Sint-Janskerk

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie West-Vlaanderen
Gemeente Oostkamp
Deelgemeente Hertsberge
Straat Wingensestraat
Locatie Wingensestraat zonder nummer, Oostkamp (West-Vlaanderen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Adrescontrole Oostkamp (adrescontroles: 17-10-2007 - 17-10-2007).
  • Inventarisatie Oostkamp (geografische inventarisatie: 04-01-2006 - 31-12-2006).

Juridische gevolgen

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Sint-Janskerk

Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009.

Beschrijving

Wingensestraat z.nr., links van nr. 2. Sint-Janskerk. Parochiekerk van Hertsberge, toegewijd aan Sint-Jan de Evangelist. Gelegen aan de voornaamste dorpsweg van Hertsberge en als het ware recht geënt op de speciaal aangelegde Rapaertstraat. Gebouwd in 1892 en 1895 naar de ontwerpplannen van de Brugse architect Charles De Wulf (1865-1904) en geïnspireerd op de neogotiek.
Georiënteerde, basilicale kerk met voorgeplaatste toren gelegen tussen de Wingensestraat (westzijde) en het Kerkplein (oostzijde). De Sint-Janskerk wordt omgeven door een grintweg, gras en een bakstenen ommuring met aan de zuidkant een toegangsdeur naar de naastgelegen pastorie (cf. nr. 2), ten noorden een doorgang naar het kerkhof (cf. z.nr.) en ten oosten een doorgang naar het Kerkplein.

Historiek. Van oudsher is Hertsberge kerkelijk een deel van de gemeente Oostkamp, dat in de loop van de 19de eeuw drie parochies heeft: de Sint-Pietersparochie in Oostkamp, de Sint-Elooisparochie te Ruddervoorde en de Sint-Amandsparochie van Wingene. Met de komst van barones Le Candèle de Gyseghem-de Robiano (1800-1888) verandert alles. Zij laat in het gehucht Hertsberge het kasteel "Bulskampveld" (cf. Kasteeldreef) bouwen met daarbij een kapel, toegewijd aan de Heilige Jozef, waar de liturgische plechtigheden voor alle buurtbewoners plaatsvinden. Na het overlijden van de barones in 1888 zoekt haar erfgenaam, baron d'Huart de Broqueville, contact met het bisdom om van Hertsberge een afzonderlijke parochie te maken. Baron d'Huart, afkomstig van Postel, heeft namelijk weinig voeling met Hertsberge en wil de kapel sluiten, wat nadelig zou zijn voor de naburige bewoners. Baron Rapaert de Grass, kasteelheer van het kasteel van Hertsberge (cf. Proosdijstraat nr. 38), en baron d'Huart zijn beide bereid om voor een nieuwe kerk de nodige grond af te staan. Baron Rapaert de Grass wil echter dat de kerk wordt opgetrokken in de omgeving van de proosdij, terwijl baron d'Huart de nieuwe kerk wil bouwen in het Bulskampveld. Aangezien de kern van Hertsberge zich in de tweede helft van de 19de eeuw onder invloed van het kasteel "Bulskampveld" verplaatst heeft van de omgeving van de proosdij naar de wijk Bulskampveld, kiest men uiteindelijk om ook daar de parochiekerk te bouwen. Baron d'Huart schenkt de grond voor de kerk, de pastorie met aanhorigheden (cf. nr. 2) en voor de aanleg van een kerkhof (cf. z.nr.).
In 1890 keurt de gemeenteraad van Oostkamp, onder het voorzitterschap van burgemeester Louis de Bie de Westvoorde, de oprichting van de parochie Hertsberge goed. De parochie Hertsberge wordt gesticht op 5 mei 1891 met als patroonheilige de Heilige Johannes, als verwijzing naar de toenmalige Brugse bisschop Mgr. Joannes Faict. Op 13 mei 1891 bekrachtigt deze bisschop de oprichting van de parochie en op 15 mei wordt de eerste pastoor, E.H. Cyrille Delbaere, aangesteld. Op 11 december 1891 beslist de gemeenteraad van Oostkamp dat er ook een weg moet aangelegd worden, die de toekomstige kerk met de toenmalige Aardappelstraat, thans de Proosdijstraat, verbindt (cf. Rapaerstraat). De bouw van de kerk duurt van 1892 tot ongeveer 1895. Het torenuurwerk, vervaardigd door horlogemaker Ghekiere uit Dentergem, dateert van 1897. De omgeving van de kerk wordt in 1898 verhard met kasseistenen conform het ontwerpplan. De kerk wordt in 1901 door Mgr. Waffelaert plechtig ingewijd. Na een brand in 1921 wordt de sacristie in datzelfde jaar nog hersteld naar de plannen van bouwmeester Edward Schelstraete uit Assebroek (°1895, Brugge). In 1964 wordt een vernieuwde torenhaan op de kerktoren geplaatst.

Beschrijving. De plattegrond ontvouwt: een voorportaal van één travee, links geflankeerd door een kleine doopkapel en rechts door de trap. Driebeukig schip van zeven traveeën en een koor van één travee met driezijdige afsluiting aan beide zijden geflankeerd door een sacristie.
Baksteenbouw verfraaid door het gebuik van arduin voor onder meer de plint, dekstenen, afzaten, rollagen en sluitstenen, en afgedekt door leien daken. Vierkante westtoren bekroond door ingesnoerde naaldspits met ijzeren kruisbeeld en torenhaan.
Westgevel met ingewerkt basement van de toren. Onderaan bevindt zich een licht vooruitspringend portaal uitgewerkt met puntgevel onder arduinen rollaag met kruis. Twee verjongende steunberen flankeren hogerop een langgerekte traveenis die het smalle westvenster en de torenklok insluit. De toren telt nog een tweede geleding die boven een arduinen kordon ter hoogte van de daknok aanvat en die aan elke zijde geritmeerd wordt door licht spitsbogige galmgaten. De kleine openingen in de travee rechts van de inkom verraden de traptoren. De zijgevels worden gedomineerd door de lagere, aanleunende zijbeuken onder lessenaarsdak. Elke travee is geleed door een steunbeer en twee smalle, spitsbogige gekoppelde vensters op arduinen afzaten. Rondom bewaarde rood beschilderde, houten kroonlijsten op klossen. Sacristie met licht getoogde openingen met bakstenen strek en een ingevoegde arduinen latei.
Interieur. Bepleisterd en wit beschilderd interieur. Houten overwelving, in de middenbeuk en het koor een spits tongewelf dat rust op een kroonlijst en op schalken met Corinthische kapitelen; houten trekankers. Spitsbogige scheibogen op ronde, arduinen zuilen met veelhoekige voet en Corinthische kapitelen. De vloer bestaat uit neogotische cementtegels. Links van het toegangsportaal bevindt zich de voormalige doopkapel, afgesloten door een decoratief hekken met een bekronend kruis. Boven de twee deuren in het koor bevinden zich in een rondboog een schildering van het Lam Gods en van de pelikaan met zijdewond, beiden symbool voor Christus. Eenvoudige glas-in-loodramen met wit glas en een rode omranding. De drie glas-in-loodramen in het koor stellen de Heilige Petrus, de Heilige Johannes en de Heilige Antonius voor. In de eindgevel van de middenbeuk bevinden zich glasramen met de voorstellingen van Jozef en Maria. Het archief van de Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen bewaart enkele onuitgevoerde ontwerpplannen voor de glasramen van de kerk getekend door J. Dobbelaere in 1889. De twee gebrandschilderde glasramen aan de westzijde van de kerk zijn afkomstig uit de kapel van het voormalige kasteel "Bulskampveld" (cf. Kasteeldreef) en zijn hier geplaatst in 1931.

Mobilair.
Neogotisch mobilair o.m. hoogaltaar gedecoreerd met zuilen, vierlobben en pinakels, en zijaltaren toegewijd aan de Heilige Jozef en aan Onze-Lieve-Vrouw van de Rozenkrans, het laatste gebouwd in 1901.
Doopvont in blauwe hardsteen.
Orgel van 1911 gebouwd door Fred. Loncke uit Esen en in 1965-1966 verbouwd door dezelfde firma. Gepolychromeerde, neogotische heiligenbeelden.

KADASTERARCHIEF WEST-VLAANDEREN TE BRUGGE, 207: Mutatieschetsen, Oostkamp, 1895/4.
VLAAMS INSTITUUT VOOR HET ONROEREND ERFGOED, Documentatiecentrum, Kaarten en plattegronden K.C.M.L., nrs. 385 en 679.
Aanwijzende fotografische inventaris van de drie rechterlijke kantons Brugge, Brussel, 1965, p. 379.
BOULJON B., Feest in Hertsberge, 1894-1994. Een eeuw parochiekerk Sint-Jan-Evangelist, Oostkamp, 1994, p. 8-35.
BOULJON B., Het Oostkamp, Ruddervoorde, Hertsberge en Waardamme van toen, Brugge, 1984, p. 78.
BOULJON B., Oostkamp, Hertsberge, Ruddervoorde en Waardamme in oude prentkaarten, Zaltbommel, 1981, nr. 14.
CLAEYS G., Kroniek van Oostkamp, Brugge, 1985, p. 329-333, 342.
Een dorp in de west. Het bosrijke Hertsberge, in Curiosa, vol. 36, 1998, nr. 357, p. 9.
FAUCONNIER T.; ROOSE P., Het historisch orgel in Vlaanderen, deel IVa, Provincie West-Vlaanderen, Arrondissementen Brugge en Oostende, Brussel, 1986, p. 382-387.
GODDEERIS J., DETAILLEUR W., De neogotiek in West-Vlaanderen, Religie en architectuur, Ieper, 2001, p. 27.
HAELEWYN R., Hertsberge vroeger en nu, in Bos en Beverveld. Jaarboek 1990, nr. 23, p. 88-89.
Hertsberge vroeger en nu, in Het Houtland, jg. 11, nr. 3, 1969, p. 9.
Monumenten van bij ons, in De Merel, jg. 27, nr. 3, 1997, p. 14.
PLASSCHAERT D.; HAERS C.; BUSSCHAERT C., In onze parochie St.-Jan te Hertsberge, in Honderd parochiebabbels uit Kerk en Leven, 2003-2006, Deel II (51 100), Oostkamp, 2006, p. 11.
VLAMYNCK J., Hertsberge, in Bos en Beverveld. Jaarboek 1985, nr. 18, p. 116-117.

Bron: Vanwalleghem A. met medewerking van Creyf S. 2007: Inventaris van het bouwkundig erfgoed, Provincie West-Vlaanderen, Gemeente Oostkamp, Deel I: Deelgemeente Oostkamp, Deel II: Deelgemeenten Hertsberge, Ruddervoorde en Waardamme, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen WVL30, (onuitgegeven werkdocumenten).

Auteurs: Vanwalleghem, Aagje

Relaties

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Wingensestraat

Wingensestraat (Oostkamp)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.