Avergat

inventaris bouwkundig erfgoed \ geheel \ bouwkundig geheel

Locatie

Provincie Limburg
Gemeente Riemst
Deelgemeente Kanne
Straat Avergat
Locatie Avergat (Riemst)
Status (deels) bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Inventarisatie Riemst (geografische inventarisatie: 10-01-1990 - 31-12-1990).
  • Omzetten van geografische fiches (01-10-2018 - 31-12-2018).

Juridische gevolgen

is beschermd als stads- of dorpsgezicht, intrinsiek Avergat

Deze bescherming is geldig sinds 17-03-1995.

omvat de bescherming als monument Mergelwoning
gelegen te Avergat 68 (Riemst)

Deze bescherming is geldig sinds 20-04-2006.

omvat de bescherming als monument Mergelwoning
gelegen te Avergat 60 (Riemst)

Deze bescherming is geldig sinds 20-04-2006.

omvat de bescherming als monument Mergelwoning
gelegen te Avergat 5 (Riemst)

Deze bescherming is geldig sinds 20-04-2006.

omvat de bescherming als monument Mergelwoning
gelegen te Avergat 42 (Riemst)

Deze bescherming is geldig sinds 20-04-2006.

omvat de bescherming als monument Mergelwoning
gelegen te Avergat 34 (Riemst)

Deze bescherming is geldig sinds 20-04-2006.

omvat de bescherming als monument Mergelwoning
gelegen te Avergat 32 (Riemst)

Deze bescherming is geldig sinds 20-04-2006.

omvat de bescherming als monument Mergelwoning
gelegen te Avergat 20 (Riemst)

Deze bescherming is geldig sinds 20-04-2006.

omvat de bescherming als monument Mergelwoning
gelegen te Avergat 12 (Riemst)

Deze bescherming is geldig sinds 20-04-2006.

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Het Avergat is de oeroude naam van de dalwand en de aan de voet ervan lopende straat, begrensd door de zogenaamde Mosserdel en Susserdel. Het achterliggende plateau is eeuwenlang vele honderden meters uitgehold door de winning van mergel als bouwsteen. Avergat is steeds het hart van de mergelontginning geweest. Men zit daar 42 meter onder de grond en de deklaag (leem, zand, kiezel, mergel) die het gewelf vormt, is tot 30 meter dik. De oudste inscripties gaan terug tot de 17de eeuw. De door de steenwinning ontstane en met elkaar in verbinding staande gangenstelsels Driesberg, Putberg en Grootberg (de vaak ten onrechte genoemde Avergaten), vormen een totale oppervlakte van circa 30 hectare.

Veel vroegere bewoners van het Avergat hebben in de mergelgrotten als blokbreker een karig loon verdiend. Ze bewoonden met hun vaak kroostrijke gezinnen kleine mergelhuisjes die op het eerste gezicht tegen de bergwand leunden. Meestal waren er achter deze huisjes woon- of slaapruimten in de mergelwand uitgehakt of gezaagd. Soms werden deze ruimtes uitgediept en ontstonden er echte onderaardse kalksteengroeven. Het doel hiervan was tweeledig:de winning van bouwsteen en het scheppen van meer ruimte voor bijvoorbeeld land- of tuinbouwdoeleinden, zoals de opslag van veldvruchten of de (winter)stalling van vee.

Het intensieve gebruik van de ondergrond heeft door de eeuwen heen, weinig verandering ondergaan. Tot nog toe worden de ruimtes achter de huizen nuttig gebruikt. De diverse schoorstenen die vanuit de steil oplopende wanden naar buiten steken, getuigen hier nog van. Sommige huizen zijn te sterk gemoderniseerd. Toch kan men stellen dat voor het merendeel van de woningen, het karakter van de semi-troglodiete bewoning, samen met de grillige bergwand, de plaatselijk dagzomende mergel en de kenmerkende dominante ingangen van de grote gangenstelsels, bewaard is gebleven. Het vormt een uniek beeld van een woonkern, welke men slechts terugvindt in de bekende habitations troglodytiques in bijvoorbeeld Dordogne in Frankrijk.

Bron: Onroerend Erfgoed Limburg, Digitaal beschermingsdossier DL002459, Riemst: Mergel in Avergat (S.N. 2006).

Datum tekst: 2006

Relaties

maakt deel uit van Kanne

Kanne (Riemst)

omvat Hoeve losstaande bestanddelen

Avergat 226, Riemst (Limburg)

omvat Mergelwoning

Avergat 5, Riemst (Limburg)

omvat Mergelwoning

Avergat 10, Riemst (Limburg)

omvat Mergelwoning

Avergat 12, Riemst (Limburg)

omvat Mergelwoning

Avergat 20, Riemst (Limburg)

omvat Mergelwoning

Avergat 34, Riemst (Limburg)

omvat Mergelwoning

Avergat 42, Riemst (Limburg)

omvat Mergelwoning

Avergat 60, Riemst (Limburg)

omvat Mergelwoning

Avergat 68, Riemst (Limburg)

omvat Mergelwoningen

Avergat 30-32, 40, Riemst (Limburg)

omvat Smidse Bogman

Avergat zonder nummer, Riemst (Limburg)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.