Parochiekerk Sint-Stefanus

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie Vlaams-Brabant
Gemeente Merchtem
Deelgemeente Brussegem
Straat Brussegemplein
Locatie Brussegemplein zonder nummer, Merchtem (Vlaams-Brabant)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Actualisatie Merchtem (actualisaties: 07-08-2006 - 07-08-2006).
  • Adrescontrole Merchtem (adrescontroles: 17-07-2007 - 17-07-2007).
  • Inventarisatie Merchtem (geografische inventarisatie: 01-01-1975 - 31-12-1975).

Juridische gevolgen

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Parochiekerk Sint-Stephanus

Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009.

is deel van de bescherming als cultuurhistorisch landschap Kerk en Pastorie Sint-Stefanusparochie: omgeving

Deze bescherming is geldig sinds 13-09-1976.

is deel van de bescherming als monument Parochiekerk Sint-Stefanus en pastorie

Deze bescherming is geldig sinds 13-09-1976.

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Gotische kerk van zandsteen uit de 16de-17de eeuw, gebouwd op een door een zandstenen kerkhofmuur afgebakende helling.

De plattegrond ontvouwt: een westtoren met noordtraptorentje, een driebeukig schip van drie traveeën, twee lagere uitspringende dwarsarmen en een koor met driezijdige apsis. Hoge vierkante toren van vier verdiepingen met ingesnoerde naaldspits, gestut door acht hoeksteunberen met viervoudige versnijding. Spitsboogvormige muuropeningen, de galmgaten opgevat als tweelichtvensters, en het westportaal bekroond met een druiplijst. Aanleunende ronde traptoren ten noorden.

Begane grond overkluisd met een kruisribgewelf steunend op consoles met gebeeldhouwde boerenfiguurtjes; spitsboogarcade naar het schip, gedragen door achtzijdige zuilen op een hoog voetstuk.

Gotisch schip met blinde middenbeuk van drie traveeën uit 16de-17de eeuw. Spitsboogarcaden op ronde zuilen met achtzijdige dekplaat en sokkel. Overwelving door middel van bakstenen kruisgewelven met zandstenen ribben vertrekkend uit geprofileerde kraagstenen. Tijdens de 19de eeuw verbrede zijbeuken met gelijksoortige overwelving. In de lagere, gotische - niet axiale - dwarsarmen werd hetzelfde overwelvingssysteem aangehouden, met samengestelde pijlers ten oosten. Zandstenen puntgevels met overhoekse steunberen en een hoog spitsboogvenster (verdwenen tracering).

Gotisch koor van twee traveeën met driezijdige sluiting, gestut door steunberen met insnijdingen. Kruisriboverwelving met kleine hulprib tussen de sluitstenen van de tweede travee en van de koorsluiting. Verlichting door middel van spitsboogvensters zonder maaswerk (gedicht in de rechte muur en van de beginne af blinde eerste travee).

Bijgebouwtjes tegen de noord- en zuidgevels van de toren (19de eeuw?); vermoedelijk ingekaste korfboog deur, met gotisch geprofileerd beloop en druiplijst steunend op verweerde consooltjes. Recentere zuidsacristie tegen het koor.

Mobilair. Gekruisigde Christus op het hoofdaltaar (18de eeuw); geschilderde Bijbelse taferelen in het koor (18de eeuw); gebeeldhouwde Christus aan het kruis (17de-18de eeuw); meerdere heiligenbeelden, onder meer Sint-Elooi (18de eeuw).

Meubilair in barok- (17de eeuw) en Louis XV-stijl (18de eeuw); laatgotische Christus aan het kruis (circa 1500), onder een luifel, tegen het gedicht oostvenster van de apsis.

Bron: De Maegd C. & Van Aerschot S. 1975: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Vlaams-Brabant, Halle-Vilvoorde, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 2N, Gent.

Auteurs: De Maegd, Christiane & Van Aerschot, Suzanne

Datum tekst: 1975

Aanvullende informatie

Het anno 2015 vergroende kerkhof herbergt een beperkte selectie graftekens uit de late 19de en 20ste eeuw. Tot de opmerkelijke graftekens behoort dat van Petrus Joannes De Cock (+ 1892) en familie. Het portiekgraf met zerk en omheining werd opgetrokken in de combinatie van blauwe hardsteen voor de constructieve delen en carraramarmer voor de tekstplaat. Een kleine sarcofaag prijkt op het graf. Daarnaast zijn er enkele 20ste-eeuwse tombes en stèles van blauwe hardsteen die de vormevolutie in de 20ste eeuw goed aantonen. Verschillende graftekens zijn gedecoreerd met porseleinen applicaties.

Mertens, Joeri (02-10-2015 )

Relaties

maakt deel uit van Brussegem

Brussegem (Merchtem)

maakt deel uit van Brussegemplein

Brussegemplein (Merchtem)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.