Parochiekerk Sint-Christoffel

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie Oost-Vlaanderen
Gemeente Oosterzele
Deelgemeente Scheldewindeke
Straat Marktwegel
Locatie Marktwegel 1, Oosterzele (Oost-Vlaanderen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Actualisatie Oosterzele (actualisaties: 09-04-2008 - 10-04-2008).
  • Adrescontrole Oosterzele (adrescontroles: 27-02-2008 - 27-02-2008).
  • Inventarisatie Oosterzele (geografische inventarisatie: 01-01-1989 - 31-12-1989).
Links

Juridische gevolgen

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Parochiekerk Sint-Christoffel

Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009.

is beschermd als monument Parochiekerk Sint-Christoffel met kerkhof

Deze bescherming is geldig sinds 30-01-2013.

omvat de bescherming als monument Parochiekerk Sint-Christoffel zonder schip en zijbeuken
gelegen te Marktwegel 1 (Oosterzele)

Deze bescherming is geldig sinds 26-08-1947.

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Naar het oosten georiënteerd bedehuis met half omringend en voorts achterliggend ommuurd kerkhof, samen de zuidelijke begrenzing vormend van het marktplein. Heden driebeukige basilicale kerk met transept, koor met halfronde apsis, oksaal in de noordoostelijke hoek; in de zuidoostelijke hoek: traptoren, sacristie etc. kleine aanbouwsels. De kerk omvat twee duidelijk verschillende delen, beide met vroeg-gotisch uitzicht: enerzijds het driebeukige schip van vijf traveeën in 1877 nieuw gebouwd naar ontwerp van architect Auguste Van Assche en anderzijds de oude oostelijke bouw die tezelfdertijd door dezelfde architect werd gerestaureerd.

Oorspronkelijk eenbeukige romaanse kerk met halfrond koor, vermoedelijk uit de 12de eeuw, opgetrokken uit Balegemse steen en veldsteen. De vierkante basis van de kruisingstoren, de beide kruisarmen en de ronde okseltoren zouden in een zelfde bouwcampagne in de 13de eeuw tot stand zijn gekomen. Kort nadien, ook in de 13de eeuw, volgde een kleine toevoeging met koortribune voor de heer naast de noordelijke transeptarm. Vermoedelijk ging dit gepaard met lichte aanpassingen van het romaanse koor waarbij onder meer de aanvankelijke rondboogvensters werden vervangen door de huidige vroeg-gotische. Vernieuwing van de kooroverwelving in de 16de of de 17de eeuw noodzaakte tot de bouw van de twee versneden, bak- en zandstenen steunberen tegen het koor. De kleine rechthoekige sacristie dateert van 1755. Aansluitende bijbouwen van 1902 onder meer de doopkapel, opgetrokken in hetzelfde bouwmateriaal als van het schip namelijk van ruw gekapte grijze natuursteen.

Voornaamste bouwkarakteristieken van de oostelijke bouw uit de 13de eeuw: omlopende druiplijst ter hoogte van de afzaat van de koorvensters; smalle spitsboogvensters met dito booglijsten: één drielicht in het midden en verder tweelichten, alle met ingeschreven drie- en vierpassen. Daklijst van het koor op blokvormige consoles. Transeptpuntgevels van 1877 voorzien van een aflijning in "petit granit" met kruisbekroning. In de zuidelijke transeptpuntgevel bleef een buitendeur bewaard: rechthoekige deuropening gevat in een spitsboogvormige grijze natuurstenen omlijsting met ingeschreven drielob. Onvoltooide kruisingstoren in 1699 verhoogd met een achtkantige houten klokkenhamer en torenspits met leien beschieting.

Het neogotische schip vertoont zijgevels en een westelijke puntgevel geschoord door versneden steunberen, smalle spitsboogvensters onder booglijsten op imposten. Zijlichten met gelijkaardig stijl- en maaswerk als de koorvensters. Het noord- en westportaal en het groot vensterlicht in de voorgevel zijn gevat in een omlijsting met archivolten op zuiltjes.

Stilistisch harmonieus kerkinterieur, echter ontdaan van zijn neogotische polychromie: heden egaal bepleisterd en geschilderd. Schip en transeptvleugels overwelfd door houten spitstongewelven. Kruisingstoren op vierspitsbogen geschraagd door pijlers met ieder twee halfzuilen met krulbladkapiteel. De zware kruisribben van het gewelf rusten op hoekdiensten.

Spitsboogvormige scheibogen van het schip eveneens op zuilen met krulbalkapiteel. Gedrukte kruisriboverwelving in het koor met schaarse resten van de vroegere polychromie rondom de sluitsteen. Gedeeltelijk bewaarde Romaanse credens met dubbel bekken uitgespaard in de koormuur.

Mobilair. Beeldhouwwerk: houten Heilige Christoffelbeeld van 1663 door Antoon Marchant (Gent) met 19de-eeuwse polychromie.

Meubilair: twee zwart en wit marmeren zijaltaren uit de 18de eeuw met medaillon van de Heilige Ursula en de Heilige Petrus. Neogotisch stenen hoofdaltaar van 1875. Neogotisch eiken koorgestoelte en preekstoel uit het vierde kwart van de 19de eeuw; neogotische eiken lambrisering en biechtstoelen van 1903. Eiken sacristiekast uit midden 18de eeuw in Lodewijk XV-stijl; twee eiken 18de-eeuwse kleerkasten waarvan één gemaakt uit een biechtstoel; reliëf van eik uit de 18de eeuw met Verloochening van de Heilige Petrus, afkomstig van een biechtstoel.

  • Archief Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen, Rijksuniversiteit Gent, Kaarten en plans.
  • LANGEROCK P., Oude Bouwwerken in Vlaanderen, Gent, 1887, Pl. XLI-XLV.
  • VANDER MENSBRUGGHE R., Scheldewindeke, in Oudheidkundige inventaris van Oost-Vlaanderen, 1912, p. 1-10.

Bron: Bogaert C. & Verbeeck M. 1989: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Oost-Vlaanderen, Arrondissement Gent, Kantons Destelbergen - Oosterzele, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 12N2, Brussel - Turnhout.

Auteurs: Bogaert, Chris; Lanclus, Kathleen & Verbeeck, Mieke

Datum tekst: 1989

Relaties

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Scheldewindeke

Scheldewindeke (Oosterzele)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.