Ensemble van twee eclectische burgerhuizen

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie Antwerpen
Gemeente Antwerpen
Deelgemeente Berchem
Straat Transvaalstraat
Locatie Transvaalstraat 19-21, Antwerpen (Antwerpen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Actualisatie Antwerpen (actualisaties: 05-01-2006 - 05-01-2007).
  • Adrescontrole Antwerpen (adrescontroles: 23-07-2007 - 23-07-2007).
  • Herinventarisatie Zurenborg (Antwerpen) (inventarisatie: 01-07-2013 - 30-06-2015).
  • Inventarisatie Antwerpen (geografische inventarisatie: 01-01-1976 - 31-12-1992).

Juridische gevolgen

is deel van de vaststelling als bouwkundig erfgoed Herenhuizen en schrijnwerkersatelier

Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009.

is deel van de bescherming als stads- of dorpsgezicht, intrinsiek Zurenborg: deel Berchem

Deze bescherming is geldig sinds 10-01-1980.

Beschrijving

In 1885 tekende Emile Wauters dit ensemble van twee eclectische burgerhuizen voor de Naamlooze Maatschappij voor het bouwen van burgershuizen in het Oostkwartier. Wauters was één van de meest actieve bouwmeesters in Zurenborg, hoewel hij er zelf niet ging wonen. In zijn oeuvrelijst staan voorbeelden van burgerhuizen in alle gangbare neostijlen. Wauters zal ook aandeelhouder worden van de bouwmaatschappij die als doel had Zurenborg als een woonwijk uit te bouwen. Wauters bepaalde als investeerder, aandeelhouder en als ontwerper in belangrijke mate mee het beeld van Zurenborg.

De bouwmaatschappij bouwde in de Transvaalstraat nog drie andere, gelijkaardige ensembles, waarvan de nummers 37-39 ook getekend door Wauters. Telkens gaat het om symmetrische ensembles van twee woningen met invloed uit de cottagestijl, die vrij staan tussen de rijbebouwing, met een zijdelingse doorgang die oorspronkelijk met hekken van de straat was afgescheiden.

Dit ensemble uit 1885 telt twee spiegelende woningen van twee bouwlagen en drie traveeën, onder een combinatie van zadel- en platte daken. Tegen de achtergevel van nummer 19 werd rond 1888 een serre toegevoegd naar ontwerp van Albert Arnou. De traptoren tegen de zijgevel van 21 is een toevoeging van 1908, naar ontwerp van A. Cols en A. Defever.

De woningen zijn opgetrokken in een eclectische bouwstijl, met elementen uit de neo-Vlaamserenaissance-stijl en de cottagestijl. De gevels hebben rode bakstenen parementen, met hardstenen plint, witte natuurstenen speklagen en siermetselwerk. De voorgevels zijn tweeledig, met de venstertraveeën onder een geveltop die met een houten windbord op stutten is bekroond en een smalle deurtravee in een iets lagere lijstgevel met gootlijst. Rechthoekige deur en vensteropeningen met natuurstenen latei; boven de deur een klein rondboogvenster en in de geveltop een oculus. Breed houten balkon in de venstertravee, dat bij nummer 19 is verwijderd. Tegen de zijgevels een hoge aanbouw voor het trappenhuis, bij nummer 21 bekroond met een torentje.

Het houten schrijnwerk is gedeeltelijk bewaard bij dit ensemble. Ramen en deuren zijn vervangen, bij nummer 19 naar oud model. Bij nummer 21 is het hekwerk bewaard, terwijl daar bij 19 een garage in de plaats werd gebouwd.

  • Stadsarchief Antwerpen, Bouwdossiers, 1885 # 931, 1888 # 1499, 1908 # 378.
  • S.N. 2013: Herwaarderingsplan Zurenborg, deel II: Inventaris, 142-143.

Bron: -

Auteurs: Hooft, Elise

Datum tekst: 2015

Alle teksten

Relaties

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Transvaalstraat

Transvaalstraat (Antwerpen)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.