Instituut Heilig Hart en klooster van de benedictinessen

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie West-Vlaanderen
Gemeente Poperinge
Deelgemeente Poperinge
Straat Boeschepestraat
Locatie Boeschepestraat 12-16, Poperinge (West-Vlaanderen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Actualisatie Poperinge (actualisaties: 27-05-2008 - 18-06-2008).
  • Adrescontrole Poperinge (adrescontroles: 12-02-2008 - 14-02-2008).
  • Inventarisatie Poperinge (geografische inventarisatie: 01-01-1989 - 31-12-1989).
Links

Juridische gevolgen

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Instituut Heilig Hart en klooster van de benedictinessen

Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009.

omvat de bescherming als monument Instituut Heilig Hart en klooster van de benedictinessen: reftervleugel
gelegen te Boeschepestraat 12, Boeschepestraat 14, Boeschepestraat 16 (Poperinge)

Deze bescherming is geldig sinds 26-01-1987.

Beschrijving

1641: stichting van klooster met school door benedictinessen afkomstig van Fauquembergues (Frankrijk), dit op aanraden van Philip Gillocq, abt van de St.-Bertinusabdij van St.-Omaars; Jeanne Deleloë (moeder Mathieu) was de eerste overste van deze nieuwe stichting. 1672: aankoop van een gedeelte van de huidige gronden en oprichting van een nieuw gebouw; vervolgens, uitbreiding en verfraaiingswerken. 1751: een groot gedeelte van de gebouwen wordt door brand vernield. 1797: verkoop van het kloostercomplex. 1800: opstarten van lessen in een huurhuis aan de Boeschepestraat. 1803: aankopen van de voormalige kloostergebouwen en de tuin, doch verschillende gebouwen inmiddels gesloopt. 1814: eerste steenlegging van de huidige kloosterkapel. Verdere uitbreidingen en aanpassingswerken i.l.v. XIX en XX.

Complexe gebouwen van baksteen gelegen tussen de Boeschepestraat (O.-zijde) en de overwelfde Vleterbeek.

Huidige plattegrond: range W.-vleugel (A) met voorgevel aan straatzijde; evenwijdige, lange O.-vleugel (B-C); tussen beide in, vier korte haakse vleugels (1, 2, 3, 4); voorts, twee haakse vleugels (D, E) tegen de O.-gevel van de O.-vleugel. Ten Z. en O., nieuwe bouw.

W.-vleugel (A) o.m. met de kapel. Twee bouwl. onder onderbroken zadeldak (n // straat, pannen) met polygonale dakruiter onder ingesnoerde spitsbekroning (leien) ter hoogte van de kapel; N.-zijpuntgevel van de kapel met aandak en muurvlechtingen. Straatgevel van drie trav. + zes kapeltrav. + zeventien trav. R. gedeelte (zeven trav.) vermoedelijk met oude kern uit XVIII B cf. de achtergevel (bovenverd.) met o.m. geglazuurde jaarsteen 1751 (brand) en de inscriptie "Ich was door brant heel neergevilt, hier ben ich opnieuw erstelt"; kapel met oude kern van 1814 (eerste steenlegging). Echter, in 1933 vernieuwd bakstenen parement met natnurstenen plint, doch behouden rondboognisje (XVIII d ?) voorzien van O.-L.-Vrouw met kind (oorspronkelijk houten engelbewaarder met kind, bewaard binnenshuis), op de bovenverd.: rondboognis in geriemde omlijsting met druiplijst onder bladslinger, tussen voluutversiering, en cartouche onderaan. Eronder, gevelsteen met inscriptie: "Prioraat der Eerw.de Zusters Benedictinessen. Kostschool en dagschool. Huishoudelijke beroepsschool. Handelsafdeling." Eclectische lijstgevel. Ingediepte rechth. vensters voorzien van gestrekte druiplijst op de bovenverd., o.m. ook twee centrale trav. met gesuperposeerde kruiskozijnen; twee rechth. deuren (nr. 14, 16) in neoclassicistische natuurstenen omlijsting, echter ouder, gestileerd gietijzeren ajourwerk (XIX) van de bovenlichten; korfboogpoortje onder druiplijst l. (nr. 12).

Kapel: korfbogige tweelichten met onderdorpel aansluitend bij doorgetrokken paneel op de blinde onderbouw, en oculus r.; onder l.g., gedenksteen n.o.v. L. Degheus (Poperinge) o.m. met inscriptie "Hier leefde en stierf moeder Mathieu Deleloë, vertrouwelinge van Jezus hart. 1660-1690. Zij bescherme stad en volk".

Deels ingebouwde, witbeschilderde achtergevel vnl. met XIX- en XX-uitzicht. Aan speelplaatszijde l., deels behouden gevelgedeelte van zeven trav. uit XVIIIB (?), onder recenter afdak met verhoogde galerij. Bovenverd.: vermelde gevelsteen 1751 met erboven, onduidelijke jaarsteen (165. ?). Rechth. muuropeningen met kozijnen; behouden verdiepte, getoogde omlijsting met afzaat en lekdrempel op de begane grond. Twee kozijndeuren (XIX) op de bovenverd.; gedeelde bovenlichten rustend op geprofileerde houten consoles.

Kapelinterieur. Witbepleisterde rechth. ruimte afgelijnd met kroonlijst op tandlijst ter hoogte van de aanzet van het tongewelf met trekhaken. Schilderijen (XVII, XVIII ?): Kruisafname, Emmausgangers, Onthoofding van Johannes de Doper. Neoclassicistisch altaar met gecanneleerde Corinthische pilasters onder drichoekig fronton; altaarantependium uit XVII, geborduurd door de Parijse benedictinessen "du val de grâce de Notre Dame de la Crêche". Lambrizering in neorenaissancestijl. Orgel gerestaureerd door Loncke. Ebbehouten reliquarium van de H. Adriaan en de martelaren van Trier, uit XX, bekroond met XVII (?) tabernakel waarin beeld van O.-L.Vrouw van Foy.

Haakse tussenvleugels (1, 2, 3, 4) van twee bouwl., uit XIX behalve vleugel 4 met oudere kern vermoedelijk uit XVIId- XVIIIA; scheiden speelplaatsen en een binnentuintje (ten N.) af. Tussenvleugels 1 en 2 met bovenverd. Op gietijzeren zuiltjes, uit XIX d.

Vleugel 3, tussen de speelplaats en de binnentuin, is gedateerd 1859 d.m.v. gevelsteen met initialen C.V.D.E.O. in de speelplaatsgevel. L.g. met neoclassicistische inslag cf. de begane grond geritmeerd door rondbogige muuropeningen gevat in licht verdiepte, rondbogige muurvakken met pilasters; recenter aanbouwsel. Interieur: twee neoclassicistische houten deuromlijstingen met gecanneleerde Ionische pilasters, in de gang; lambrizering met ingewerkte schouw, in de spreekplaats.

Vleugel 4 sluit aan bij de kapel; omvat resp. het koor, het kapittel en de bergruimte. Vermoedelijk met oude kern uit XVIId-XVIIIA cf. de gevel aan binnentuinzijde: houten kloosterkozijnen (kleine roedenverdeling) verdiept in getoogde omlijsting, op de bovenverd. cf. analoge bovenvensters in de O.-vleugel van 1672 en later. Interieur: koor van drie trav. met bepleisterde kruisgewelven o.m. voorzien van Christus- en Mariamonogram.

Mariabeeld (XVIII) in houten omlijsting, ingewerkt in de muur. Voorts vnl. kleinere beeldhouwwerken (XVII-XVIII) bewaard in het kloostergedeelte; ook schilderij gedateerd 1674 met voorstelling van Dom du Val, proost van de St.-Bertinusabdij te Poperinge en tevens geestelijk bestuurder van het klooster van 1680 tot 1694.

Binnentuin omgeven door het kloosterpand (XX) onder aanleunend laag lessenaarsdak tegen drie omgevende vleugels; begane grond van tussenvleugel 3 gewijzigd in aansluitende bouwtrant.

O.-vleugel (B-C). Twee bouwl. onder pannen zadeldak (n // W. -vleugel). Z.-gedeelte (B) van 1860 (?). O.-gevel van twaalf trav. Lijstgevel van rode baksteen, horizontaal geleed d.m.v. geelbeschilderde bander. Rechth. vensters; luiken op de begane grond. Witbeschilderde, soortgelijke W.-gevel op grijze plint; rechth. deur in neoclassicistische houten omlijsting met gecanneleerde pilasters onder kroonlijst op uitgelengde consoles.

N.-gedeelte (C): O.-gevel (tuingevel) van zes trav.l. uit XVIII (?) + elf trav. r. van ca. 1672.

Oudste gedeelte r. (ca. 1672) met keuken l. en kloosterrefter r. Lijstgevel van rode baksteen met gebruik van gele baksteen of geelbeschilderde rode baksteen voor de verdiepte omlijstingen van de muuropeningen met interessante kozijnconstructie; recentere, gecementeerde lage plint. Begane grond: behouden zware houten kruiskozijnen verdiept in korfboogomlijsting met afzaat en doorgetrokken lekdrempel; vensterhoutwerk aan binnenzijde versierd met profiel qua uitzicht nog aansluitend bij soortgelijke profileringen uit XVI d-XVII a; kleine roedenverdeling uit XVIII; bovenvak getralied aan de binnenzijde; luiken uit XX. Recentere houten kruiskozijnen in de twee trav. r. van de keukendeur en in de laatste trav. r Bovenverd.: gr.m. behouden houten kloosterkozijnen verdiept in getoogde omlijsting; kleine roedenverdeling; oorspronkelijk beluikte benedenvakken cf. duimen; recentere arduinen lekdrempels. Twee kozijndeuren (XVIII?), r. met tweedelig bovenlicht voorzien van kleine roedenverdeling; weggewerkt bovenlicht van de keukendeur l. Recentere gootlijst. Houten dakkapellen (zadeldak); kruiskozijnen met kleine roedenverdeling en beluikt benedenvak. Deels ingebouwde W.gevel: analoge houten kloosterkozijnen op de bovenverd. van het gedeelte uitziend op de binnentuin.

Interieur. Fraaie kloosterrefter in Lodewijk XV-stijl: grijs- en witbeschilderde stucversiering voor wanden en schouw met gecanneleerde Corinthische pilastertjes en tussenliggende spiegels met bekronend engelenhoofdje tussen guirlandes; stucplafond o.m. met rozetten; lage lambrizering (plint) en muurkasten; drie panelen, afkomstig van houten altaarantependium, resp. met voorstelling van de H. Placidus, de verschijning van het H. Hart aan de H. Margaretha Maria Alacoque en de H. Maurus (laat-XVIII ?).

Overwelfde kelder: drie gecementeerde, bakstenen tongewelven gelegen in elkaars verlengde, met steekkappen ter hoogte van de kelderopeningen aan tuinzijde.

L. gedeelte uit XVIII (?), in aansluitende vereenvoudigde bouwtrant. Begane grond: rechth. kozijnvensters licht verdiept in rechth. omlijsting met strekse latei en betegelde onderdorpel; XIX-luiken. Soortgelijke bovenvensters als het r. gedeelte; omlijsting van geelbeschilderde baksteen.

Voorts, twee aanleunende haakse vleugels (D, E) van twee bouwl., tegen de O.-vleugel. Vleugel D: tien trav. l. uit XIX, oorspronkelijk in bouwtrant aansluitend bij de O.-gevel van het l. gedeelte van de O.-vleugel (B), echter thans met nieuw voorgebouw op rondboogarcade aan speelplaatszijde; in het verlengde, recenter aanbouwsel onder mansardedak, van 1925. Vleugel E daterend van 1930 en later.

HUYGHEBAERT N., Prieuré de Notre-Damede-Pitié à Poperinge (Monasticon Belge, deel III, Province de Flandre Occidentale, vol. I, p. 301).

THEYS G., Het klooster van de benediktinessen te Poperinge (De Gidsenkring, XI, 1, 1973, p. 20-22.).

TILLIE W., De kroniek van Groot-Poperinge, Poperinge, 1987, p. 34-35.
TILLIE W., Religieuze kunst in het Hoppeland (tentoonstellingscatalogus), Poperinge, 1979.

Bron: Delepiere A.-M. & Huys M. 1989: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie West-Vlaanderen, Arrondissement Ieper, Kanton Poperinge, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 11N2, Brussel - Turnhout.

Auteurs: Delepiere, Anne Marie & Huys, Martine

Relaties

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Boeschepestraat

Boeschepestraat (Poperinge)

omvat Orgel priorij der Benedictinessen

Poperinge (Poperinge)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.