vlaanderen, 1996.
  • HAELEWIJN R., Torhout '14-'18. Als toemaat: de oorlogsavonturen van Arthur Naeyaert. Tweede Uitgave. Torhout, Achiel Cornille, 1977.
  • MESTDAGH M., Torhout 1750 – 1950. 2 eeuwen stadsgeschiedenis. Brugge, Uitgeverij Marc Van de Wiele, 1989.

Bron     : Beschermingsdossier DW002459
Auteurs :  Decoodt, Hannelore
Datum  :


Relaties


Je kan deze pagina citeren als: Agentschap Onroerend Erfgoed 2021: Oorlogsmonument voor de militaire slachtoffers van de Eerste Wereldoorlog [online] https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/87316 (Geraadpleegd op )