Geografisch thema

Oude Houtlei (stadsuitbreiding tot 16e-eeuwse omwalling)

ID: 3097   URI: https://id.erfgoed.net/themas/3097

Beschrijving

Tot 1898 bestond deze straat uit een vanouds bebouwde kaai, gelegen aan een circa 1165 gegraven stadsvest. Deze gracht maakte samen met de stadsmuur en de vier stadspoorten aan en over de Houtlei deel uit van de Sint-Michielsvesten. De vestingsgordel rondom de in 1165 aan de stad gehechte Sint-Michielsparochie vormde de westelijke verdedigingsgrens van de middeleeuwse stad. Tot de 17de eeuw zou aan de Houtlei de markt van brand- en timmerhout plaats gevonden hebben. Bij de demping van het toeslibbende en stinkende vestwater in 1898 waren de oude stadsmuren en -poorten reeds grotendeels verdwenen. Aan beide zijden van de stadswal werden sinds de middeleeuwen verscheidene kloosters opgericht. Binnen de middeleeuwse stad en palend aan de stadswal bevonden zich het klooster der alexianen, huidig Sint-Amandusinstituut (Sint-Michielsstraat nummer 9) en het klooster van de cisterciënzerzusters van Oost-Eecloo, huidig Sint-Lucasinstituut (Zwartezustersstraat nummer 30). Beide instituten hebben van de demping van de Houtlei gebruik gemaakt om hun schoolgebouwen uit te breiden met bakstenen vleugels in neogotische stijl. In deze eind 19de eeuw ontstane straatwand vormen beide complexen met hun talrijke trapgevels en hoektorens dan ook de blikvangers. De zuidkant van deze karakteristieke straatkant is voorts samengesteld uit burgerhuizen met rode of witgeglazuurde bakstenen gevels, voornamelijk in eclectische stijl (zie ook andere straatkant).

Ook buiten de middeleeuwse stadsvesten hadden zich al vroeg kloosters vlakbij de Houtlei gevestigd, namelijk het begijnhof van Sint-Aubert of Sint-Obrechtsgodshuis sinds het derde kwart van de 18de eeuw, en het klooster der clarissen-urbanisten sinds 1653. Beide stichtingen liggen grotendeels achter de aangrenzende woningen van de straatkant en zien enkel respectievelijk met een neogotische kapel en een fraaie neobarokke kerkgevel uit op de Oude Houtlei. De huidige scenografie wordt voornamelijk bepaald door een groot aantal 17de- en 18de-eeuwse burger- en herenhuizen, vele nochtans met in de loop van de 19de eeuw aangepaste lijstgevels. Enkele panden hebben echter reeds plaats moeten ruimen voor nieuwe flatgebouwen zodat de homogeniteit van deze straatkant deels verstoord wordt. Bij de aanvang van de straat (noordzijde) werden eveneens een paar oude woningen gesloopt en vervangen door rijhuizen uit de tweede helft van de 19de eeuw, nummer 2 tot 8; daarbij werd de rooilijn een weinig naar achteren verlegd. Ter hoogte van nummer 28 bevindt zich vanouds een verspringing in de rooilijn.


Bron     : Bogaert C., Lanclus K. & Verbeeck M. met medewerking van Linters A. 1979: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Stad Gent, Bouwen door de eeuwen heen  in Vlaanderen 4NB Z-W, Brussel - Gent.
Auteurs : Bogaert, Chris, Lanclus, Kathleen, Verbeeck, Mieke
Datum  : 1979


Relaties

  • Is deel van
    Gent zestiende-eeuwse stadsuitbreiding
    Gent (Gent)

  • Is gerelateerd aan
    Oude Houtlei (middeleeuwse stadskern)
    Oude Houtlei (Gent)

  • Omvat
    16de-eeuwse stadswoning
    Oude Houtlei 12 (Gent)

  • Omvat
    Brouwerij Den Pauw
    Hoogstraat 1, Oude Houtlei 2A, 2B, 2C, 2D, 2E, 2F, 2G (Gent)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Oude Houtlei 8 (Gent)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Oude Houtlei 22 (Gent)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Oude Houtlei 24 (Gent)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Oude Houtlei 112 (Gent)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Oude Houtlei 128 (Gent)

  • Omvat
    Classicistische stadswoning
    Oude Houtlei 16 (Gent)

  • Omvat
    Classicistische stadswoning
    Oude Houtlei 130 (Gent)

  • Omvat
    Classicistische stadswoning
    Oude Houtlei 148 (Gent)

  • Omvat
    Dubbelhuis
    Oude Houtlei 44 (Gent)

  • Omvat
    Herenhuis
    Oude Houtlei 58 (Gent)

  • Omvat
    Hoekhuis
    Oude Houtlei 36, 38, 40, 42 (Gent)

  • Omvat
    Hoekhuis
    Oude Houtlei 44 (Gent)

  • Omvat
    Hoekhuis
    Oude Houtlei 114 (Gent)

  • Omvat
    Hoekhuis
    Oude Houtlei 116, 118 (Gent)

  • Omvat
    Hoekhuis
    Oude Houtlei 146 (Gent)

  • Omvat
    Hotel Ortegat
    Oude Houtlei 34 (Gent)

  • Omvat
    Hotel Verhaegen-Lammens
    Oude Houtlei 110 (Gent)

  • Omvat
    Klooster van de clarissen-urbanisten
    Brandstraat 3, Oude Houtlei 122, 124, 124A, 124B, 124D, 124c (Gent)

  • Omvat
    Klooster van Poortakker
    Oude Houtlei 56 (Gent)

  • Omvat
    Neoclassicistische stadswoning
    Oude Houtlei 140 (Gent)

  • Omvat
    Onderwijsgebouw Petite Ecole Française
    Oude Houtlei 142 (Gent)

  • Omvat
    Stadswoning
    Oude Houtlei 10 (Gent)

  • Omvat
    Stadswoning
    Oude Houtlei 14 (Gent)

  • Omvat
    Stadswoning
    Oude Houtlei 18 (Gent)

  • Omvat
    Stadswoning
    Oude Houtlei 20 (Gent)

  • Omvat
    Stadswoning
    Oude Houtlei 28, 30, 32 (Gent)

  • Omvat
    Stadswoning
    Oude Houtlei 44 (Gent)

  • Omvat
    Stadswoning
    Oude Houtlei 120 (Gent)

  • Omvat
    Stadswoning
    Oude Houtlei 124 (Gent)

  • Omvat
    Stadswoning
    Oude Houtlei 132 (Gent)

  • Omvat
    Stadswoning
    Oude Houtlei 134 (Gent)

  • Omvat
    Stadswoning naar ontwerp van E. Lelubre
    Oude Houtlei 138 (Gent)

  • Omvat
    Twee burgerhuizen
    Oude Houtlei 2, 4 (Gent)

  • Omvat
    Twee enkelhuizen
    Oude Houtlei 150 (Gent)