Parochiekerk Sint-Jacob de Meerdere

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie West-Vlaanderen
Gemeente Hooglede
Deelgemeente Gits
Straat Gitsbergstraat
Locatie Gitsbergstraat zonder nummer, Hooglede (West-Vlaanderen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Adrescontrole Hooglede (adrescontroles: 27-02-2007 - 27-02-2007).
  • Inventarisatie Hooglede (geografische inventarisatie: 01-01-2001 - 31-12-2001).

Juridische gevolgen

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Parochiekerk Sint-Jacob de Meerdere

Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009.

Beschrijving

Z.nr. Parochiekerk St.-Jacob de Meerdere Georiënteerd bedehuis gelegen te midden van een ommuurde tuin met grintpad en ommegang van O.-L.-Vrouw van Zeven Smarten met zeven staties; eenvoudige bakstenen (geel/oranje) kapelletjes onder tichelen zadeldak. Ten N.W., oorlogsmonument van 1920 voor alle oorlogsslachtoffers (W.O. I en W.O. II), opgevat als graftombe, waarop een gesneuvelde soldaat ligt (brons), n.o.v. Noseda.

Reeds in 1088 is er sprake van een kerk, waarvan het patronaatsrecht in handen is van het St.-Pieterskapittel te Rijsel.

In 1581: kerk vernield door de Geuzen; waarna de kerk hersteld wordt. 1765: uitbreiding door verlengen van de zij- en middenbeuken in O.-richting, cf. jaartal in O.-buitenmuur van het N.-koor; bouw van een nieuwe koor en plaatsen van marmeren vloer.

In 1847: afbraak van de oude kerk en start van de bouwwerken van de nieuwe kerk op dezelfde plaats. Aan de XVIII-kerk herinnert enkel nog de O.-buitenmuur van het Z.- en N.-koor; N.-koor met het jaartal 1765. Aan Z.-zijde rest eveneens gedeelte van analoge gele baksteen + gedicht spitsboogvenster.

In 1856: voltooiing van de kerk opgevat als hallenkerk aansluitend bij de regionale baksteengotiek cf. spitsboogvensters met natuurstenen maaswerk.

1891: uitvoeren van herstellingen aan de kerk; aanbrengen van nieuwe verankering n.o.v. J. Soete ( Roeselare)

1916-1917: ingericht als lazaret voor het Duitse leger, nadien als verblijfplaats en kazerne.

In 1918: gedeeltelijke vernieling van de kerk, o.m. de toren, tijdens de terugtocht van het Duitse leger.

1919: herstelplan voor de kerk en de wederopbouw van de toren naar vooroorlogs model n.o.v. A. Depauw (Brugge).

1922: goedkeuring van het ontwerp, aansluitende bouw en voltooiing in 1923. De plattegrond ontvouwt: halfingebouwde W.-toren. Eén midden- en twee zijbeuken van zes trav. met rechte sluiting van de zijbeuken. Hoofdkoor van één rechte trav. en driezijdige sluiting. Z.-sacristie. Lagere O.-aanbouw tegen N.-zijbeuk met bakstenen tracering in de spitsboogvensters.

Verankerde rode baksteenbouw met gebruik van gele sierbaksteen voor vlechtingen, hoekkettingen en raamomlijstingen; afdekking d.m.v. // leien zadeldaken. W.-toren van drie geledingen onder leien naaldspits; gemarkeerd door omlopende kordonlijsten en versneden hoeksteunberen; geajoureerde stenen borstwering met vierpas; vier polygonale hoektorentjes met blinde driepasbogen. Geprofileerd spitsboogportaal met arduinen hoekblokken, waarboven nis met St.-Jacob de Meerdere; spitsboogvensters en gekoppelde galmgaten, waarboven klok.

Trav. van schip en koor geritmeerd door vlakke steunberen en geprofileerde spitsboogvensters met verzorgd maaswerk; druiplijst.

O.-gevel wordt getypeerd door de geïntegreerde resten van de XVIII-muur van lichte baksteen met spitsboognis; oude metselaarstekens uitgevoerd in rode baksteen: het jaartal 1765, waarboven de resten van een hartvorm; aan de sacristiezijde ruitvorm getopt door een klein kruisje in blind spitsboogvenster van gele baksteen.

Bepleisterd en witbeschilderd interieur geritmeerd door spitsbogige scheibogen op zuilen met achtzijdige sokkel, eenvoudig kapiteel en dekplaat. Zwikken in middenbeuk gemarkeerd door heiligenbeelden. Overwelving d.m.v. verankerde pseudo-kruisribgewelven met uitgewerkte sluitsteen, uitstralend in koorsluiting en opgevangen door uitgewerkte kraagstenen.

Mobilair. Eiken communiebank van ca. 1750, door P. van Walleghem (Brugge); glasramen; twee marmeren grafstenen uit XVIII. XVIII-buste van de H. Blasius van Sebaste; terracottabeelden van de H. Jacobus de Meerdere en de H. Petrus uit XVIII.

  • A.R., D.V.G. 5298.
  • HOORNAERT G., Metseltekens in en rond het Roeselaarse. 5. De kerk van Ardooie, Gits en Rumbeke, in Rollarius, nr. 1, 1996, p. 22.
  • JACOBS M., Zij die vielen als helden... Cultuurhistorische analyse van de oorlogsgedenktekens van de twee wereldoorlogen in West-Vlaanderen, 2 dln., Brugge, 1995, p. 110-111.
  • MUYLAERT F., (o.l.v.), Kerken, Gits, Sint-Jacob de Meerdere, p. 85-87.
  • ROOSE-MEIER B., Fotorepertorium van het meubilair van de Belgische bedehuizen, Provincie West-Vlaanderen, Roeselare en Torhout, kanton Roeselare, Brussel, 1976-1978, p. 13-15.

Bron: De Gunsch A., Metdepenninghen C. & Vanneste P. met medewerking van  Tansens A. 2001: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie West-Vlaanderen, Arrondissement Roeselare, Kantons Hooglede - Izegem - Lichtervelde, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 17N2, Brussel - Turnhout.

Auteurs: De Gunsch, Ann; Metdepenninghen, Catheline & Vanneste, Pol

Relaties

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Gitsbergstraat

Gitsbergstraat (Hooglede)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Orgel kerk Sint-Jacob-de-Meerdere

Gits (Hooglede)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.