Zilverpand

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie West-Vlaanderen
Gemeente Brugge
Deelgemeente Brugge
Straat Noordzandstraat, Dweersstraat, Zilverpand, Zilverstraat
Locatie Noordzandstraat 57-63, Dweersstraat 3-7, Zilverpand 1-29, 2-28, Zilverstraat 32-36, Brugge (West-Vlaanderen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Adrescontrole Brugge (adrescontroles: 01-11-2007 - 30-11-2007).
  • Inventarisatie Brugge - deel A (geografische inventarisatie: 01-12-1999 - 31-12-1999).
  • Thematische inventarisatie sociale woningbouw (thematische inventarisatie: 01-10-2011 - 31-08-2016).

Juridische gevolgen

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Zilverpand

Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009.

Beschrijving

Grootschalig winkelwooncomplex, tussen 1974 en 1979 gerealiseerd door het stadsbestuur en de sociale huisvestingsmaatschappij Interbrugse maatschappij voor de Huisvesting naar ontwerp van de Brugse architect Piet Viérin.

Bouwgeschiedenis en situering

Op het bouwblok tussen de Zilverstraat, Dweersstraat en Noordzandstraat werd tussen 1846 en 1969 het scholencomplex van het Sint-Lodewijksinstituut uitgebouwd, enerzijds door de inname van historische gebouwen zoals het "hotel de Vrière" in de Zilverstraat, de voormalige refuges van de Sint-Pietersabdij van Oudenburg en de Sint-Bertijnsabdij van Sint-Omaars, en anderzijds door nieuwbouwprojecten zoals de kapel van 1883-1884 naar ontwerp van architect Joris Helleputte (Leuven).

Dit complex werd vanaf 1972 afgebroken om plaats te maken voor het winkelwooncomplex "’t Zilverpand", dat gebouwd werd door de sociale huisvestingsmaatschappij Interbrugse maatschappij voor de Huisvesting en het stadsbestuur, naar ontwerp van de Brugse architect Piet Viérin. 12 oktober 1979 werd het complex ingehuldigd door burgemeester F. Van Acker (bronzen gedenkplaat). Oorspronkelijk waren op de verdiepingen kantoren gepland maar uiteindelijk werd gekozen voor sociale appartementen omwille van tegenkanting van de bevolking en van organisaties zoals de Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen, die vreesde dat kantoren de plek buiten de werkuren te doods zouden maken. Anno 2015 is een renovatie gepland van de gevels, ramen, goten, daken en het interieur (architect Gino Debruyne).

Typering en beschrijving

’t Zilverpand is een gebouwencomplex bestaande uit 124 appartementen, een ondergrondse parking, twee binnenpleinen en een overdekte winkelgalerij, fungerend als verbinding tussen de belangrijke commerciële straten (Noordzandstraat, Steenstraat en Zuidzandstraat). Voor de gevelarchitectuur werd stilistisch geput uit de historische Brugse architectuur van de 16de tot 19de-eeuw, en er werden ook enkele historische gevels en interieurelementen van de afgebroken gebouwen gerecupereerd. Hierdoor wordt de illusie gecreëerd van een verzameling aan individuele woningen, eerder dan één groot complex. De gevelarchitectuur wordt gedomineerd door al dan niet witgeschilderde bakstenen lijst- en trapgevels (soms met Brugse traveeën) en een enkele punt- of klokgevel. Onderaan bevinden zich vaak arcades wat aansluit bij de commerciële functie.

De beoordeling was aanvankelijk gemengd. Men loofde de functievermenging en de betrachting om de stad te vernieuwen met zorg voor het historisch stadsbeeld en de morfologische structuren (bouwblok, kroonlijsthoogte, rooilijn,…) door te kiezen voor vormelijke diversiteit en meerschaligheid. Dit sluit aan bij de toenmalige beweging van de Urban Renaissance. Bovendien paste de bouw van het complex in de tendens van sociale stadsvernieuwing. Minder positief was men over de discrepantie tussen de historisch (aandoende) gevels en de moderne achterliggende appartementsgebouwen en winkels (façadisme), en over enkele tekortkomingen bij de woningen (zoals het gebrek aan private buitenruimte en privacy) die het gevolg waren van de laattijdige wijziging van het bouwprogramma. Ook de eenvormigheid van de woningen (voornamelijk éénslaapkamerappartementen en studio's) en de hieruit voortvloeiende homogeniteit van de bewoners werd door sommigen betreurd.

Evaluatie

De wijk "’t Zilverpand" heeft een stedenbouwkundige en architecturale waarde als een vroeg voorbeeld van de sociale stadsvernieuwing en de vermenging van woon- en winkelfunctie tijdens de jaren zeventig. Bepalende erfgoedelementen zijn de inplanting van de architecturale volumes rond binnenpleinen met arcades en de architecturale diversiteit qua gevelvormen en materialiteit.

  • Stadsarchief Brugge, Bouwvergunningen, 1975/1750.
  • DEVLIEGHER L. 1975: De huizen van Brugge, Kunstpatrimonium van West-Vlaanderen 2-3, Tielt, 459.
  • GILTÉ S. & VANWALLEGHEM A. 1999: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Stad Brugge, Oudste kern, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 18NA Noord, Brussel - Turnhout.
  • BEERNAERT B., CONSTANDT L. & ESTHER J.P. 1982: Brugse gevelgids, Brugge, 171.
  • DELYS C. & VANDAELE B. 2015: Oefening sociale woningbouw Zilverpand Brugge, onuitgegeven oefening UGent, Vakgroep Kunstwetenschappen.
  • DE MEULDER B., DE DECKER P., VAN HERCK K., RYCKEWAERT M. & VANSTEELANT H. 1999: Over de plaats van de volkswoningbouw in de Vlaamse ruimte, in: Huiszoeking. Een kijkboek sociale woningbouw, Brussel, 62-66
  • KNOPS G. 1992: Stadsvernieuwing in beweging, Brussel, 35 en 39.
  • MOERMAN K. 1983: Vier architecten te Brugge, Charles Vermeersch, Philip Cardinael – Luc Laloo, Eugène Vanassche, Erik Van Biervliet, Tielt, 21-22.
  • PIETERAERENS M. 2008: Sociale woningbouw, in: 20ste editie/eeuw modern denken. Themabrochure Open Monumentendag 2008, s.l., 66.
  • S.N. 1997: Monografieën erkende bouwmaatschappijen, in: S.N., Bouwstenen van sociaal woonbeleid '45-'95. De VHM bekijkt 50 jaar volkshuisvesting in Vlaanderen. Deel 2, Brussel, 117.
  • SMESSAERT P. 1984: Sociale woningbouw in de Brugse binnenstad : stedebouwkundige en architekturale evolutie, onuitgegeven verhandeling Rijksuniversiteit Gent, Burgerlijk ingenieur architect, 78-87.
  • SMETS M. 1980: Belgisch bouwen in de zeventiger jaren, kultuurleven, maandblad voor kultuur & samenleving, 47. 5, 459-460.
  • THEUNIS K. 2008: De zoektocht naar een Belgisch woonproject, 1965-1975 : toenaderingen tussen ontwerpers en overheid in de praktijk van het private wonen / The quest for a Belgian housing project, 1965-1975 : approaches between designers and authorities in the practice of private housing, onuitgegeven doctoraatsverhandeling Katholieke Universiteit Leuven, Ingenieurswetenschappen, 355-359.
  • VERMEERSCH C. 1980: Brugge, Het Zilverpand, in: S.N. : Verslag van de studiedagen stadsvernieuwing, Antwerpen, 113-116.
  • VERMEERSCH C. 1981: Sociale Stadsvernieuwing en Structuurplanning, Gent, 36.
  • VLAEMINCK S. 1981: Sociale stadsvernieuwing concreet : middelen, moeilijkheden, mogelijkheden, Gent, 205.
  • www.beeldbankbrugge.be (geraadpleegd op 22 oktober 2015).

Bron: -

Auteurs: Gilté, Stefanie; Vandeweghe, Evert & Vanwalleghem, Aagje

Datum tekst: 2016

Alle teksten

Relaties

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Brugge - oudste kern

Brugge (Brugge)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.