Dekenij

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie West-Vlaanderen
Gemeente Waregem
Deelgemeente Waregem
Straat Markt
Locatie Markt 32, Waregem (West-Vlaanderen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Inventarisatie Waregem (geografische inventarisatie: 01-01-2009 - 31-01-2010).

Juridische gevolgen

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Dekenij

Deze vaststelling is geldig sinds 09-11-2011.

Beschrijving

Historiek. 15de eeuw. Een eerste pastoorswoning ('priesterage'), gelegen bij de Gaverbeek, wordt concreet vermeld in een kerkrekening van 1487. Over de specifieke locatie bestaat in eerste eeuwen geen zekerheid.

18de eeuw. Een kaart uit het landboek van Waregem, opgetekend door Anthone Van Outrive in 1753-1757, is een eerste bron die ons de locatie van de 18de-eeuwse pastorie weergeeft. Deze is gelegen binnen een omwalling, die zich situeert tussen twee beekarmen van de Gaverbeek. Via twee brugjes bereikt de pastoor een lange dreef die leidt naar de kerk. In 1797 worden de kerkelijke bezittingen aangeslagen en vanaf 1798 deels openbaar verkocht.

19de eeuw. In 1802 beslist een nieuwe wet dat de kerk, het kerhof, de woning, de tuin van de pastoor en de woning van de kapelaan eigendom blijven van de kerk en vanaf 1809 beheerd worden door de opgerichte kerkfabriek. De eerste kadasterkaarten tonen een ruime woning op L-vormig grondplan, naar verluidt van twee bouwlagen hoog.

In 1834 wordt het kerkhof, dat van oudsher voornamelijk ten noorden en ten oosten van de kerk was gelegen, verlegd naar een perceel ten westen van de huidige dekenij en kort daarop in 1851-1853 overgebracht naar de Olmstraat. Het perceel naast de dekenij blijft echter gemeentegrond en in 1861 beslist de gemeenteraad op die grond een nieuwe pastorie te bouwen. Redenen daarvoor zijn de aanzienlijke afstand tussen de pastorie en de kerk en de bouwvallige toestand van de pastorie. De plannen voor de nieuwbouw worden getekend door provinciaal architect P. Croquison en de werken starten in 1863. Geregistreerd in het kadaster in 1864. In 1864 wordt de voormalige pastorie omgevormd tot hospitaal, geleid door de zusters van het nabijgelegen klooster van Waregem (Keukeldam nr. 1). Aangezien de toestand van die gebouwen slechter is dan eerst gedacht, wordt de oude pastorie uiteindelijk verkocht en aangekocht door Felix De Ruyck (1818-1884), toenmalig kasteelheer van kasteel "Casier" (Stationsstraat nr. 34) als uitbreiding van zijn kasteeldomein.

In 1882 laat de gemeente tussen de nieuwe pastorie en het klooster (thans Onze-Lieve-Vrouw-Hemelvaartinstituut) een brandweerpost bouwen.

20ste eeuw. Het brandweerarsenaal wordt in 1932 op initiatief van pastoor Honoré Maes overgebracht naar de Guido Gezellestraat en het bestaande gebouw verbouwd tot parochiezaaltje met een bibliotheek, zogenaamd 'Volksboekerij'.

In 1941 wordt Waregem verheven tot dekenij van een aantal van de omliggende parochies. In 1972 is de Volksboekerij verhuisd om Gemeentelijke Bibliotheek te worden en is het bestaande gebouwtje omgevormd tot secretariaat van de dekenij. Bij de heraanleg van park "Casier" na aankoop door de gemeente in 1977 wordt een deel van de dekenijtuin ten westen van de dekenij aangekocht om ook een toegangsweg naar het park te realiseren vanaf de Markt. Tegelijkertijd wordt de dekenijtuinmuur gebouwd. In 1999-2000 volgt dan de renovatie van de dekenij onder leiding van ingenieur-architect Putman waarbij de linkervleugel wordt herbouwd met toevoeging van een verdieping. Van het hoofvolume wordt naar verluidt de voorgevel volledig herbouwd om de uniformiteit in de kleuren van het materiaal met de nieuwe bijbouw te bewaren.

Beschrijving. Vrij beeldbepalend gebouw bestaande uit een 19de-eeuws hoofdvolume van twee verhoogde bouwlagen onder leien schilddak met volledig herbouwde voorgevel naar 19de-eeuws uitzicht. Smalle vensters, per twee gekoppeld door middel van natuurstenen accoladevormige boogvelden met doorgetrokken arduinen waterlijst. Boven de voordeur onder een gedeeld bovenlicht, beeldnis met heiligenbeeld. Bovenvensters met verschillende vlaggenmasten.

Links lagere aanbouw en rechts smallere woning met trapgevel.

  • ARCHIEF RUIMTE EN ERFGOED – AFDELING WEST-VLAANDEREN, Archiefnr. W/01194.
  • ARCHIEF VLAAMS INSTITUUT VOOR ONROEREND ERFGOED, Documentatiecentrum, Kaarten en plattegronden K.C.M.L., nr. 925.
  • KADASTERARCHIEF WEST-VLAANDEREN TE BRUGGE, 207: Mutatieschetsen, Waregem, 1864/13, 1888/47.
  • RIJKSARCHIEF KORTRIJK, Aanwinsten VI, nr. 1938: Sevensten Canton, Begint aen het lant ende bosch van Pieter en Joos Huys aende Vyfweegsche straete begrypende d'hofstede van den heer de Bisschop, de gronden voor d'hofstede Caerel Blaublomme, ende d'hofstede ende landen van den voornomden Huys, begrypende het gelent den roosman, den noordcant van den Plaetsemeulencoutter, ende soo voorts tot ende met n° 974 wesende den huyse ende erfve van Geeraert Van Drousbeke, hoedwasscher, in Landboeck der prochie van Waereghem, Anthone Van Outrive, 1753.
  • VANDEWIELE A., Oud en nieuw in Waregem. Van Pastorij tot dekenij, in De Gaverstreke, jg. 28, 2000, p. 79-114.

Bron: Vanwalleghem A. & Creyf S. 2010: Inventaris van het bouwkundig erfgoed, Provincie West-Vlaanderen, Gemeente Waregem met deelgemeenten Sint-Eloois-Vijve, Desselgem en Beveren-Leie, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen WVL45, (onuitgegeven werkdocumenten).

Auteurs: Creyf, Silvie & Vanwalleghem, Aagje

Relaties

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Markt

Markt (Waregem)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.