Dorpskom Zomergem

Beschermd stads- of dorpsgezicht, intrinsiek van 10-11-1995 tot heden

Locatie

Provincie Oost-Vlaanderen
Gemeente Zomergem
Deelgemeente Zomergem
Straat Kerkstraat, Alfons Sifferstraat, Maarten Steyaertplein, Markt, Dekenijstraat, Dreef, Kleitstraat, Luitenant Dobbelaerestraat
Locatie Alfons Sifferstraat, Dekenijstraat, Dreef, Kerkstraat, Kleitstraat, Luitenant Dobbelaerestraat, Maarten Steyaertplein, Markt (Zomergem)

Administratieve gegevens

Andere nummers
  • 4.02/44080/103.1
  • OO000062

Is de (gedeeltelijke) bescherming van

Dorpskom Zomergem

Alfons Sifferstraat 2-4, Dekenijstraat 1-17, 2-10, Dreef 1, 2, Kerkstraat zonder nummer, Kleitstraat zonder nummer, Luitenant Dobbelaerestraat zonder nummer, Maarten Steyaertplein 1-11, 2-12, Maarten Steyaertplein zonder nummer, Markt zonder nummer, 1-20 (Zomergem)

De Dorpskom van Zomergem is gelegen op een heuvel van 22 meter hoogte en is gecentreerd rond de Markt. Vanuit dit ovaal plein vertrekken straalsgewijs vijf straten, met centraal de gotische parochiekerk Sint-Martinus.

Is de omvattende bescherming van

Burgerhuis

Dekenijstraat 5, Zomergem (Oost-Vlaanderen)

Burgerhuis van het type dubbelhuis met vijf traveeën en twee bouwlagen, onder zadeldak (pannen), van circa 1870.

Burgerhuis

Dekenijstraat 8, Zomergem (Oost-Vlaanderen)

Eclectisch getint dubbelhuis van circa 1905.

Burgerhuis

Dekenijstraat 9, Zomergem (Oost-Vlaanderen)

Rijhuis van circa 1890. Bepleisterde en geelgeschilderde lijstgevel met imitatiebanden op de begane grond.

Burgerhuis 1902

Dekenijstraat 3, Zomergem (Oost-Vlaanderen)

Burgerhuis met opschrift "ANNO" "1902" op twee kleine hoekstenen van de deur, boven de hardstenen plint.

Dorpspomp met beeld van Maarten Steyaert

Maarten Steyaertplein zonder nummer, Zomergem (Oost-Vlaanderen)

Monumentale hardstenen pomp, ingehuldigd op 8 september 1863 op de plaats van een gemeenschappelijke waterput. Als bekroning van de gedenknaald staat een bronzen borstbeeld van de in Zomergem geboren theoloog Maarten Steyaert, geplaatst in 1991.

Eclectisch burgerhuis

Dekenijstraat 2, Zomergem (Oost-Vlaanderen)

Eclectisch burgerhuis met jaartal 1887 op cartouche onder het dakvenster.

Eclectisch burgerhuis uit 1887

Dekenijstraat 4, Zomergem (Oost-Vlaanderen)

Eclectisch rijhuis met opschrift "ANNO/ 1887" op de twee cartouches in de boogvelden van het dakvenster.

Eclectisch herenhuis met siertuin

Dekenijstraat 7, Zomergem (Oost-Vlaanderen)

Het eclectische herenhuis werd in 1922 gebouwd op de plaats van de voormalige brouwerswoning van brouwerij Galens. Achter de woning strekt zich een siertuin aangelegd in landschappelijke stijl uit. In de tuin bevinden zich nog het voormalig koetshuis met paardenstallen en het mouterijgebouw.

Gemeentehuis Zomergem

Markt 1, Zomergem (Oost-Vlaanderen)

Dominant alleenstaand gebouw opgericht als gemeentehuis en vredegerecht, aan de smalle westelijke kant van de Markt. Gebouwd ter vervanging van het gemeentehuis uit 1870 aan de oostelijke zijde van de Markt dat in 1918 door beschietingen werd vernield.

Hoekhuis

Markt 12, Zomergem (Oost-Vlaanderen)

Hoekhuis met Luitenant Dobbelaerestraat. Ruime burgerwoning van het type dubbelhuis.

Notariswoning

Markt 15, Zomergem (Oost-Vlaanderen)

Herenhuis als herstelling uit het begin van de jaren 1920 van een ouder huis (tweede helft 19de eeuw) na oorlogsschade.

Parochiekerk Sint-Martinus

Markt zonder nummer, Zomergem (Oost-Vlaanderen)

In de 9de eeuw zou hoogstwaarschijnlijk al een bidplaats op de Markt gestaan hebben. De bisschop van Doornik schonk in 1171 het altaar aan het kapittel van Onze-Lieve-Vrouw van Doornik. Vrijwel geen preciese historische gegevens omtrent oorsprong en vroege bouwevolutie van de huidige kerk (voor eind 16de eeuw).

Pastorie Sint-Martinusparochie

Dekenijstraat 10, Zomergem (Oost-Vlaanderen)

Gebouwd in 1773 door pastoor Jacobus Vergauwen. Gelegen in een ommuurde ruime rechthoekige tuin met bijgebouwen.

Twee rijhuizen

Markt 13, 14, Zomergem (Oost-Vlaanderen)

Twee rijhuizen gebouwd eind van de jaren 1920 op de plaats van het in 1918 vernielde en later gesloopte gemeentehuis uit 1870. Schaarse voorbeelden van wederopbouwarchitectuur in de gemeente.

Beschrijving

De dorpskom van Zomergem is beschermd als dorpsgezicht. De bescherming omvat de onmiddellijke omgeving van de parochiekerk Sint-Martinuskerk, het gemeentehuis, de dekenij (voormalige pastorie van de Sint-Martinusparochie) en de dorpspomp met beeld van Maarten Steyaert. De bescherming omvat ook een deel van de Dekenijstraat en alle gevelwanden van de Markt (Markt 2-10, 12-20), het Maarten Steyaertplein (1-11 en 2-12) en de gevels van Dreef 1 en 2. Ook de ommuurde tuin van de dekenij en tenslotte het tegenoverliggend voormalig brouwershuis met tuin en aanhorigheden horen tot de bescherming. De als monument beschermde parochiekerk Sint-Martinus, het gemeentehuis, de dekenij en de dorpspomp maken geen deel uit van de bescherming als dorpsgezicht.

Waarden

De omgeving van de Sint-Martinuskerk, het gemeentehuis, de dekenij en de dorpspomp met beeld van Maarten Steyaert te Zomergem met de aanpalende gevelwanden van de Markt, van het Maarten Steyaertplein en van een deel van de Dekenijstraat en met inbegrip van de huizenrij Dekenijstraat nummer 2, 4, 6, 8, de ommuurde tuin van de dekenij (Dekenijstraat nummer 10) en het tegenoverliggende voormalige brouwershuis (Dekenijstraat nummer 7) met tuin en aanhorigheden zijn beschermd als dorpsgezicht omwille van het algemeen belang gevormd door de:

historische waarde

Als historisch centrum van de dorpskern van Zomergem met nog architectuurhistorisch interessante bebouwing en als specifieke omgeving van zijn voornaamste historische gebouwen, namelijk bestaande uit:
De hoger gelegen ovale Markt waar vijf straten samenkomen, met in het midden de reeds beschermde gotische Sint-Martinuskerk, met omlopend gekasseid wegdek, met pleinwanden samengesteld deels uit 19de-eeuwse burgerhuizen en burgerhuizen uit de jaren 1920 in wederopbouwstijl, met tegenover de kerk het zeer beeldbepalende gemeentehuis in neotraditionele stijl van 1923 en waarbij deze verschillende elementen samen het bijzondere karakter van dit plein bepalen.
De aansluitende brede vroegere Dorpsstraat, heden Maarten Steyaertplein, met monumentale dorpspomp met beeld van Maarten Steyaert van 1863, staand vóór een gevelwand bestaande uit een ensemble van typische grote burgerhuizen in eclectische stijl, waarvan twee daterend van 1887.
De aanpalende ommuurde tuin van de dekenij , typische omgeving van de reeds beschermde 18de- eeuwse voormalige pastorie in classicistische stijl, met onder meer een fraai toegangshek aan pijlers, een beboomd gedeelte van de tuin met vijver in landschapsstijl, een gedeelte met geometrische aanleg en tuinpaviljoen tegen de tuinmuur tegenover de achtergevel van de dekenij;
Het tegenover de dekenij gelegen voormalig brouwershuis, een groot eclectisch herenhuis met jaartal 1922 op de kleurrijke voorgevel en met diepe beboomde tuin met hekken aan de straat en overblijvende bijgebouwen van een brouwerij uit het begin van de 19de eeuw, namelijk een koetshuis met paardenstallen en een vroeger mouterijgebouw uit het derde kwart van de 19de eeuw.
Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.