Oorlogsgedenkteken en vrijheidslinde

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie Vlaams-Brabant
Gemeente Tervuren
Deelgemeente Tervuren
Straat Kerkstraat
Locatie Kerkstraat zonder nummer, Tervuren (Vlaams-Brabant)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Aanvulling inventaris bouwkundig erfgoed 2012 (geografische inventarisatie: 01-01-2012 - 31-12-2012).
  • Herinventarisatie Tervuren (geografische herinventarisatie: Januari 2003 - December 2003).
  • Screening onderzoeksresultaten 2003 herinventarisatie Tervuren (geografische herinventarisatie: 26-08-2014 - 30-06-2015).
Links

Juridische gevolgen

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Oorlogsgedenkteken

Deze vaststelling is geldig sinds 08-11-2012.

omvat de bescherming als monument Oorlogsgedenkteken
gelegen te Kerkstraat zonder nummer (Tervuren)

Deze bescherming is geldig sinds 22-02-2013.

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Vrijheidslinde met ervoor het oorlogsmonument van beeldhouwer R. (?) Blondiau met bronzen beeld door Van de Capelle, ingehuldigd op 19 augustus 1923. Opgericht als herdenking voor de gesneuvelden van de Eerste Wereldoorlog, later uitgebreid voor de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Omstreeks 1930 aangevuld met een omheind plantsoen.

Historisch overzicht

In 1919 besliste de gemeenteraad van Tervuren om een monument op te richten ter ere van de tijdens de Eerste Wereldoorlog gesneuvelde soldaten, burgerslachtoffers en weggevoerden. Het eerste ontwerp was van de hand van beeldhouwer P. Stoffijn die ook het oorlogsgedenkteken van Ternat maakte. Omwille van de hoge kostprijs - 35000 BEF - werd de opdracht echter niet aan Stoffijn gegund. Het zou tot 1923 duren vooraleer het uiteindelijke oorlogsmonument er zou komen. Het werd ontworpen door beeldhouwer Camille Vande Capelle (1881-?), en vervaardigd in bronsgieterij Vindevogel (Zwijnaarde). Beiden tekenden - samen met architect Karel Van Der Beken - ook voor het oorlogsgedenkteken op het Gemeenteplein van Asse. Het gedenkteken werd voor de Vrijheidsboom geplaatst en op 19 augustus 1923 plechtig ingehuldigd.

Over Camille Ernest Marie-Joseph Vande Capelle is niet veel geweten. Hij werd in 1881 geboren in Sint-Joost-ten-Node, nam in 1906 deel aan de voorbereidende wedstrijd voor de Prix de Rome en moet ten tijde van de realisatie van het oorlogsgedenkteken in Asse een atelier gehad hebben in Anderlecht, getuige het opschrift op de sokkel.

Bronsgieter Vindevogel was vermoedelijk Karel Vindevogel (1875-1952) die een bronsgieterij had in Zwijnaarde en wiens zoon Geo Vindevogel (1923-1977) als ontwerper en bronsgieter betrokken was bij de oorlogsgedenktekens van de Tweede Wereldoorlog in Gent (Achtmeiplein) en Deinze (Kongoplein).

Beschrijving

Oorlogsgedenkteken, gevormd door een in brons gegoten, triomferende soldaat, oprukkend met hoog geheven vlag en geplaatst op een sokkel die het middenaccent vormt van een ietwat lagere, halfronde en in witte natuursteen uitgewerkte gedenkmuur. De gedenkmuur wordt beëindigd door twee hoekpijlers, bekroond door een leeuw met wapenschild waarop twee klauwende leeuwen, de wapens van Tervuren en België. Op de gedenkmuur zijn, naast de namen van gesneuvelde soldaten, de opschriften "AAN/ ONZE/ HELDEN" (sokkel) en "1914/ 1940" (linker hoekpijler) en "1918/ 1945" (rechter hoekpijler) aangebracht. Het monument, geflankeerd door twee vlaggenstokken, staat op een drie treden tellend verhoog en wordt voorafgegaan door een plantsoen met rode grindpaden rond twee cirkelvormige hagen, het geheel van het openbaar domein afgeschermd door middel van een geblokte, hardstenen plint waarop een laag, geometrisch uitgewerkte hekwerk in smeedijzer.

Achter het monument staat de vrijheidsboom van 1985 die de originele linde, aangeplant in 1830 ter gelegenheid van de Belgische onafhankelijkheid, verving. Op dezelfde plaats zou de Vrijheidsboom van de Franse Revolutie gestaan hebben. Rechts achter het oorlogsmonument, aan de voet van de lindeboom ligt de gedenksteen "Vrijheidsboom geplant in 1830".

  • DE MAESSCHALCK K. e.a. 2002: Oorlogsmonumenten 1914-1918 in Vlaams-Brabant, Brussel, Algemeen Rijksarchief.
  • MOTTE V. & RUTTENS P. s.d.: Tervuren is niet zomaar een gemeente, Vura Ducum 3, 50-51.
  • MOTTE V. 1993: Tervuren na de Eerste Wereldoorlog, De Horen 20.3, 143-160.

Bron: -

Auteurs: Kennes, Hilde & Verloove, Claartje

Datum tekst: 2015

Alle teksten

Relaties

maakt deel uit van Kerkstraat

Kerkstraat (Tervuren)

omvat Opgaande linde als vrijheidsboom Tervuren

Kerkstraat zonder nummer (Tervuren)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.