Parochiekerk Sint-Walburga

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie Oost-Vlaanderen
Gemeente Aalst
Deelgemeente Meldert
Straat Eeckhoutstraat
Locatie Eeckhoutstraat zonder nummer, Aalst (Oost-Vlaanderen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Actualisatie Aalst (actualisaties: 01-05-2005 - 31-05-2005).
  • Adrescontrole Aalst (adrescontroles: 11-12-2007 - 11-12-2007).
  • Inventarisatie Aalst (geografische inventarisatie: 01-01-1978 - 31-12-1978).
Links

Juridische gevolgen

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Parochiekerk Sint-Walburga

Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009.

is beschermd als monument Parochiekerk Sint-Walburga met kerkhofmuur

Deze bescherming is geldig sinds 10-05-1973.

Beschrijving

Gelegen op een lichte verhevenheid, bij het kruispunt van de hoofdstraten van het dorp. Omgeven door een kerkhof met bak- en zandstenen muur; neoclassicistische hekpijlers ten noorden. Ernaast verweerde gevelsteen met namen der notabelen en jaartal 1871. Gotische pseudo-basiliek met transept, opgetrokken uit Meldertse zandsteen. Leien dakbekleding. Voor de eerste maal opgetrokken in 1180 in opdracht van de abdij van Affligem (vermoedelijk als kruiskerk). Wederopbouw in 1363 door Jan IV Wolmeroy, abt van Affligem, bij de afsplitsing van Baardegem als zelfstandige parochie. Grote wijzigingen in de 15de tot 16de eeuw: alle romaanse delen, behalve de toren met bovenste geleding in overgangsstijl, worden afgebroken. Wederopbouw met een driebeukig gotisch schip. Toren hersteld in 1608. Herstellingen en aanpassingen circa 1891, naar ontwerp van architect J. Goethals. Neogotische sacristieën uit het vierde kwart van de 19de eeuw. Restauratie in 1968-1969 naar ontwerp van architect Van Driessche.

De plattegrond ontplooit: schip met twee zijbeuken van drie traveeën, kruisingstoren en twee transeptarmen van één travee met vlakke sluitingen. Koor van twee rechte traveeën met driezijdige sluiting. Noordelijke en zuidelijke sacristie van één travee. Middenbeuk onder zadeldak. Westportaal gestut door middel van steunberen. Groot spitsboogvenster. Latere korfboogdeur (eerste kwart van de 16de eeuw) met geprofileerd beloop; druiplijstje uitlopend op figurale voorstellingen (links vrouw, rechts man) en bekroond met een hoger. Zijbeuken onder lessenaarsdaken. Steekboogvensters (18de eeuw), circa 1891 vervangen door neogotische gekoppelde spitsboogvensters met arduinen tracering en doorlopende druiplijsten. Dichtgemetselde deur in gevel (tweede travee) van zuidelijke zijbeuk (voorheen toegang via kasteeldreef). Vierkante kruisingstoren met drie geledingen gemarkeerd door kordons. Tweede geleding met gedichte rondboogvormige galmgaten. Bovenste geleding met twee rondboogvormige galmgaten per wand. Kroonlijst op ruw geprofileerde stenen korbeeltjes. Achtkantige ingesnoerde spits. Traptoren in zuidoostelijke pijler. Transeptarmen onder zadeldaken. Noordelijke arm met groot spitsboogvenster met vernieuwde arduinen tracering (eerste kwart van de 15de eeuw) en driehoekig bovenvenster. Zuidelijke arm (eerste kwart van de 16de eeuw) met groot spitsboogvenster met eveneens vervangen arduinen tracering. Koor (eerste kwart van de 16de eeuw) gestut door middel van eenvoudige steunberen. Spitsboogvensters met arduinen tracering en omlopende druiplijsten. Zuidelijke sacristie van 1542 en neogotische noordelijke sacristie uit het eerste kwart van de 20ste eeuw met gekoppelde spitsboogvensters. Pseudo-basilicale opstand: zeilen met ronde sokkels en vereenvoudigde kapitelen onder spitsboogvormige scheibogen met afgeschuind profiel. Achthoekige kruisingspijlers met gelijksoortige dekplaat. Steen met opschrift Ian van Moen 1642 in pijler van noordelijke zijbeuk - noordelijke transeptarm. Oorspronkelijk overdekt door middel van een vlakke zoldering. Thans bakstenen kruisribgewelf (eerste kwart van de 17de eeuw) met zandstenen ribben op consoles voor de middenbeuk. Zijbeuken met kruisribgewelf en daktimmer uit de 1de eeuw; sluitsteen met jaartal 1642 in tweede travee (van het westen af) in zuidelijke zijbeuk; sluitsteen met steenkappersmerk in derde travee (van het westen af) in noordelijke zijbeuk. Kruisriboverwelving voor kruising. Kruisriboverwelving van 1608 en daktimmer uit de 16de eeuw(?) in noordelijk en stergewelf met daktimmer uit de 17de eeuw in de zuidelijke transeptarm. In het koor met kruisribgewelf on konsooltjes, straalgewelf voor de sluiting; bekapping uit de 17de eeuw. Zuidelijke sacristie met kruisriboverwelving.

Mobilair: Schilderijen "De Verrijzenis" van G. De Crayer (hoofdaltaar); "Besnijdenis" van I.L. Sueten (noordelijke kruisarm); "Heilige Anna en Onze-Lieve-Vrouw" van G. Maes (1649-1700) (zuidelijke kruisarm). Volks Sint-Walburgabeeld uit het eerste kwart van de 17de eeuw in nis boven hoofdaltaar. Onze-Lieve-Vrouw, Heilige Anna, uit het eerste kwart van de 17de eeuw (zijaltaren). Sint-Rochus (eikenhout) uit de eerste helft van de 18de eeuw; Gestoffeerd Onze-Lieve-Vrouwebeeld (12de eeuw ?) op rococosokkel (tweede kwart van de 18de eeuw); Gestoffeerd Heilige Petronellabeeld uit de voormalige kapel aan de heilige toegewijd (17de eeuw ?). Houten kruisbeeld met versierd barok voetstuk (eerste kwart van de 17de eeuw). Hoogaltaar met rococotombe (tweede kwart van de 18de eeuw) en barok portiekretabel. Barokke zijaltaren met marmeren rococotomben (tweede kwart van de 18de eeuw), in noordelijke transeptarm met jaartal 1675 in, zuidelijke transeptarm uit de tweede helft van de 17de eeuw. Rococolambrisering met koorbanken, met geschilderde en gebeeldhouwde medaillons, met taferelen uit het leven van de Heilige Walburga, tegen de koormuren, op eenvoudige wijze verlengd als wandbekleding van noordelijke en zuidelijke transeptarmen (tweede kwart van de 18de eeuw); regencecommunie bank (tweede kwart van de 18de eeuw); barokke preekstoel (vierde kwart van de 17de eeuw); eenvoudige rococobiechtstoelen (tweede kwart van de 18de eeuw); eenvoudige kerkmeesterbanken (derde kwart van de 18de eeuw); houten vroeg-rococodoksaal met ingangsportaal eronder (tweede kwart van de 18de eeuw); orgel met rococokast; aantal grafzerken uit de 17de tot 18de eeuw, onder meer van Hendrik van Assche, abt van Affligem († 1474), nieuw uit de 17de eeuw.

  • DHANENS E., Aanwijzende fotografische inventaris van het Belgisch patrimonium voor kunst en geschiedenis, Canton Aalst, Archives centrales et laboratoires, Brussel, 1950, p. 13.
  • LEMAIRE R.M., persoonlijke notities.
  • LEURS C., Les origines du style gothique en Brabant, I, tome II, L'architecture Romane dans l'ancien duché, Bruxelles, 1922, p. 92-93.

Bron: D'Huyvetter C., de Longie B. & Eeman M. met medewerking van Linters A. 1978: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Oost-Vlaanderen, Arrondissement Aalst, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 5N1 (A-G), Brussel - Gent.

Auteurs: Eeman, Michèle; d'Huyvetter, Clio & de Longie, Bea

Datum tekst: 1978

Relaties

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Eeckhoutstraat

Eeckhoutstraat (Aalst)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.