Parochiekerk Sint-Martinus

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie West-Vlaanderen
Gemeente Vleteren
Deelgemeente Westvleteren
Straat Westvleterendorp
Locatie Westvleterendorp zonder nummer, Vleteren (West-Vlaanderen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Actualisatie Vleteren (actualisaties: 28-05-2008 - 28-05-2008).
  • Adrescontrole Vleteren (adrescontroles: 14-02-2008 - 15-02-2008).
  • Inventarisatie Vleteren (geografische inventarisatie: 01-01-1989 - 31-12-1989).
Links

Juridische gevolgen

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Parochiekerk Sint-Martinus

Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009.

is beschermd als monument Parochiekerk Sint-Martinus

Deze bescherming is geldig sinds 20-02-1939.

Beschrijving

* Parochiekerk St.-Martinus Georiënteerd bedehuis, gelegen in de bocht van het Westvleterendorp. Omringend kerkhof afgezet d.m.v. een bakstenen muurtje met pilasters onder ezelrug.

Laat-gotische, driebeukige hallekerk, in oorsprong een romaanse eenbeukige kruiskerk met vierzijdige kruisingtoren. De kerk werd gedeeltelijk herbouwd en gerestaureerd in XVIII A. Aan het interieur werden wijzigingen aangebracht in 1847,1853 en 1854. Restauratie en aanbouw van Z.-sacristie in 1897 n.o.v. architect J. Carette (Kortrijk). In 1971-1973 werd de kerk voor het laatst gerestaureerd.

De plattegrond ontvouwt: een driebeukig schip van vier trav.; een kruisingtoren; een transept met uitstekende armen van één trav. + een kortere trav., voorzien van een vlakke sluiting; een zeszijdig traptorentje in de oksel van het N.-transept met N.koor; een hoofdkoor en N.-zijkoor van één trav. + een smallere trav. resp. een driezijdige en een vlakke sluiting; een Z.-koor met verhoogde begane grond, waaronder, volgens oudere teksten, crypte, thans opgevuld, van één trav. en twee kortere trav. o.m. de meest O. tevens smaller, met vlakke sluiting; een Z.-sacristie.

Gebouw van gele baksteen met ijzerzandstenen partijen (Limonietzandsteen uit Zuid-Vlaanderen) als overblijfselen van de romaanse constructie: centrale W.-gevel, onderste gedeelte van de omlopende sokkel, de vier binnenwanden van de kruisingtoren tot omtrent op de hoogte van de nok van de huidige daken. Gebruik van rode baksteen opgenomen in het metselverband voor het metselaarsteken (twee Andrieskruisen) in de Z.-transeptgevel. Drie W.-puntgevels gestut d.m.v. steunberen met versnijdingen afgewerkt met hoekpinakels.

Spitsboogvensters in een geprofileerde omlijsting op afzaat onder druiplijstje o.m. een centraal drielicht en twee vierlichten resp. natuur- en bakstenen maaswerk. Centrale, verdiepte rondboogdeur met geprofileerd beloop, onder druiplijstje met gestrekte uiteinden. N.-, Z.- en O.-gevels gemarkeerd d.m.v. steunberen met versnijdingen. Geajoureerd d.m.v. spitsboogvensters op afzaat onder druiplijstje; bakstenen maaswerk. O.m. vierlichten (met visblaasmotief) in N.- en Z.-transept, drielichten in N.- en Z.-zijbeuk en in het hoofdkoor, tweelichten in het N.- en Z.-zijkoor. Gedicht boogvormig deurtje in de Z.-zijgevel ter hoogte van de eerste trav. Transeptgevels afgewerkt met hoekpinakels. Zeshoekig traptorentje afgelijnd met muizetandfries onder tentdakje. Muizetandfries ter aflijning van de hoofdkoorsluiting, o.m. dubbel en overhoeks, ter hoogte van de zijgevels van de zijkoren. Z.-zijkoorsluiting versierd met overkragend spitsboogfries, waarboven gedicht spitsboogvenster. Gedicht drielicht in N.-koorsluiting.

Vierzijdige kruisingstoren (binnenwerk 5,10 m X 4,90 m) van twee geledingen gestut d.m.v. op elkaar gestelde hoeksteunberen met versnijdingen. Aan de vier zijden geajoureerd d.m.v. spitsbogige galmgaten waartussen lichtgleuven. Aflijnend rondboogfries. Spitse achtzijdige bekroning.

Z.-sacristie in aansluitende bouwtrant. Hallekerk geritmeerd door spitsboogvormige scheibogen op bakstenen zuilen met achtzijdige sokkel en "kapiteel". Aanzetten van de gordelbogen in de middenbeuk in de vorm van houten maskers. Bakstenen kruisingpijlers met halfzuilen. O.- en W.-kruisingsmuur zijn geajoureerd d.m.v. tweelichten. L.g. eveneens voorzien van een groot spitsbogig casement, waarin doorgang gevat, met halfverheven beeldhouwwerk in het boogveld. Overdekking d.m.v. spitsbogige houten tongewelven; vlak overzolderde kruising.

Mobilair. In het N.-transept: "Jezus ontmoet Veronica" (paneel), uit XVI d-XVII a. In de Z.-zijbeuk: "Bisschopswijding van de H. Martinus van Tours", oorspronkelijk middenpaneel van drieluik (?), afkomstig van een vroeger altaar, uit XVIB. Kruiswegstaties, uit XVII.

Tegen Z.W.-kruisingpijler: "H. Rochus van Montpellier" (albast) op sokkel onder baldakijn (witte steen), uit XVIIb-c. Tegen de N.-wand van het N.-koor: "De opvoeding van Maria: Anna verklaart Maria de H. Schrift" (gepolychromeerd hout), uit XIX B. In N.-transeptarm: portiekaltaar (gemarmerd hout) toegewijd aan de H. Barbara, uit XVI d. In N.-zijkoor: portiekaltaar (marmer) toegewijd aan de H. Familie (albasten beelden), gedateerd 1634.

Biechtstoelen (eiken) uit XVIII B, in N.- en Z.-transept. Communiebank met tweeëntwintig gesculpteerde panelen, deels uit XVIII a, deels uit XVIII b-c. In de middenbeuk, preekstoel (eik) uit XVIII A: kuip gedragen door de Boom van de kennis van goed en kwaad in de tuin van het Aards Paradijs, op de panelen van de kuip, in medaillon, de vier Westerse kerkvaders. Neogotisch hoofdaltaar en doksaal (eik), van ca. 1880. In het Z.-koor, grafmonument van Jan de Baenst (+ 1632) en Cornelie De Wilde, uit 1652. Altaartafel met H. Graf en wapenschilden van de families de Bacnst en De Wilde, uit XIXB. In Z.-transeptarm, grafmonument van Jan De Leghere en Janneken Clerks uit 1636, hersteld in 1850 (mariner en witte steen, beeld in albast). Marmeren grafplaten verspreid over de kerk.

Archief K.C.M.L., 567.
DEVLIEGHER, De romaanse kerk van Westvleteren (Handelingen van het genootschap voor geschiedenis gesticht onder benaming société d'émulation te Brugge, XCIV, 1957, 1-2, p. 64-66).


ROOSE-MEIER B., VERSCHRAEGEN H., Fotorepertorium van het meubilair van de Belgische bedehuizen, Provincie West-Vlaanderen, Kanton Poperinge, Brussel, 1977, p. 60-63.
VANDEPUTTE F., Westvleteren (Annales de Société d'Emulation IX, 1847).
VANDEPUTTE F., Histoire du couvent de St.-Sixte à Westvleteren, Brugge, 1842.

Bron: Delepiere A.-M. & Huys M. 1989: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie West-Vlaanderen, Arrondissement Ieper, Kanton Poperinge, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 11N2, Brussel - Turnhout.

Auteurs: Delepiere, Anne Marie & Huys, Martine

Aanvullende informatie

Op het kerkhof, ten oosten van de Sint-Martinuskerk, bevindt zich een Frans militair ereperk met een rechthoekige plattegrond. Het perk telt 189 Franse grafkruisen en 20 Arabische grafstenen, in vier rijen aangelegd. Bij de graven zijn rozenstruiken geplant.

  • DECOODT H. & BOGAERT N. 2002-2005: Inventarisatie van het Wereldoorlogerfgoed in de Westhoek, project in opdracht van de provincie West-Vlaanderen, "Oorlog en Vrede in de Westhoek", en Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap, Afdeling Monumenten en Landschappen.

Marchand, Sofie (20-04-2017 )

Relaties

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Westvleterendorp

Westvleterendorp (Vleteren)

omvat Orgel kerk Sint-Martinus

Westvleteren (Vleteren)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.