Beschermd stads- of dorpsgezicht, intrinsiek

Tolhuis en Voorhaven

Beschermd stads- of dorpsgezicht, intrinsiek van 20-11-1996 tot heden
ID: 9562   URI: https://id.erfgoed.net/aanduidingsobjecten/9562

Besluiten

Havenerfgoed
definitieve beschermingsbesluiten: 20-11-1996  ID: 3127

Beschrijving

De bescherming omvat de sites van het Tolhuis en de Voorhaven, met inbegrip van delen van de rails. Binnen de afbakening als dorpsgezicht zijn verschillende onderdelen beschermd als monument, waaronder enkele loodsen, de droogdokken en sluizen. De gevels die zich op de grens van de afbakening bevinden en waarvan de rest van het gebouw buiten de afbakening ligt, maken in dit geval geen deel uit van de bescherming.



Waarden

De sites Tolhuis en Voorhaven met inbegrip van delen van de rails is beschermd als dorpsgezicht omwille van het algemeen belang gevormd door de:

industrieel-archeologische waarde

als voorbeeld van havenaanleg uit de periode 1880-1890 inzonderheid omvattende: waterwerken, gebouwen, kunstwerken, installaties, een specifieke straatverharding en specifieke functionele ruimtelijke organisatie uitgevoerd volgens de toen heersende opvattingen en noden.

Aanduiding van

Is de bescherming van

Tolhuis en Voorhaven

Bombaystraat 1, Kopenhagenstraat zonder nummer, Liverpoolstraat zonder nummer, Londenstraat 96-126, New-Yorkstraat zonder nummer, Oslostraat zonder nummer, Terneuzenlaan zonder nummer, Tolhuiskaai 1-12, zonder nummer, Voorhavenkaai 5-19, 265, 6-26A, Voorhavenlaan 84-88, 11-11A, Wiedauwkaai 64, zonder nummer (Gent)
De sites van de Voorhaven en Tolhuis vormen een goed bewaard voorbeeld van havenaanleg uit de periode 1880-1890.


Is de omvattende bescherming van

Brandweerkazerne en zestien personeelswoningen

Londenstraat 96-126 (Gent)
Brandweerkazerne met zestien bijhorende woningen voor het brandweerpersoneel, gebouwd in 1901-1902 naar ontwerp van architect Ch. Van Rysselberghe. Aan de straat telkens vier huizen aan weerszijden van de centrale doorrit met burelen en garage voor de brandweerwagens, en acht in binnenblok opgetrokken huizen, vijf rechts en drie links van het binnenplein.


Droogdokken

Wiedauwkaai zonder nummer (Gent)
Geheel van twee droogdokken (klein en groot) van 1880-85; volledig natuurstenen bekleding.


Gesloten havenloodsen

Voorhavenlaan zonder nummer, zonder nummer, zonder nummer (Gent)
De gesloten havenloodsen van twee verdiepingen tellen ieder twaalf traveeën in de lengte en tweemaal vijf traveeën in de breedte. Ze zijn afgedekt door twee schilddaken (nok evenwijdig met de straat) met zinkbekleding.


Havenkranen 15 en 22

Voorhavenlaan zonder nummer, zonder nummer (Gent)
Aan de kaaizijde bevonden zich aanvankelijk volgende kranen, portiekkranen en grote vaste kranen die alle werkten op hydraulische kracht voortgebracht door een stoommachine van 100 pk. van het systeem Compound.


Kaaimuur

Terneuzenlaan zonder nummer (Gent)
Kade aangelegd in 1880-1886 aan de oostelijke kant van de in 1880-1881 gegraven en circa 1100 meter lange Voorhaven. Havenuitrusting tussen de kaaimuur en de steenweg gepland door stadsingenieur E. Braun (zie algemeen bestek van 1884).


Omheining met gietijzeren zuiltjes

Voorhavenlaan zonder nummer (Gent)
Het loodsenterrein is afgebakend door middel van de nog oorspronkelijke omheining (muurtje met arduinen dekstenen en gietijzeren, van cannelures en ranken voorziene zuilen).


Open loods

Voorhavenlaan zonder nummer (Gent)
De open loods (nummer 26) was aanvankelijk eveneens een volledige metalen constructie, één travee breed en drieëntwintig traveeën lang. Aan beide langszijden met een afdak onder een half zwevend en halfcirkelvormig gebogen spant.


Sluiswachterswoningen

Tolhuiskaai 2-3, 4-6 (Gent)
Sashuizen gelegen op een eilandje in het Tolhuisdok. Het eilandje is bereikbaar vanuit de Wiedauwkaai via een brugje en vanuit de Sassekaai met twee brugjes met ijzeren reling met leeuwenkopjes. Donkere neogotische gebouwen van baksteen, daterend van de jaren 1880, bij de aanleg van de Voorhaven.


Spoorwegbrug

Wiedauwkaai zonder nummer (Gent)
Draaibrug van 1926 met draaiend gedeelte tussen vaste overbrugging op de Linkeroever en een gewoon bruggenhoofd op de rechteroever.


Stuw tussen Wiedauwkaai en Tolhuiseiland

Wiedauwkaai zonder nummer (Gent)
Brugstuw met drie doorlaatopeningen segmentbogig afgedekt; hoofdzakelijk bekleed met gebosseleerde natuursteen; puntvormige stuw-(brug-)pijlers.


Tolhuissluis

Tolhuiskaai zonder nummer (Gent)
Schutsluis van 1889 (zie ook datumsteen), kolkwanden en sluishoofden volledig in natuursteen.


Wachterslokalen

Voorhavenlaan 11, 11A (Gent)
Lage bakstenen, rechthoekige in elkaars verlengde liggende gebouwtjes met zadeldak (zink ; geprofileerde dakgoot), segmentbogig afgedekte ramen met kleinhouten.