Geografisch thema

Sint-Denijs-Boekel

ID
14378
URI
https://id.erfgoed.net/themas/14378

Beschrijving

Landelijk dorp van 476 hectare met 859 inwoners (30.01.2001). Ten noorden grenzend aan Nederzwalm-Hermelgem en Sint-Maria-Latem, ten oosten aan Munkzwalm, ten zuiden aan Sint-Blasius-Boekel en ten westen met de Boekelbeek aan Oudenaarde (Mater) en Horebeke (Sint-Maria-Horebeke). Sterk golvend bodemreliëf karakteristiek voor de zogenaamde "Vlaamse Ardennen" van 17 meter ten noorden tot 70 meter ten zuiden. Overwegend vruchtbare en meestal goed gedraineerde zandleem- en leembodems; slecht gedraineerde bodems in de vele beekdepressies.

Archeologische vondsten uit de Gallo-Romeinse periode. In het gehucht Moldergem, aan de grens Sint-Maria-Horebeke en Mater, liep de Romeinse weg Hofstad-Velzeke-Kortrijk. Eerste vermelding als Bocle in 1108, de kapel wordt genoemd als afhankelijkheid van het "altare de Sualma".

Sint-Denijs-Boekel was een oorspronkelijk element van de 11de-eeuwse villa Suualma (Munkzwalm), een belangrijke domeingroep van de Gentse Sint-Baafsabdij, opgericht als zelfstandige domeingroep met twee bedehuizen ten laatste in 1003. De heerlijkheid van Boekel was tijdens het Ancien Régime een belangrijke heerlijkheid afhangend van het Leenhof van de Polder van Namen en Triniteit en toebehorend aan de familie van Boekel. Kwam door huwelijk in handen van de familie d'Ailly-de Fourmelles en begin 16de eeuw tot 18de eeuw van de familie Borluut. Tenslotte eigendom van de familie Van Melle. De laatste heer van Sint-Denijs-Boekel was Jan Bernard Morel, door huwelijk verwant aan Van Melle. Andere heerlijkheden waren deze van Neuville, Meisele, Ten Dijcke en Ter Singhele.

In de dorpsgeschiedenis neemt het gehucht Wijlegem in het zuiden van de gemeente een aparte plaats in. In 1040 werd de villa Wijlegem geschonken aan de Gentse Sint-Pietersabdij die instond voor de ontginning van de streek. Deze abdij verpachte reeds in 1385 het "Hof te Wijlegem". Bij de bevestiging van de schenking door bisschop Odo in 1108 werd een kapel van Sint-Bartholomeus in Wijlegem vermeld, later werd de kapel toegewijd aan Onze-Lieve-Vrouw nog later aan Heilige Margaretha. Het gehucht vormde tot 1829 een zelfstandige parochie, de kapel werd toen bediend door de pastoor van Roborst, vanaf 1790 door de pastoor van Sint-Blasius-Boekel, nu nog kerkelijk ressorterend onder Sint-Blasius-Boekel. Het patronaatsrecht over de Sint-Denijskerk werd uitgeoefend door het Sint-Baafskapittel te Gent dat samen met de kerk de tienden hief.

Uitgesproken agrarische gemeente en woongemeente voor pendelaars naar het Brusselse. De spoorlijn Kortrijk - Brussel, aangelegd in 1868 en voorzien van station in de Heufkensstraat, doorkruist het noordelijk deel van de gemeente. Vrij goed bewaarde dorpskern in sterk golvend landschap gedomineerd door de parochiekerk op het hoogste punt. Dagtoerisme vnl. aan de Boekelbeek met beschermde watermolen, zogenaamd Moldergemmolen op de grens met Sint-Maria-Horebeke.

  • Rijksarchief Ronse, OGA Sint-Denijs-Boekel, nr. 5.
  • De Meyere E., Beschermde kerkjes in Zwalm, Zwalm-Ronse, 1985.
  • De Noyette G. - Hoebeke M., Dorpsbeelden uit het verleden, Zwalm, Nazareth, 1994, p. 63-72.
  • De Potter F.- Broeckaert J., Geschiedenis van de gemeenten der provincie Oost-Vlaanderen, zesde reeks, I, Gent, 1903.
  • De Schinckel Y., Sint-Denijs-Boekel, Zwalm, s.l., 1994.
  • Dhanens E., Kanton Sint-Maria-Horebeke, Tekst, Inventaris van het Kunstpatrimonium van Oost-Vlaanderen, VII, Gent, 1971, p. 275-309.
  • Rogge M., Een bijdrage tot de studie van het Gallo-Romeinse wegennet in de streek tussen Schelde en Dender, (Helinium, XI, 1971, p. 124-153).
  • Van Nuffel F. - Van Nuffel A., Groot-Zwalm in oude foto's, Eeklo, 1992.
  • Verhulst A.E., De Sint-Baafsabdij te Gent en haar grondbezit (VIIe-XIVe eeuw).
  • Bijdrage tot de kennis van de structuur en de uitbating van het grootgrondbezit in Vlaanderen tijdens de middeleeuwen, Verhandelingen van de Koninklijke Vlaamse Academie voor Wetenschappen, Letteren en Schone Kunsten van België, nr. 30, Brussel, 1958, p. 426-452.

Bron     : Inventaris van het bouwkundig erfgoed, Provincie Oost-Vlaanderen, Gemeenten: Brakel, Horebeke, Kruishoutem, Lierde, Zingem en Zwalm, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 15N4, (onuitgegeven werkdocumenten).
Auteurs :  Lanclus, Kathleen
Datum  : 2000


Relaties

  • Omvat
    Bomenrij van vijf opgaande bruine beuken

  • Omvat
    Dries (Sint-Denijs-Boekel)

  • Omvat
    Essenkaphaag op steil talud langs Caildenberg

  • Omvat
    Franskouter (Sint-Denijs-Boekel)

  • Omvat
    Hakhoutstoof van es op talud

  • Omvat
    Heufkensstraat (Sint-Denijs-Boekel)

  • Omvat
    Houtkanten op talud van holle weg

  • Omvat
    Moldergem

  • Omvat
    Molenberg

  • Omvat
    Neerkouter

  • Omvat
    Opgaande beuk in holle weg

  • Omvat
    Opgaande es als hoekboom

  • Omvat
    Treurwilg bij de Riddersput

  • Omvat
    Twee opgaande welkomstlinden

  • Omvat
    Veldesdoornen op de Caildenberg

  • Omvat
    Vredesplein

  • Omvat
    Wijlegem

  • Is deel van
    Zwalm


Je kan deze pagina citeren als: Agentschap Onroerend Erfgoed 2021: Sint-Denijs-Boekel [online] https://id.erfgoed.net/themas/14378 (Geraadpleegd op 20-06-2021)