Windmolen Muizelmolen

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie West-Vlaanderen
Gemeente Harelbeke
Deelgemeente Hulste
Straat Muizelstraat
Locatie Muizelstraat 150, 150A, 154, Harelbeke (West-Vlaanderen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Inventarisatie Harelbeke (geografische inventarisatie: 01-06-2007 - 30-06-2008).
Links

Juridische gevolgen

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Muizelmolen

Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009.

is beschermd als monument Windmolen Muizelmolen

Deze bescherming is geldig sinds 14-04-1944.

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Stenen stellingmolen van 1840, gebouwd op een heuvelrug tussen de Leie- en de Mandelvallei. De molen is genoemd naar het gehucht Muizel. Beschermd als monument bij B.S.G. van 14/04/1944.

Historiek.

18de eeuw. In de 18de en in het begin van de 19de eeuw staat op de plaats van de huidige Muizelmolen een houten molen, die in brand zou zijn gestoken. De aandrijfas van deze molen, met het jaartal "1799", is bewaard gebleven in de huidige stenen molen.

19de eeuw. Een volgende molen wordt weergegeven op een plan van 1817 opgemaakt door landmeter Verkest uit Wingene; weergave van een houten molen op een bakstenen molenkot.

Weergave op het primitief kadasterplan (circa 1830) van een L-vormige woning aan de straatkant met daarachter de molen en een landgebouwtje. De molen is circa 1830 eigendom van timmerman Pieter Jan Blanckaert.

De huidige Muizelmolen wordt gebouwd in 1840 door Fransoo Despriet en Charles Verhelle als een olie- en graanmolen (korenmolen met twee steenkoppels). Molenaar in 1840 is Joannes Baptiste Loncke, zoon van Clement Loncke die molenaar is op de Walleghemmolen (Ginstestraat). De nodige stenen worden naar verluidt gebakken uit de grond van de hoeve "Vrijleghem" (Vrijlegemstraat 2), daarnaast wordt er Doornikse kalk en roggemeel gebruikt. Ondanks de bouw van de stenen molen is de gebouwenconfiguratie op de Atlas der Buurtwegen (1845) ongewijzigd gebleven ten opzichte van het primitief kadasterplan (circa 1830); de bouw van de stenen molen in 1840 wordt dus niet geregistreerd in het kadaster.

Na verloop van tijd - vermoedelijk in het derde kwart van de 19de eeuw - laat Joannes Loncke een haverpletter installeren en een kollerganger voor het slaan van olie. In 1887 komt de molensite in het bezit van molenaar Leopold Eeckhout-Loncke; in datzelfde jaar wordt er een landgebouw opgetrokken aan de Muizelstraat. In 1891 wordt er een bakhuis gebouwd aan de kant van de Tombroekstraat.

20ste eeuw. De molen blijft naar verluidt tot 1909 eigendom van de familie Loncke. Tijdens de Eerste Wereldoorlog wordt een gedeelte van de kap weggeschoten. In 1933 wordt het landgebouwtje dat reeds wordt weergegeven op het primitief kadasterplan (circa 1830) afgebroken. In 1938 komt er een mechanische maalinstallatie en in 1939 laten molenaar Abias Tuytens en handelaar Marcel Tibergyn-Tuytens het landgebouw van 1887 aan de Muizelstraat vergroten en omvormen in het huidige magazijn.

De molen wordt grondig hersteld in 1963-1964; onder meer de stelling, vensters, vloeren en steenkisten worden vernieuwd. Deze herstellingen worden echter slecht uitgevoerd, aangezien in 1965 de ijzeren askop breekt. Om eventuele rampen te voorkomen, laat men op advies van molenbouwer Peel de wieken naar beneden tuimelen zodat ze tegen de romp blijven hangen, daarna laat men de wieken naar beneden vallen. In 1969-1970 wordt de molen opnieuw hersteld; de werkploeg van Peel voorziet de molen weer van een ijzeren as van Hollandse makelij (3.500 kilogram). In 1974 wordt het bedrijf definitief stilgelegd; laatste molenaar is Abias Tuytens. In 1993 verkoopt Paul Tibergyn de molen en in 1995 wordt de molen volledig maalvaardig gerestaureerd. Sindsdien opengesteld voor het publiek en ingericht als cafetaria en restaurant "De Muizelmolen".

Beschrijving.

Molensite bestaande uit een stenen stellingmolen, een in 1951 herbouwde woning (zie jaarsteen "ANNO 1951" in de zijgevel) op de hoek met de Tombroekstraat en enkele magazijnen aan de Muizelstraat. De Muizelmolen, een stenen stellingmolen gebouwd op een kleine heuvel. Bakstenen bovenkruier van vijf bouwlagen met een naar boven toe verjongende molenromp vervaardigd uit ruwe steen, Doornikse kalk en roggemeel. Stellinggaten bovenaan de molenromp. Houten bord met opschrift "MUIZELMOLEN 1840 1995" bevestigd op de molenkap, net onder de askop. Gemetst jaartal "1840" in de molenromp; éénzelfde jaartal is op meerdere onderdelen ingegrift. Rondboognis met bekronend bakstenen kruisje en beeld van Sint-Victor van Sint-Jan boven de rondboogvormige toegangsdeur. Licht getoogde muuropeningen, ter hoogte van de tweede bouwlaag onder druiplijst. Leien molenkap bedekt met ijzeren platen, zetel en paternoster. De wieken hebben een spanwijdte van 25 meter. Inrichting als korenmolen met twee koppels stenen en een haverpletter. De aandrijfas is gedateerd in "1799".

Magazijnen (20ste eeuws) aan de Muizelstraat, gelegen ten noorden van de Muizelmolen. Bakstenen magazijn aan noordzijde onder pannen schilddaken (nok evenwijdig met de straat). Bakstenen (vlas)schuur aan de zuidzijde onder zadeldak bedekt met pannen en golfplaten (nok loodrecht op de straat); zijgevel met ijzeren schuifpoort op hangrail, rechts daarvan deur met bovenliggend laadluik. Magazijnen met rechthoekige openingen onder betonnen lateien.

  • Archief Ruimtelijke Ordening West-Vlaanderen - Onroerend Erfgoed, Archiefnummer W/00632.
  • Kadasterarchief West-Vlaanderen te Brugge, 207: Mutatieschetsen, Hulste, 1887/2, 1891/16, 1933/2, 1939/5.
  • Provinciale Bibliotheek Tolhuis Brugge, Hulste. Iconografie. Beelden uit het verleden, Harelbeke-Bavikhove-Hulste-Stasegem, Harelbeke, 1978, p. 114, 127.
  • CORNILLY J., Monumentaal West-Vlaanderen. Beschermde monumenten en landschappen in de provincie West-Vlaanderen, Brugge. 2001, p. 53.
  • DE FLOU K., Woordenboek der toponymie van westelijk Vlaanderen, Vlaamsch Artesië, het land van den Hoek, de graafschappen Guines en Boulogne, en een gedeelte van het graafschap Ponthieu, Deel XI, Brugge, 1930, kolom 42.
  • De Muizelmolen in restauratie, in Harelbeke Open Monumentendag 11 september 1994, Harelbeke, 1994.
  • De Muizelmolen te Hulste, in Curiosa, volume 44, 2006, nummer 437, p. 23-27.
  • De Muizelmolen te Hulste, in Werkgroep West-Vlaamse molens. Mededelingenblad, jaargang 4, 1988, p. 62-64.
  • DEVLIEGHER L., De molens in West-Vlaanderen, Kunstpatrimonium van West-Vlaanderen, Tielt, 1984, p. 212-215.
  • Familiegeschiedenis Masureel, Wortegem-Petegem, 2001, p. 198, 273-275.
  • Harelbeke grafelijke stad, Harelbeke, 2003, p. 216.
  • MATTON A., De Muizelmolen, in Harelbeke Open Monumentendag 2000, Tijd, Harelbeke, 2000.
  • Monumentengids erfgoed Vlaanderen, Antwerpen, 2001, p. 332.
  • Muizelmolen in Hulste, in Werkgroep West-Vlaamse molens, jaargang 4, 1998, p. 6-7.
  • Muizelmolenpad. Hulste-Harelbeke, Deerlijk, 1978.
  • Onze molens. Water-, wind- en rosmolens in Harelbeke, Bavikhove, Hulste, Stasegem. Tentoonstelling. Centrum Hulste. 8/9 - 9/9/1990, Harelbeke, 1990, p. 58-58-67.
  • OPSOMER J., DECROIX L., Brouwerijen en herbergen Bavikhove-Hulste, in De Roede van Harelbeke (De Leiegouw), nummer 25, Harelbeke, 2006, p. 154.

Bron: Vanwalleghem A. & Creyf S. 2009: Inventaris van het bouwkundig erfgoed, Provincie West-Vlaanderen, Gemeente Harelbeke, Deel I: Stad Harelbeke, Deel II: Deelgemeenten Bavikhove en Hulste, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen WVL42, (onuitgegeven werkdocumenten).

Auteurs: Creyf, Silvie & Vanwalleghem, Aagje

Datum tekst: 2009

Relaties

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Muizelstraat

Muizelstraat (Harelbeke)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.