erfgoedobject

Minnewaterpark

bouwkundig geheel
ID: 112045   URI: https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/112045

Juridische gevolgen

  • is aangeduid als vastgesteld bouwkundig erfgoed Minnewaterpark
    Deze vaststelling is geldig sinds 28-11-2013

  • is deel van de aanduiding als unesco werelderfgoed bufferzone Begijnhof van Brugge: buffer
    Deze aanduiding is geldig sinds 02-12-1998

  • is deel van de aanduiding als beschermd stads- of dorpsgezicht, intrinsiek Minnewater en omgeving
    Deze bescherming is geldig sinds 04-07-1996

Beschrijving

Openbaar stadspark ten noorden begrensd door de Arsenaalstraat en het Wijngaardplein, ten oosten door Bakkersreitje, ten zuiden door de Minnewaterbrug en Katelijnevest en in het westen door een afgesloten deel van de Reie, het zogenaamde Minnewater. Eerste naamvermelding van 1311, afgeleid van min of watergeest die er volgens de primitieve volksgeest zou hebben gewoond.

In de loop van de 13de eeuw: uitgestrekte grasvlakte, ten westen afgeboord door een soort stuwmeer, ontstaan uit de Reie; oorspronkelijk het verzamelpunt van het grootste deel van het beek- en rivierwater dat uit de zandstreek naar Brugge stroomt en tevens controleplaats van het waterniveau van de binnenreien.

1297: optrekken van de zuidelijk gelegen omwalling.

1311: bouw van de eerste (houten) Minnewaterbrug als verbinding tussen de daar onderbroken binnenvestingen.

1389-1401: bouw van twee verdedigingstorens met name de nog bestaande "Poertoren" - zie Begijnenvest - en de circa 1621 afgebroken tegenhanger - zie Katelijnevest.

1519: bouw van het eerste "Sashuis" ter hoogte van het latere Wijngaardplein nummer 14.

1562: Marcus Gerards tekent het binnenmeer van de Reie, ten zuiden afgebakend door een houten brug tussen de twee torens en ten noorden door het "Sashuis" met drie waterdammen; ten oosten van laatstgenoemd huis bevindt zich een smal binnenwater, toegankelijk via het "Sas van Gent" en de aanpalende sasmeesterwoning (Wijngaardplein nummer 13), waarlangs kleinere schepen de Reie bereiken; twee aftakkingen van het grote binnenmeer (verbonden met het parallel gelegen Bakkersreitje) doorklieven de schaars bebouwde weiden ten oosten (onder meer bebouwd met de "Hongersnoodmolen" zie Katelijnevest).

1570: bouw van de eerste Sashuisbrug.

Vanaf 1580: weiden onder meer in gebruik als blekerijvelden.

1613: uitgraven van het kanaal Brugge-Gent en vanaf 1623 inleggen van passagiersverbinding met een barge. Minnewater wint aan economisch belang als handelskom.

1646: bouw van de zogenaamde "Stadsvolmolen", een watermolen op de oostelijke oever grosso modo ter hoogte van huidig Minnewater nummer 4.

1739: bouw van de huidige, bakstenen Minnewaterbrug (zie Begijnenvest) naar ontwerp van architect-beeldhouwer H. Pulinx senior (Brugge), afgebeeld op anoniem schilderij (1740-1782).

Circa 1750: door de stad aan architect-beeldhouwer H. Pulinx senior verstrekte toelating om deel van de oostelijke oevergrond te bebouwen met een faiencefabriek, met name ter hoogte van de huidige huizen Arsenaalstraat nummers 57-63.

1782: verhuizen van de aanlegplaats voor de barge naar Gent.

1842-1846: dempen van het binnenwater in het kader van tewerkstelling van werklozen, slopen van het voormalige "Sas van Gent" met bijhorende sasmeesterwoning en aanleggen van het Wijngaardplein.

Circa 1850: wegens dichtslibben van de toenmalige ringvaart ter hoogte van het Minnewater, beslissing tot het uitdiepen en aanleggen van het kanaal Brugge-Gent waardoor Minnewater functie als aanleghaven verliest.

1893: bouw van "Kasteel de la Faille" naar ontwerp van architect C. De Wulf (zie Minnewater nummer 4) op de oostelijke oever.

1895-1897: bouw van het huidige "Sashuis" en aanpalende Sashuisbrug naar ontwerp van architect L. Delacenserie (Brugge).

1913: bouw van het neogotische kasteel "'t Fraeyhuys" naar ontwerp van architect T. Raison (Brugge) als woning van de familie Fraeys de Verbeke en verbouwing van een voormalig looihuis tot een nog bestaande portierswoning met speelzaal, aanleg van een uitgestrekte tuin, een terras met kaaimuur langs het Minnewater en het Minnewaterparkbrugje.

1969: sloop van "'t Fraeyhuis" met uitzondering van de portierswoning; na het voorleggen van verschillende verkavelingsplannen, is de grond in 1974 aangekocht door de Stad om er een openbaar park aan te leggen.

1977-79: aanleg van het park waarvan het ontwerp enerzijds het afronden van de toeristische wandelas in de buurt van het Minnewater beoogt en anderzijds het creëren van een groenzone met verschillende passieve recreatieve functies onder meer een openlucht schaakbord. Aanleg deels teruggaand op de tuin van "'t Fraeyhuys".

1986: bouw van een eerste, houten voetgangersbrug zogenaamd IJsputbrug als verbinding met het kanaaleiland.

1997: aanleg van de aarden dam ten oosten van het "Sashuis", vernieuwen van de kaaimuur op de oostelijke oever als veiligheid bij hoge waterstand en heraanleg van de aanpalende groenzone.

In het kader van "Brugge Culturele Hoofdstad 2002", vervangen van de houten brug naar het kanaaleiland door een asymmetrische voetgangersbrug van roodbeschilderde staalprofielen ontworpen door architectenverband West 8, Poponcini en Lootens-Lapere.

Aangelegd park van grosso 2 ha met merkwaardig bomenbestand onder meer haagbeuk, keizersboom, gewone es, plataan, vederesdoorn, Noorse esdoorn, witte paardenkastanje en schietwilg. Voorts wandelpaadjes, banken, speelzone en schaakbord. Ten oosten afgebakend door het licht kronkelend Bakkersreitje met kleine sluis; tevens voormalig poortgebouw van "'t Fraeyhuys". Losstaand samenstel van twee achtereen staande constructies van verankerde baksteen onder zadeldaken (Vlaamse pannen; nok parallel aan de Katelijnevest), aan parkzijde afgewerkt met neobarokke gevel met in- en uitgezwenkte top getypeerd door het gebruik van natuursteen onder meer voor rollagen van topstuk, bolbekroning, versneden kordons, ovale oculus met waterlijst en de venster- en deuromlijsting. Korfboogdeur in geprofileerde natuurstenen omlijsting met fijne druiplijst onder segmentbogig bovenlicht in dito omlijsting. Zijgevels vertonen verschillende bouwsporen en gedichte openingen. Aan kant van Katelijnevest, tuitgevel met vlechtingen, links één schouderstuk en met rechts aangebouwde rondboogpoort met afgeschuinde dagkanten en hogerop nis waarin beeld van H. Arnoldus; l.g. verwijst naar vroegere nabijheid van brouwerij "Du Lac" zie Katelijnevest.

In het noordwesten is het park deels doorsneden door de Minnewaterstraat met onder meer beeldbepalend, neogotisch kasteeltje aan de oever van het Minnewater (Minnewater nummer 4). Minnewaterparkbrug, kleine bakstenen brug uit het 2de kwart van de 20ste eeuw met borstweringen en een gekasseid wegdek.

Ten westen het binnenmeer Minnewater, afgebakend door baksteen kaaimuren, in het oosten deels voorzien van segmentboogfries. Minnewater zelf ten noorden afgezoomd door het Sashuis" - zie Wijngaardplein nummer 14 - en de parallel gelegen Sashuisbrug. Opgenomen in het beschermd stadsgezicht "Minnewater en omgeving".

  • Afdeling Ruimtelijke Ordening, Huisvesting en Monumentenzorg West-Vlaanderen, Cel Monumenten en Landschappen, archief, dossier DW002007.
  • Stadsarchief Brugge, Bouwvergunningen, nummer 394/1913, nummer 380/1969.
  • ADRIANSENS W. (ed.), Groen Brugge, 1987, p. 58-60.
  • CARLIER W., Rondom het Minnewater, in Brugse Gidsenkroniek, XXVI, 1993, nummer 3, p. 190-197.
  • DEBRABANDERE F., De plaatsnaam Minnewater, in Brugs Ommeland, XXV, 1994, nummer 1, p. 5-12.
  • DE WITTE H., VANDENBERGHE S. (e.a.), Vensters ..., 2000, p. 63-66.
  • GEVAERT H., Brugse bruggen, Brugge, 2001, p. 33 en 42.
  • PAUWELS J. (ed.), Een brug naar Brugge 2002, in Waterspiegel, III, extra nummer 11 juli 2002.
  • VAN DEN ABEELE A., De faiencefabriek aan het Minnewater te Brugge (1750-1818), in Handelingen voor het Genootschap voor Geschiedenis, CXXIII, 1986, nummers 1-2, p. 61-105.

Bron     : Gilté S., Vanwalleghem A. & Van Vlaenderen P. 2004: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Stad Brugge, Middeleeuwse stadsuitbreiding, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 18NB Zuid, Brussel - Turnhout.
Auteurs :  Gilté, Stefanie, Van Vlaenderen, Patricia, Vanwalleghem, Aagje
Datum  : 2004


Relaties

  • Is deel van
    Magdalenakwartier

  • Is deel van
    Minnewater en omgeving

Je kan deze pagina citeren als: Agentschap Onroerend Erfgoed 2019: Minnewaterpark [online] https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/112045 (Geraadpleegd op 15-12-2019)