Geografisch thema

Oude Houtlei (middeleeuwse stadskern)

ID: 2942   URI: https://id.erfgoed.net/themas/2942

Beschrijving

Voorheen, kunstmatige gracht vermoedelijk circa 1165 gegraven rondom de Sint-Michielsparochie welke zich uitstrekte langsheen de linker-Leie-oever en in 1165 bij het Gentse portus gevoegd werd. De Houtlei vormde de westelijke verdedigingsgrens van de middeleeuwse stad en was voorzien van vestingsmuren en vier versterkte stadspoorten: het vestwater vertrok in het verlengde van de Ketelvest van de Kuippoort (versterkte sluis over de Houtlei), het was voorzien van twee dienstpoorten, de Zandpoort en de Posteernepoort gelegen aan de gelijknamige straten; de Torenpoort aan de Poel was een dubbele poort, een binnen- en buitenpoort die verbonden waren door een brug over de Houtleigracht. Aan de Appelbrug, naast het zogenaamde "Hotel De Coninck" in de Jan Breydelstraat eindigde de Houtlei in de Oude Leie of Lieve. Van 1540 af (Karolijnse Concessie) begon de sloping van deze indrukwekkende verdedigingsgordel; de laatste resten verdwenen in het eerste kwart van de 20ste eeuw nadat de Houtlei in 1898 wegens toeslibbing en de kwalijke geuren die zij verspreidde gedempt werd. Toch bleven delen van de oude stadsmuur langsheen de gedempte Houtlei overeind staan, verscholen tussen oude en nieuwe panden: onder meer op de scheiding van de percelen gevormd door Posteernestraat nr. 21 en het flatgebouw Oude Houtlei nummer 11; voorts ook langs het tracé van de Houtlei tussen Zandpoortstraat en Pekelharing. Reeds van in de 14de eeuw verrezen verscheidene kloosters in de onmiddellijke nabijheid van de stadsmuren aan de Houtlei. Binnen de middeleeuwse omwalling bevonden zich het klooster der alexianen of huidig Sint-Amandusinstituut en het klooster der Cisterciënzerszusters van Oost-Eekloo of huidig Sint-Lucasinstituut. Beide instituten maakten van de demping van de Houtlei gebruik om hun complexen uit te breiden met bakstenen schoolgebouwen in eclectische bouwtrant; met hun talrijke hoektorens en trapgevels bepalen zij nog steeds het middendeel van de huidige straat. Het begin en einde van deze straatkant vertoont voornamelijk enkele burgerhuizen van drie bouwlagen met decoratieve gevels uit het eerste kwart van de 20ste eeuw opgetrokken uit rode of witgeglazuurde baksteen.


Bron     : Bogaert C., Lanclus K. & Verbeeck M. met medewerking van Linters A. & Dambre-Van Tyghem F. 1976: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Stad Gent, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 4NA, Brussel - Gent.
Auteurs :  Bogaert, Chris, Lanclus, Kathleen, Verbeeck, Mieke
Datum  : 1976


Relaties

  • Is deel van
    Gent - middeleeuwse stadskern
    Gent (Gent)

  • Is gerelateerd aan
    Oude Houtlei (stadsuitbreiding tot 16e-eeuwse omwalling)
    Oude Houtlei (Gent)

  • Omvat
    Alexianenklooster - Sint-Amanduscollege
    Ingelandgat 34, Oude Houtlei 13A, 13B, 13C, 13D, 13E, 13F, 13G, 13H, Sint-Michielsstraat 13, 13A,...

  • Omvat
    Burgerhuis
    Oude Houtlei 7 (Gent)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Oude Houtlei 9 (Gent)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Oude Houtlei 115 (Gent)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Oude Houtlei 117 (Gent)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Oude Houtlei 123 (Gent)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Oude Houtlei 125 (Gent)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Oude Houtlei 127 (Gent)

  • Omvat
    Eclectisch burgerhuis
    Oude Houtlei 111 (Gent)

  • Omvat
    Eclectisch burgerhuis
    Oude Houtlei 113 (Gent)

  • Omvat
    Hoekhuis
    Gebroeders Vandeveldestraat 68, Oude Houtlei 129 (Gent)

  • Omvat
    Neogotisch burgerhuis
    Oude Houtlei 11 (Gent)

  • Omvat
    Oorlogsgedenkteken van de 2de wijk
    Oude Houtlei zonder nummer (Gent)