Ensemble van vier hoekhuizen Herfst, Winter, Zomer en Lente

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie Antwerpen
Gemeente Antwerpen
Deelgemeente Berchem
Straat Generaal Van Merlenstraat
Locatie Generaal Van Merlenstraat 27-29, 28-30, Antwerpen (Antwerpen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Adrescontrole Antwerpen (adrescontroles: 23-07-2007 - 23-07-2007).
  • Herinventarisatie Zurenborg (Antwerpen) (inventarisatie: 01-07-2013 - 30-06-2015).
  • Inventarisatie Antwerpen (geografische inventarisatie: 01-01-1976 - 31-12-1992).

Juridische gevolgen

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Hoekhuizen, Herfst, Winter, Zomer en Lente

Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009.

omvat de bescherming als monument Hoekhuis Herfst
gelegen te Generaal Van Merlenstraat 27 (Antwerpen)

Deze bescherming is geldig sinds 07-07-1975.

omvat de bescherming als monument Hoekhuis Lente
gelegen te Generaal Van Merlenstraat 30 (Antwerpen)

Deze bescherming is geldig sinds 07-07-1975.

omvat de bescherming als monument Hoekhuis Winter
gelegen te Generaal Van Merlenstraat 29 (Antwerpen)

Deze bescherming is geldig sinds 07-07-1975.

omvat de bescherming als monument Hoekhuis Zomer
gelegen te Generaal Van Merlenstraat 28 (Antwerpen)

Deze bescherming is geldig sinds 07-07-1975.

is deel van de bescherming als stads- of dorpsgezicht, intrinsiek Zurenborg: deel Berchem

Deze bescherming is geldig sinds 10-01-1980.

Beschrijving

Zogenaamd "Herfst", "Winter", "Zomer" en "Lente". Stedebouwkundig project, bestaande uit vier, sterk op elkaar gelijkende hoekhuizen op de kruising Generaal Van Merlen- en Waterloostraat, waarvoor bouwaanvraag van 1899, naar ontwerp van Jos. Bascourt.

Uit de ongelijke vorm der bouwpercelen en het gebogen verloop van de straat werd perspectivisch voordeel geput; strakke, bijna modernistisch aandoende, witte bakstenen volumes, nauwelijks geopend door smalle rechthoekige vensters en deur; markerende afgeschuinde hoek en tweezijdige houten erkers aan elke der flankerende gevels; aansluitende gekanteelde tuinmuren in de as van Generaal Van Merlenstraat.

Uitgesproken art-nouveau-optie vertolkt in de vormgeving van de arkels met voormalig lansvormig smeedwerk, de afwerking der kroonlijsten (lange consoles voor Lente en Zomer of vlak voor Herfst en Winter, voorheen met bijkomende kantelen en plankierdecoratie), de gewild asymmetrische compositie en de bijzondere aandacht voor gevelpolychromie en kleurensymboliek, zie de veelkleurige glasmozaïeken met voorstelling van de vier seizoenen, de groene tinten voor Lente en Zomer, de bruine voor Herfst en Winter, de seizoenbloemen in de glasramen, en zo meer.

Conventionele interieurs. "De Winter" met art-nouveaugetint trappenhuis en verrassend mooie veranda in neo-Moorse stijl met onder meer illusionistische muurschilderingen.

  • Archief AROHM, Bouwhistorisch onderzoek huis "Winter", door P. MACLOT.
  • Stadsarchief Antwerpen, Bouwdossiers, 1899 # 778.
  • ELAUT A. - POSSEMIERS J. 1988: Op wandel door de belle époque, Brussel, 130-131.
  • L'Emulation, 1902, plaat 26.
  • VANHOVE B. 1978: De Art Nouveau-architektuur in het Antwerpse: een doorsnede ,Licentiaatsverhandeling R.U.G., 39-42.

Bron: Kennes H., Plomteux G. & Steyaert R. met medewerking van Wylleman L. & Himler A. 1992: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Stad Antwerpen, Fusiegemeenten, Bouwen door de eeuwen heen in in Vlaanderen 3ND, Brussel - Turnhout.

Auteurs: Plomteux, Greet

Datum tekst: 1992

Aanvullende informatie

Deze vier identieke hoekhuizen werden ontworpen in 1899 door Jos Bascourt in opdracht van de Naamlooze Maatschappij van het Oostkwartier. Deze maatschappij was opgericht met als doel de nieuwe wijk Zurenborg te ontwikkelen. De maatschappij bouwde talrijke huizenrijen voor eigen rekening, die ze verhuurde of verkocht sleutel-op-de-deur. Het is duidelijk dat de maatschappij een stedenbouwkundige en architecturale stempel op de nieuwe wijk wilde drukken. Ze gaven verschillende architecten de kans opvallende ensembles te bouwen op toplocaties in de wijk, zoals dit viertal op de hoeken van de Generaal Van Merlenstraat en de Waterloostraat.

  • Stadsarchief Antwerpen, Bouwdossiers, 1899 # 778.

Hooft, Elise (24-12-2014 )

Relaties

maakt deel uit van Generaal Van Merlenstraat

Generaal Van Merlenstraat (Antwerpen)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.