Parochiekerk Sint-Amands

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie West-Vlaanderen
Gemeente Hooglede
Deelgemeente Hooglede
Straat Marktplaats
Locatie Marktplaats zonder nummer, Hooglede (West-Vlaanderen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Adrescontrole Hooglede (adrescontroles: 27-02-2007 - 27-02-2007).
  • Inventarisatie Hooglede (geografische inventarisatie: 01-01-2001 - 31-12-2001).

Juridische gevolgen

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Parochiekerk Sint-Amands

Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009.

Beschrijving

Z.nr. Parochiekerk Sint-Amands Hoger gelegen georiënteerd gotisch bedehuis van het basilicale type, te midden van een terrassenaanleg met omlopend bakstenen druippad. Ten N. van de kerk een parking en ten Z. een parkje met Japanse Kerselaar.

In oorsprong een Romaanse kerk opgericht door de monniken van de St.-Amandusabdij nabij Doornik.

In XV: De XII kerk wordt vervangen door een gotische hallenkerk, doch met hergebruik van materiaal (o.m. houten balken).

1590: kerk door brand vernield tijdens de godsdienstoorlogen; herstellingswerken beëindigd in 1618.

1745: patronaat van de kerk overgedragen aan de St.-Amandsproosdij van Kortrijk.

1828 e.v.: eerste verbouwingsfase waarbij het interieur een neoclassicistische aankleding krijgt; houten balken bovendien verwijderd en vervangen door ijzeren trekbalken. Gepolychromeerde houten gewelf vervangen door een bepleisterd tongewelf. Kapitelen worden afgekapt en maken plaats voor eenvoudige dekplaten.

1872: tweede ingrijpende verbouwingsfase o.l.v. P.N. Croquison (Kortrijk). Oorspronkelijke achtzijdige kruisingstoren wordt vervangen door een W.-toren (rode baksteen), o.m. afbraak van de zware vieringspijlers en bouwen van lichtere pijlers. Toevoegen van één W. trav. van rode baksteen, vergroten van het koor en oprichten van een Z.-sacristie.

1921: heropbouwen van de W.-gevel en toren, die in 1918 zwaar worden beschadigd door Franse troepen. Toren en W.-trav. in neogotische stijl n.o.v. A. Van Coillie (Roeselare), nu voorzien van parement van gele, Veurnse baksteen omwille van het "Vlaamsch karakter" en aanbrengen van traceringen van baksteen i.pl.v. natuursteen.

1955: opgravingen in koor en middenbeuk geven een beeld van de omvang van de XV kerk.

1980: herschilderen van het interieur. 1985-1986: herstellingswerken aan het exterieur: o.m. de goot aan de N.-zijde. 1993: herstellen van de toren en de W.-gevel. Driebeukige hallenkerk met een ingebouwde W.-toren met ronde traptorens in N.W.- en Z.O.-hoek. Schip van zes trav., zijbeuken met rechte sluiting, hoofdkoor van één trav. met driezijdige sluiting; Z.-sacristie. Verankerde gele baksteenbouw met witte natuursteen voor o.m. druip- en waterlijsten en afzaten. Afdekking d.m.v. leien zadeldaken.

W.-toren van drie geledingen gemarkeerd door kordonlijsten en omlopende balustrade met blinde korfboogfries. Haaks op elkaar gestelde versneden steunberen met blinde nissen (tweede geleding driepas) en hoekpinakel ter hoogte van de derde geleding, oplopend in polygonale hoektorentjes met lichtgleuven.

Geprofileerd korfboogportaal waarboven arduinen archivolt met hogels en kruisbloem; houten poort met zwaar ijzerwerk. Tweede geleding: geprofileerd spitsboogvenster (vierlicht) op afzaat en natuurstenen waterlijst; erboven vier lichtgleuven gevat in twee driepasnissen met waterlijst. Derde geleding: twee gekoppelde galmgaten op afzaten onder spitsbogige waterlijst, waarboven klok en spitsboogarcade. Gevels geritmeerd door versneden steunberen en spitsboogvensters (drielichten) op afzaten; eerste trav. (van l. naar r.) van donkerdere baksteen (toegevoegd in XIX c). Ter hoogte van de derde trav. (van l. naar r.) van de Z.-gevel, neogotische doopkapel onder stervormig leien dak.

Bepleisterd en beschilderd interieur. Vlak overzolderd portaal met gedicht mangat. Neoclassicistisch getint schip van zes trav. geritmeerd door spitsbogige scheibogen op zuilen met achtzijdige sokkel van arduin en dekplaat; pijlers (vierde trav. te beginnen van W.-gevel) op dito vierkante sokkel duiden de plaats aan van de vroegere kruisingstoren. Aflijnende kroonlijst en tongewelven met gordelbogen verfraaid met bloemmotief en rustend op consoles. IJzeren trekankersysteem. De twee bredere venstertrav. wijzen eveneens op de verbouwingen van 1872 (cf. supra). In de zijbeuken lopen de scheibogen in trav. één en twee uit op pilasters. Pijlers in middenbeuk worden gemarkeerd door heiligenbeelden uit XIX die rusten op consoles met uitgewerkte engelenhoofdjes.

Mobilair. Schilderij "Graflegging van Christus" uit XVIII b, kopie naar P.P. Rubens; schilderij "Wurging van de H. Godelieve van Gistel" van 1846, door K. Mollez (Hooglede). Overwegend XVIII-meubilair: hoofdaltaar van gemarmerd hout en twee barokke zij-altaren van 1725; doorlopende eikenhouten lambrisering met ingewerkte biechtstoelen gedateerd 1729 (fronton); deels behouden communiebank van 1725; preekstoel waarschijnlijk n.o.v. Fr. Catelan en Fr. Janssens, in 1927-1928 worden al deze stukken hersteld door De Wispelaere (Brugge). XVI-graftombe (arduin) van Victor van Diksmuide, met ligfiguur van de afgestorvene en wapenschild. Twee XVIII-grafstenen (marmer). Gedenksteen van E.F. Andries, zijn echtgenote en kinderen, in 1927-1928 hersteld door De Wispelaere (Brugge). Koor met drie figuratieve glas-in-loodvensters van 1874; in de zijbeuken recentere glasramen die Vlaamse heiligen voorstellen. Orgel van 1924 n.o.v. Jos. Loncke, na schade in 1941 verbouwd in nieuwe opstelling door voornoemde en in 1994 opnieuw verbouwd door de firma Loncke.

Referentie(s)

A.R., D.V.G. 5330, 5332, 5335, 5336.
Afdeling ROHM West-Vlaanderen, Cel Monumenten en Landschappen, Archief nr. 1245.
MERTENS J. & l. DEVLIEGHER, Oudheidkundig onderzoek in de St Amanduskerk te Hooglede, (Archaeologia Belgica, nr. 30, 1956, p. 70-79).
MUYLAERT F. (o.l.v.), Kerken in West-Vlaanderen, dl. I, Decanaten Hooglede, Sint-Amands, s.l., s.d. p. 80-82.
ROOSE-MEIER B., Fotorepertorium van het meubilair van de Belgische bedehuizen, Provincie West-Vlaanderen, Roeselare en Torhout, Brussel, 1976-1978, Kanton Roeselare, p. 15-19.

Bron: De Gunsch A., Metdepenninghen C. & Vanneste P. met medewerking van  Tansens A. 2001: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie West-Vlaanderen, Arrondissement Roeselare, Kantons Hooglede - Izegem - Lichtervelde, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 17N2, Brussel - Turnhout.

Auteurs: De Gunsch, Ann; Metdepenninghen, Catheline & Vanneste, Pol

Relaties

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Marktplaats

Marktplaats (Hooglede)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Orgel kerk Sint-Amandus

Hooglede (Hooglede)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.