New Zealand Memorial Park

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie West-Vlaanderen
Gemeente Mesen
Deelgemeente Mesen
Straat Nieuw Zeelandersstraat
Locatie Nieuw Zeelandersstraat zonder nummer, Mesen (West-Vlaanderen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Adrescontrole Mesen (adrescontroles: 17-09-2007 - 17-09-2007).
  • Inventarisatie Mesen (geografische inventarisatie: 01-01-1991 - 31-12-1991).

Juridische gevolgen

is beschermd als monument New Zealand Memorial Park

Deze bescherming is geldig sinds 01-07-2009.

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed New Zealand Memorial Park

Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009.

Beknopte karakterisering

Tags Eerste Wereldoorlog

Beschrijving

Site met gedenkteken, gewijd aan de Nieuw-Zeelandse divisie en 2 Duitse betonnen militaire constructies. Het gedenkteken werd onthuld op 1 augustus 1924 in aanwezigheid van koning Albert en Sir Alexander Russel, gewezen bevelhebber van de Nieuw-Zeelandse afdeling.

Het vergt weinig verbeelding om zich voor te stellen dat de heuvelrug van Mesen – "Messines Ridge" – strategisch heel belangrijk was tijdens de Eerste Wereldoorlog. De heuvelrug domineert duidelijk de lager gelegen omgeving. Er werd dan ook hevige strijd geleverd om de heuvelrug, die met tal van tunnels en militaire versterkingen versterkt was.

Mesen werd door de Duitse 26ste Divisie veroverd op de "1st Cavalry Division" op 31 oktober - 1 november 1914. Op 6 en 7 november probeerden Franse troepen zonder succes het dorp te heroveren. Op 7 juni 1917 heroverde de "New Zealand Division" het dorp tijdens de Slag om Mesen (Mijnenslag). Het werd door de Duitsers op de "South African Brigade" heroverd op 10-11 april 1918 (Duits Lente-Offensief). Uiteindelijk kwam het weer in Britse handen op 28-29 september 1918.

Mesen heeft 2 gedenktekens, opgedragen aan de militairen van de Nieuw-Zeelandse Divisie, die herinneren aan de bloedige veldslag om Mesen in de periode van 7 tot 14 juni 1917. Tijdens deze Slag om Mesen zouden 914 Nieuw-Zeelandse militairen de dood vinden, waarvan er 537 niet meer geïdentificeerd konden worden. Zij worden herdacht op het "New Zealand Memorial to the Missing", aan de ingang van het "Messines Ridge British Cemetery". Het gedenkteken voor de Nieuw-Zeelandse Divisie staat opgesteld in het "New Zealand Memorial Park" en is gelijkaardig aan het gedenkteken voor de Nieuw-Zeelandse Divisie bij ’s Graventafel (Zonnebeke).

De 2 Duitse bunkers in het "New Zealand Memorial Park" markeren de Duitse 1ste linie vooraleer de Mijnenslag van 7 juni 1917 losbarstte. Ze maakten deel uit van het Duitse verdedigingssysteem dat op Britse militaire stafkaarten aangeduid staat met "Uhlan". Bij de meest zuidelijke bunker is het beton van de constructie gegoten tegen een houten bekisting. Vanaf de richel konden de Duitsers de lager gelegen vijand onder vuur nemen.

De andere bunker is opgetrokken met betonblokken, die met mekaar bevestigd waren via ronde staven. Na de oorlog waren dergelijke betonblokken een gegeerd bouwmateriaal voor de plaatselijke bevolking, waardoor bunkers of schuilplaatsen die met betonblokken opgebouwd zijn, een zeldzaamheid geworden zijn.

Beschrijving

Het "New Zealand" gedenkteken is gelegen in een daartoe speciaal aangelegd park. Het park is afgezet met lage naast elkaar geplaatste stenen blokken. De toegang wordt gevormd door een halfcirkelvormige insprong. Het gedenkteken staat centraal tussen de loofbomen, struiken en plantenperken. Op een breed en ongeveer vierkant podium met vier hoekpalen en vier licht rondgebogen treden vooraan, is een tweede kleiner podium met drie treden en vier hoekpaaltjes geplaatst. In het midden staat de sterk geprofileerde vierkante sokkel, gedeeltelijk concaaf gebogen op de hoeken, tegen de vlakke zijden zijn vier vooruitspringende blokken met opschriften geplaatst. Hieruit rijst een hoge naar boven toe versmallende vierkante zuil op, bovenaan geprofileerd en piramidaal afgewerkt. Het geheel is in witte natuursteen uitgevoerd. Voor het gedenkteken zijn twee zitbanken uit witte natuursteen geplaatst.

Bovenaan op de voor- en achterkant van de zuil staat in vlakreliëf een lauwerkrans met linten omgeven. Centraal op de voorkant "In honour of the men of New Zealand Division. The battle of Messines 7th to 14th of June 1917"; op de rechterkant: "Ter eer der strijders der Nieuw-Zeelandsche Afdeeling. De veldslag van Meessen 7sten tot 14den Juni - 1917"; op de achterkant "The New-Zealand Division', Auckland - Wellington - Canterbury - Otago"; op de linkerkant: "A la mémoire de la Division Néo-zélandaise. Bataille de Messines 7-14 - Juin - 1917". Op het vooruitspringende deel van de sokkel: binnen een vierkante omlijsting staat er een lauwerkrans in het midden met daarin een blad en de naam "New-Zealand" in vlakreliëf en erachter twee versierde en gekruiste speren. Dit is afgeboord met een spiraalvormige meander met kleine boogjes ertussen; onderaan op de sokkel op de voorkant 'The New Zealand division on the 7th of June captured this ridge and advanced 2000 yards through Messines to their objective on the eastern side. "From uttermost ends of the earth"'; op de rechterkant: 'Den 7sten Juni nam de Nieuw-Zeelandsche afdeeling deze hoogte in, en trok ongeveer twee kilometers vooruit door de gemeente naar hun doel aan de Oosterkant'. "Van de uiterste einden der aarde".', op de linkerkant 'Le 7 Juin 1917 la Division Néo-zélandaise s'empara de cette crète, avança d'environ deux kilomètres à travers la localité et atteignit son objectif à l'est. "De l'autre extrémité du monde"'.

Het centrale pad eindigt bij een muur van betonstenen, afgedekt met natuursteen, vanaf waar een panoramische blik op de Douve-vallei geworpen kan worden. In het zuidwestelijke deel van het park staan 2 Duitse betonnen militaire constructies.

Constructie 1 (meest zuidwestelijk). Bovengrondse, rechthoekige constructie van circa 500 op 500 centimeter, gegoten tegen een houten bekisting. Het beton is verstevigd met ronde bewapeningsijzers. In het dak dat meer dan 1 meter dik is, zit een opening voor telefoondraden. Aan de noordoostkant is een richel, met links en rechts erboven 2 rechthoekige openingen (granaatopeningen). In de zijmuren links en rechts van deze richel zijn 2 deuropeningen, die via een gang toegang verschaffen tot de binnenruimte.

Constructie 2. Halfondergrondse, rechthoekige constructie van circa 600 x 400cm, opgetrokken uit betonblokken van 15 centimeter hoog, 60 centimeter breed en 15 centimeter diep, die met ijzeren staven en cement met mekaar verbonden zijn. Aan de noordoostkant zijn 2 deuropeningen, die bijna volledig onder de (huidige) grond steken. In het dak is een rechthoekige opening zichtbaar.

  • JACOBS M., Zij, die vielen als helden... Inventaris van de oorlogsgedenktekens van de twee wereldoorlogen in West-Vlaanderen, Deel 2. Brugge, Provincie West-Vlaanderen, 1996.
  • SCOTT M., The Ypres Salient. A guide to the cemeteries and memorials of the Salient. Norwich-Norfolk, Gliddon Books, 1992.
  • Duitse militaire kaart: Batteriekarte Wytschatebogen, 1/20.000, 02.06.1917, uit: Captured German Trench and Operations Maps from the National Archives, cd-rom uitgegeven door The Naval & Military Press in association with The National Archives.
  • COLSON P., Het New Zealand Memorial to the Missing in Mesen, in: Mesen. Kleine Stad op de Heuvel. Mesen, 1995, p. 83-89.
  • BOURGEOIS H., Une archéologie originale: les abris de la guerre de 1914-1918 dans la région de Comines-Warneton, in: Mémoires de la société d’histoire de Comines-Warneton et de la région, Tome XXIII, 1993.
  • Britse militaire stafkaart "Ploegsteert", 28 SW4-4b, 01/04/1917, uit: The Imperial War Museum Trench Map Archive on CD-rom, cd-rom uitgegeven door The Naval & Military Press in association with the Imperial War Museum.

Bron: Beschermingsdossier DW002424

Auteurs: Decoodt, Hannelore

Datum tekst: 2009

Alle teksten

Relaties

maakt deel uit van Mesen

Mesen (West-Vlaanderen)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.