Ruïne van de Sint-Janskerk en begroeiing

inventaris landschappelijk erfgoed \ historische tuin of park

Locatie

Provincie Vlaams-Brabant
Gemeente Diest
Deelgemeente Diest
Straat Sint-Jansveld
Locatie Sint-Jansveld zonder nummer (Diest)

Juridische gevolgen

is beschermd als monument Begroeiing rond de ruïne van de Sint-Janskerk: taxus en smeedijzeren kruis

Deze bescherming is geldig sinds 12-07-2010.

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Gotische kerkruïne met uitbundige klimopbegroeiing, lange tijd romantisch icoon van de stad; monumentale taxus en klimop.

In de 19de-eeuwse iconografie van Diest duikt de ruïne van de gotische Sint-Janskerk veelvuldig op. Op talrijke schilderijen, etsen, tekeningen, litho's en, naar 1900 toe, ook foto's en prentbriefkaarten wordt ze met wisselend talent afgebeeld, meestal vanuit dezelfde hoek, met dramatische wolkenpartijen op de achtergrond en grafkruisen op de voorgrond. Dood en verval waren dankzij de 'Graveyard Poets' belangrijke thema's in de romantiek. Bij het kerkhof rond de Sint-Janskerk (of Sint-Jan-deDoperkerk), als kerk niet meer in gebruik sinds 1786 en vanaf 1853 helemaal zonder dak, waren alle ingrediënten van een romantische setting aanwezig: een gotische ruïne, "heelder hoge pilaren [die] brokkelige bogen torsten, waarrond de droeve klimop, als de doden-zang van middeneeuwse monniken, langzaam opkroop", grafkruisen en grafstenen (scheefgezakt als het kan) op de voorgrond. Nu nog wachten op volle maan of een "winderige valavond" met "vuil-geel licht" en op Felix Timmermans, die hier – meer dan anderhalve eeuw na Thomas Gray (in 1751 verscheen Elegy written in a Country Church-Yard van zijn hand) – zeker inspiratie zal vinden.

De ruimte rond de ijzerzandstenen kerkruïne en het voormalige kerkhof kan beschouwd worden als een vorm van 'spontane tuinvorming' met een hoge symbolische waarde. Bovendien herbergt ze enkele planten die op zichzelf al merkwaardig zijn. Op bijna alle afbeeldingen is bij het kruisbeeld voor het portaal (de voormalige westgevel) een grote taxus (Taxus baccata) te zien, een soort die vaak met begraafplaatsen geassocieerd wordt.

Deze taxus is in de loop van de jaren aangegroeid tot 271 cm en kreeg daarmee een eervolle vermelding in het inventarisboek 'Bomen in België'. Op de meer recente afbeeldingen en foto's valt ook de weelderige klimopbegroeiing (Hedera helix) op die, met stamomtrekken van bijna 1 m en soms tot doorlopende panelen in elkaar gegroeid, monumentale afmetingen heeft bereikt. Opmerkelijk is ook de ruïneflora met onder meer groot glaskruid (Parietaria officinalis). De ruimte rond de ruïne werd na de Tweede Wereldoorlog door de stadsuitbreiding aanzienlijk ingeperkt en een gedeelte van wat overbleef werd dan nog aangelegd als parkeerterrein.

Merkwaardige bomen (opname 24 juni 1997)
Het cijfer in vet geeft de stamomtrek in centimeter weer. De omtrek wordt standaard gemeten op 150cm hoogte.

  • gewone taxus (Taxus baccata) 271
  • klimop (Hedera helix) 85

  • BAUDOUIN J.C. e.a., Bomen in België. Dendrologische inventaris 1987-1992, Stichting Spoelberch-Artois in samenwerking met de Belgische Dendrologische Vereniging, 1992, p. 394.
  • Citaten uit het verhaal "Het zevende graf", in TIMMERMANS F., Schemeringen van de dood, (8ste druk – oorspronkelijke uitgave 1910), Leuven, Davidsfonds, 1989, p. 75-95.
  • VAN DER EYCKEN M., Diest (Steden in Beeld), Brussel, Algemeen Rijksarchief, 1994, p. 32-34.

Bron: DENEEF R., 2007: Historische tuinen en parken van Vlaanderen. Inventaris Vlaams-Brabant. Hageland - Noordoosten van Vlaams-Brabant. Aarschot, Begijnendijk, Bekkevoort, Boortmeerbeek, Diest , Haacht, Keerbergen, Rotselaar, Scherpenheuvel-Zichem, Tremelo.

Auteurs: Deneef, Roger & Wijnant, Jo

Datum tekst: 2007

Relaties

maakt deel uit van Diest

Diest (Diest)

omvat Klimop op de ruïne van de Sint-Janskerk

Sint-Jansveld (Diest)

omvat Taxus bij de ruïne van de Sint-Janskerk

Sint-Jansveld (Diest)

is gerelateerd aan Parochiekerk Sint-Jan

Sint-Jansveld zonder nummer, Diest (Vlaams-Brabant)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.