Geografisch thema

Sint-Martens-Latem

ID: 14240   URI: https://id.erfgoed.net/themas/14240

Beschrijving

Leiegemeente van 890 ha en 5494 inwoners (1981). Grenzend van west tot noordoost aan de Leie, met ten noordoosten Afsnee, ten zuiden en ten zuidoosten. De Pinte, ten oosten Sint-Denijs-Westrem en ten westen Deurle.

Gelegen aan de rechter oever van de Leie. Landschap en bodemgesteldheid worden gekenmerkt door vijf landschapstypes. Droge zand- tot lemig zandgronden op de grote kouterrug, het oudste landbouwland opklimmend tot het Neolithicum. Natte zandleem- en kleigronden in de alluviale Leievlakte aansluitend bij de kouterrug. Lemige zandgronden in de depressie van Brakel ten oosten en van Hoog-Latem ten zuiden. Droge zandgronden van het duinengebied gelegen ten westen van de kouterrug. Een driesgehucht aan het huidige vijvertje in de Latemstraat vormde de eerste nederzetting.

Talrijke archeologische vondsten op de pleistocene zandrug van Brakel, namelijk scherven uit de La Tene-periode (late ijzertijd) en materiaal uit de Gallo-Romeinse periode, wijzen op vroege bewoning.

Eerste vermelding van de wijk Brakel in de annalen van de Sint-Pietersabdij in 736 en van Lathem in 823-824; vanaf de 16de eeuw zogenaamd Sint-Martens-Latem. Ressorteerde onder de kasselrij van de Oudburg en omvatte vier belangrijke heerlijkheden: de heerlijkheden van de Gentse abdijen van Sint-Baafs en Sint-Pieters, de heerlijkheid van Nevele en de grafelijke heerlijkheid van 's Graven Hazele. De heerlijkheid van Sint-Baafs in het centrum van de huidige gemeente, bezat de vierschaar. De heerlijkheid van Sint-Pieters met de heerlijkheid Overmeers lag ten zuidoosten van de gemeente. De heerlijkheid van Nevele strekte zich uit ten noordwesten van de gemeente, onder meer de oude wijk zogenaamd Brakel en een deel van de Warande van de heer van Nevele (nu onder meer de golf).

Drie oude bewoningskernen, het dorpscentrum aan de Leie, de Kortrijksesteenweg en de wijk Brakel, werden in de eerste helft van de 20ste eeuw aangevuld met residentiële bebouwing, voornamelijk in de voorheen beboste duinen. Eveneens in het duinengebied werd in 1909 een golfterrein aangelegd. De ontsluiting van het dorp begin 20ste eeuw werd gestimuleerd door de aantrekkingskracht van de Leiestreek op de kunstenaars, vooral uit het Gentse. De kunstenaars die zich hier vestigden waren toonaangevend in het kunstgebeuren van toen. Het Vlaams expressionisme bepaalde het artistieke klimaat van de Leiedorpen in de volgende decennia. Stilaan ontdekte ook de gegoede Gentse burgerij de rust van het landelijke kunstenaarsdorp en werden de eerste zomerverblijven gebouwd. Vanaf de 20ste eeuw sterke toename van bebouwing in het centrum en aan de steenweg, vanaf het derde kwart van de 20ste eeuw werd het gedeelte ten zuiden van de steenweg (Hoog Latem), tot den akkerland, eveneens bebouwd, voornamelijk met grotere verkavelingen, waaronder de sociale woningen zogenaamd "Open Veld" naar ontwerp van architect I. Van Mossevelde van 1977 en 20 "patiowoningen" naar ontwerp van H. Van Kerckhove van 1974-1976. Thans voornamelijk residentiële bewoning in na-oorlogse villa's op grote beboomde kavels.

  • DE POTTER F. - BROECKAERT J., Geschiedenis van de gemeenten der provincie Oost-Vlaanderen,, reeks I, deel 3, Gent, 1864-70. Sint-Martens-Latem.
  • Schetsen uit 1150 jaar Geschiedenis 824-874, in Heemkring Scheldeveld, Jaarboek V, 1974-1975.

Bron     : Bogaert C. & Lanclus K. 1991: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Oost-Vlaanderen, Arrondissement Gent, Kantons Deinze - Nazareth, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 12N3, Brussel - Turnhout.
Auteurs : Bogaert, Chris, Lanclus, Kathleen
Datum  : 1991


Relaties

  • Is deel van
    Sint-Martens-Latem
    Sint-Martens-Latem (Oost-Vlaanderen)

  • Omvat
    Baarle-Frankrijkstraat
    Baarle-Frankrijkstraat (Sint-Martens-Latem)

  • Omvat
    Bogaertstraat
    Bogaertstraat (Sint-Martens-Latem)

  • Omvat
    Bosstraat
    Bosstraat (Sint-Martens-Latem)

  • Omvat
    Brakelstraat
    Brakelstraat (Sint-Martens-Latem)

  • Omvat
    Brandstraat
    Brandstraat (Sint-Martens-Latem)

  • Omvat
    Eikeldreef
    Eikeldreef (Sint-Martens-Latem)

  • Omvat
    Golflaan
    Golflaan (Sint-Martens-Latem)

  • Omvat
    Golfterrein - Buizenberg - Warandebos
    Buizenbergstraat, Kapitteldreef, Latemstraat, Nelemeersstraat, Reinaertdreef (Sint-Martens-Latem)

  • Omvat
    Heidebergen
    Heidebergen (Sint-Martens-Latem)

  • Omvat
    Herberg
    Paddenhoek 2 (Sint-Martens-Latem)

  • Omvat
    Hoeve
    George Minnelaan 35A (Sint-Martens-Latem)

  • Omvat
    Hoeve
    Latemstraat 109 (Sint-Martens-Latem)

  • Omvat
    Kerkstraat
    Kerkstraat (Sint-Martens-Latem)

  • Omvat
    Knoteik
    Hoge Heirweg zonder nummer (Sint-Martens-Latem)

  • Omvat
    Knoteik
    Hoge Heirweg zonder nummer (Sint-Martens-Latem)

  • Omvat
    Koperstraat
    Koperstraat (Sint-Martens-Latem)

  • Omvat
    Kortrijksesteenweg
    Kortrijksesteenweg (Sint-Martens-Latem)

  • Omvat
    Kunstenaarswoning E. Gevaert en hoeve
    Kapitteldreef 45, 47, 51 (Sint-Martens-Latem)

  • Omvat
    Kwakstraat
    Kwakstraat (Sint-Martens-Latem)

  • Omvat
    Landhuis Zonneweelde
    Palepelstraat 27 (Sint-Martens-Latem)

  • Omvat
    Latemse Kluis
    Kapitteldreef 40 (Sint-Martens-Latem)

  • Omvat
    Latemstraat
    Latemstraat (Sint-Martens-Latem)

  • Omvat
    Leiemeersen
    Sint-Martens-Latem (Sint-Martens-Latem)

  • Omvat
    Meersstraat
    Meersstraat (Sint-Martens-Latem)

  • Omvat
    Mortelputstraat
    Mortelputstraat (Sint-Martens-Latem)

  • Omvat
    Nelemeersstraat
    Nelemeersstraat (Sint-Martens-Latem)

  • Omvat
    Oudburgweg
    Oudburgweg (Sint-Martens-Latem)

  • Omvat
    Parochiekerk Sint-Martinus en omgeving
    Dorp, Kerkakker, Kerkstraat, Meersstraat, Mortelputstraat (Sint-Martens-Latem)

  • Omvat
    Pijkenaas
    Pijkenaas (Sint-Martens-Latem)

  • Omvat
    Reinaertdreef
    Reinaertdreef (Sint-Martens-Latem)

  • Omvat
    Schoutput
    Schoutput (Sint-Martens-Latem)

  • Omvat
    Villa Finis Terrae
    Brakelmeersstraat 52 (Sint-Martens-Latem)

  • Omvat
    Villa Lei-oever
    Leieriggestraat 4 (Sint-Martens-Latem)

  • Omvat
    Villa Les Genêts
    Paddenhoek 8 (Sint-Martens-Latem)

  • Omvat
    Villa naar ontwerp van Gaston Eysselinck
    Molenstraat 7 (Sint-Martens-Latem)

  • Omvat
    Villa Pintelon
    Elsakkerweg 29 (Sint-Martens-Latem)

  • Omvat
    Windmolen Koutermolen
    Molenstraat zonder nummer (Sint-Martens-Latem)

  • Omvat
    Zevecotestraat
    Zevecotestraat (Sint-Martens-Latem)