Beschermd cultuurhistorisch landschap

Bourgoyen-Ossemeersen

Beschermd cultuurhistorisch landschap van tot heden

ID
14863
URI
https://id.erfgoed.net/aanduidingsobjecten/14863

Besluiten

Bourgoyen-Ossemeersen met overgangszone
definitieve beschermingsbesluiten: 13-09-2016  ID: 5978

Beschrijving

Deze bescherming betreft het landschap Bourgoyen-Ossemeersen.



Waarden

De Bourgoyen-Ossemeersen is beschermd als cultuurhistorisch landschap omwille van het algemeen belang gevormd door de:

wetenschappelijke waarde

De Bourgoyen is een fossiele meander van de Leie met de Grijtgracht (Rietgracht) als een restant van de laatglaciale Leie-arm. In de voormalige overstromingsvlakte zijn een tweetal kronkelwaardruggen en een pleistocene donk duidelijk herkenbaar als microreliëf. Ook de rand van de laatglaciale riviervlakte is nog zichtbaar in het landschap. De combinatie van bodemgesteldheid, doordacht peilbeheer en winterse overstromingen van de meersen zorgt voor een waaier aan botanisch rijke graslanden zoals glanshavergrasland en, dotterbloemhooilanden en zilverschoongraslanden. De Bourgoyen-Ossemeersen heeft een bijzondere ornithologische waarde als weidevogelgebied. De winterse overstromingen creëren hier een unieke overwinteringsplaats van nationaal tot internationaal belang voor watervogels.

historische waarde

De Vliegpleinkouter vormt een relict van het oorspronkelijk uitgestrekt akkercomplex rondom Mariakerke. De kouter gaat over in de open meersen waar nog een historisch netwerk van smalle perceelsloten en bredere ontwateringsgrachten aanwezig is. Dit historisch ontginningssysteem is nog steeds herkenbaar en ook de meersen zijn nog in gebruik als hooi- en weiland. De Hoosmolen herinnert aan de inrichtingswerken en de omvorming van het moerasgebied naar vruchtbaar hooiland. Aan de rand van het gebied weerspiegelt de perceelsrandbegroeiing met knotwilgen en houtkanten de historische inrichting van het gebied. De Valkenhuishoeve gaat terug op een middeleeuws koninklijk domein en jachtresidentie. De huidige hoeve markeert deze historische locatie en benadrukt de lange occupatiegeschiedenis van de donk.

archeologische waarde

Archeologische vondsten uit de steentijd, Romeinse tijd en middeleeuwen concentreren zich op en nabij de droge opduikingen in de alluviale vlakte en tonen het belang van deze hoger gelege·n locaties vlakbij de rivier als vroege bewoningssites. Luchtfotografische prospecties wijzen ook de uitgestrekte kouter aan de rand van de alluviale vlakte aan als vindplaats van menselijke bewoningssporen uit het verleden.

esthetische waarde

De kern van het gebied is een open en uitgestrekt meersenlandschap dat visueel sterk contrasteert met de omringende bebouwing. Vanop de voormalige spoorwegbedding zijn er talrijke weidse zichten op de hooilanden. De wegen zijn vaak half verhard en hebben een kleinschalig karakter.

sociale waarde

Het randstedelijk karakter van de Bourgoyen, als groengebied in het dichtbevolkte Gent, biedt grote troeven voor de verbreding van het maatschappelijk draagvlak en natuureducatie. De Hoosmolen vervult nog steeds een functie in de waterhuishouding van de meersen en draagt bij tot de visualisering van de historische inrichting van dit gebied.

ruimtelijk-structurerende waarde

De Bourgoyen vormt een uitgestrekt open natuurgebied dat contrasteert met de dichtbevolkte stedelijke omgeving. De percelering volgt de historische Leiemeander en visualiseert het oorspronkelijk bereik van de rivier. Een kleine verhoging in het reliëf markeert de rand van de laatglaciale riviervlakte. Vanop de kouter is er een geleidelijke overgang naar de open meersen waar de Valkenhuisdonk zorgt voor een microtopografie. De oude spoorwegberm vormt een visuele barrière en grenst de meersen af van de stedelijke omgeving vlakbij.


Aanduiding van

Is de bescherming van

Bourgoyen-Ossemeersen

Binnenring-Drongen , Driesdreef , Oranjeboomstraat , Zandloperstraat (Gent)
Het gebied Bourgoyen-Ossemeersen bevindt zich in de alluviale vlakte van de Leie en behoort tot de Vlaamse Vallei. De riviervlakte wordt gekenmerkt door een laatglaciale Leie-arm en kronkelwaardafzettingen en stuifzandruggen zoals de Valkenhuisdonk. De Valkenhoeve dateert uit de 16de eeuw maar gaat terug op een middeleeuwse vorstelijke jachtresidentie, bekend als plaats voor het dresseren van valken. De lager gelegen gronden kwamen regelmatig onder water te staan en werden ingericht als hooiland. Deze meersen worden gekarakteriseerd door een visueel open landschap. Aansluitend ligt de open Vliegpleinkouter als relict van de uitgestrekte akkers rond Mariakerke. Om het waterverschil tussen de lage meersen en de Leie te overbruggen werd al in de 12de eeuw een hoosmolen opgericht. Vandaag is nog een achthoekige bakstenen romp zonder kap uit de 18de eeuw bewaard gebleven.

Is de omvattende bescherming van

Hooghe Valckenhuijs

Valkenhuisweg 2 (Gent)
Naar verluidt bekend als plaats voor het dresseren van valken. Reeds vermeld in het landboek van 1562 en op de kaart van J. Horenbault van 1619. Boerenwoning van vijf traveeën en links ervan stallen onder doorlopend gebogen zadeldak, in kern opklimmend tot de 16de-17de eeuw, aangepast in 1852.


Romp Hoosmolen met watergang

Mahatma Gandhistraat 32 (Gent)
Romp van een achtkantige stenen grondzeiler, opgetrokken in 1701 voor het droogmalen van het waterrijke gebied van de Bourgoyen. Reeds in 1316 bevond er zich op deze plaats een hoosmolen, die doorheen de jaren meermaals herbouwd werd.

Andere relaties

Heeft als overgangszone

Bourgoyen-Ossemeersen: overgangszone

Binnenring-Drongen , Driesdreef , Oranjeboomstraat , Zandloperstraat (Gent)