Britse brug over de Kemmelbeek

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie West-Vlaanderen
Gemeente Ieper, Heuvelland
Deelgemeente Dikkebus, Kemmel
Straat Hallebaststraat, Vierstraat
Locatie Hallebaststraat zonder nummer, Vierstraat zonder nummer, Ieper, Heuvelland (West-Vlaanderen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Ad hoc-beschermingen 2017 (beschermingen: 01-01-2017 - 31-12-2017).
  • Ad hoc-beschermingen 2018 (beschermingen: 01-01-2018 - 31-12-2018).
  • Inventarisatie bunkers Duits hinterland West-Vlaanderen (thematische inventarisatie: 01-11-2012 - 31-12-2014).

Juridische gevolgen

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Betonnen brug Kemmelbeek

Deze vaststelling is geldig sinds 28-11-2013.

is beschermd als monument Britse brug uit de Eerste Wereldoorlog

Deze bescherming is geldig sinds 21-03-2018.

Beknopte karakterisering

Typologiebruggen
DateringWO I
Tags Eerste Wereldoorlog

Beschrijving

Brug over de Kemmelbeek, op de grens tussen de gemeente Heuvelland en Ieper, langs de Vierstraat in Kemmel (Heuvelland) en de Hallebaststraat in Dikkebus (Ieper). De brug, Bardenbrug genoemd op vooroorlogse kaarten, ligt ten zuidoosten van het gehucht Hallebast, ten noordwesten van het gehucht Vierstraat, ten zuidwesten van Dikkebusvijver waarin de Kemmelbeek uitmondt. Op 500 meter ten zuidoosten van deze brug liggen de Britse militaire begraafplaatsen Klein Vierstraat British Cemetery en Kemmel No 1 French Cemetery.

Historisch overzicht

Betonnen brug uit de Eerste Wereldoorlog, in september – oktober 1918 in twee fases opgetrokken door de Britse genie. Op de brug zijn inscripties terug te vinden, die hoogstwaarschijnlijk als volgt kunnen geïdentificeerd worden: “245 - G[…] - A.T.Cy (?) – R.E. - 7 aug. 1918”. Voluit wordt dit: “245th (Guernsey) Army Troop Company Royal Engineers 7 August 1918”. Afgaande op het oorlogsdagboek van de 245th (Guernsey) Army Troop Company bouwde deze genie-eenheid tussen 4 en 7 september 1918 deze brug langs de weg Vierstraat – Hallebast, over de Kemmelbeek. De brug was aanvankelijk bedoeld als tankbrug, als voorbereiding op het geallieerde Bevrijdingsoffensief, dat op 28 september 1918 van start zou gaan.

De omstandigheden waarin de bouw van de brug plaatsvond, waren niet evident. De geallieerden, meer bepaald Amerikaanse en Britse troepen, hadden in het kader van de Ontzettingsgevechten (18 augustus – 6 september 1918) tevergeefs getracht om de Duitse frontlijn, de zogenaamde Vierstraete Ridge te veroveren, tegen een hoge tol aan menselijke slachtoffers. De omgeving van de brug werd tussen 4 en 7 september dan ook zwaar door de Duitse artillerie beschoten. De 245th (Guernsey) Army Troop Company werkte tijdens deze dagen, ondanks deze artilleriebeschietingen, ononderbroken in drie shiften aan de brug. Twee mannen werden tijdens de bouw van deze brug getroffen door een gasaanval. Voor het volbrengen van deze moeilijke opdracht onder helse oorlogsomstandigheden ontving Peter Tostevin, die de bouw leidde, samen met zijn compagnie een Military Medal.

Eens de regio bevrijd was, meer bepaald vanaf 11 oktober 1918, werd door dezelfde genie-eenheid een tweede keer aan de brug gewerkt en werden steunberen en borstweringen toegevoegd. In deze fase werden inscripties nagelaten, die verwijzen naar de bouwers. Vreemd genoeg werd op de brug “7 augustus 1918” aangebracht, dit terwijl de eerste fase van de bouw van de brug volgens het oorlogsdagboek afgerond was op 7 september 1918. Dat de brug pas in september werd opgetrokken, wordt bevestigd door de gegevens met betrekking tot de toekenning van de Military Medal aan Peter Tostevin. Het lijkt er op dat er een vergissing is gebeurd bij het aanbrengen van de datum.

De brug is voor een groot deel opgetrokken met Britse geprefabriceerde betonstenen. Het betreft meer bepaald Britse betonstenen, die in de zomer van 1918 in een werkplaats in Arques bij Saint-Omer (Frankrijk) werden vervaardigd ten behoeve van het Britse 2nd Army. Deze betonstenen, vaak in combinatie met geprefabriceerde betonnen balken, werden voornamelijk gebruikt voor de Britse bunkerbouw. De betonstenen en balken waren voorzien van ronde openingen, waarin staven konden geplaatst worden om de stenen en balken te verankeren. De gleuven aan boven- en onderzijde maakten het horizontaal plaatsen van ijzers tussen de rijen mogelijk.

Beschrijving

Brug over de Kemmelbeek, met aan weerszijden borstweringen uit betonblokken. Onder beide borstweringen is een stalen ligger met I-profiel zichtbaar, die de Kemmelbeek overspant. De landhoofden monden aan beide zijden uit in vleugelwanden. Aan zuidwestelijke zijde, en vermoedelijk oorspronkelijk ook aan andere zijden werd de vleugelwand uitgebouwd tot steunbeer.

De vleugelwanden/steunberen zijn voor zover zichtbaar, grotendeels opgetrokken aan de hand van geprefabriceerde betonstenen. Het onderste deel van de landhoofden en van de vleugelwanden zijn, voor zover zichtbaar, uit baksteen opgetrokken.

Aan noordoostelijke zijde en zuidwestelijke zijde is een bouwnaad zichtbaar tussen de vleugelwand/steunbeer en de brug. Bovenaan de steunbeer aan zuidwestelijke zijde is een cementlaag aangebracht.

De borstweringen zijn opgetrokken met betonstenen, die in tien rijen zijn aangebracht. Bovenaan op de zuidelijke borstwering en op de afzaten van de borstweringen is een laagje cement aangebracht. Aan de zuidwestelijke zijde zijn hierin inscripties aangebracht, die hoogstwaarschijnlijk als volgt kunnen ontcijferd worden: “245 – G[…] – A.T.Cy – R.E. – 7 aug 1918”.

  • Kew, The National Archives: 245th Army Trps Coy R.E. Apr 1918-Apr 1919. War Diary, WO_95_329_7.
  • Captured German Trench and Operations Maps from the National archives [CD-rom uitgegeven door The Naval & Military Press], Stellungskarte N° X Wytschaetebogen, 2/5/1917.
  • The Imperial War Museum Trench Map Archive on CD-rom (CD-rom uitgegeven door The Naval & Military Press in association with the Imperial War Museum): Britse militaire kaart 28 SW I, Ed 3b, Kemmel, 6/7/1918.
  • Topografische kaart van België, Herziening derde editie, Militair Cartografisch Instituut, schaal 1:20.000, kaart 28/5, 1911.
  • S.n. 1952: History of the Corps of Royal Engineers. Volume V. The Home Front, France, Flanders and Italy in the First World War, Chatham.
  • ASTON J. & DUGGAN L.M. 1936: The history of the 12th (Bermondsey) Battalion East Surrey Regiment, Finsbury.
  • DECOODT H. 2017: Britse brug uit de Eerste Wereldoorlog in Heuvelland (Kemmel) en Ieper (Dikkebus). Onuitgegeven beschermingsdossier, Agentschap Onroerend Erfgoed.
  • EDMONDS J. s.d.: Official History of the War. Military Operations. France and Belgium 1918, Volume II Maps, London.
  • O’RYAN 1921: The Story of the 27th Division, volume I, New York.
  • OLDHAM P. 2014: Armageddon’s Walls. British Pill Boxes 1914-1918, Barnsley.
  • VENZON A.C. & MILES P.L. (ed.) 1995, The United States in the First World War. An Encyclopedia, New York & London.
  • WILLIAMS D. 2015: British Second Army and Coalition Warfare in Flanders in the Hundred Days, 1918, University of Birmingham, onuitgegeven doctoraatsverhandeling.
  • YOCKELSON M. A. 2008: Borrowed Soldiers. Americans under British Command, 1918, Norman.
  • Informatie verstrekt door Franky Bostyn (13/5/2013).
  • Informatie verstrekt door Peter Oldham (19/9/2012, 23/5/2013, 15/6/2013, 21/8/2017).

Bron: -

Auteurs: Decoodt, Hannelore

Datum tekst: 2017

Alle teksten

Relaties

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Hallebaststraat

Hallebaststraat (Ieper)

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Kemmel

Kemmel (Heuvelland)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.