Geografisch thema

Olsene

ID: 14235   URI: https://id.erfgoed.net/themas/14235

Beschrijving

Leiegemeente van 958 ha en 3445 inwoners (1981). Palend ten noorden aan Gottem, ten oosten aan Machelen en Kruishoutem, ten zuiden aan Zulte en ten westen aan Oeselgem (West-Vlaanderen) en Gottem. De Oude Leie (noord en west), de Olsenebeek (ook Machelenbeek genoemd) (oost) en Zaubeek (zuid en west) vormen natuurlijke grenzen.

Gelegen in de Vlaamse Zandstreek met matig golvend reliëf, van 8 meter in de Leievallei tot 15 meter op een stuifzandrug, bewaard in het park van het kasteel van Olsene. Overwegend goed gedraineerde zand- en lemige zandbodems. De gemeente wordt in noordoostelijke – zuidwestelijke richting gedwarst door de steenweg Gent-Kortrijk (1939) en het Leikanaal (1972). Eerste rechttrekking van een aantal bochten in 1936-40.

Reeds vermeld in 814 als Olfsne in het Liber Traditionum van de Gentse Sint-Pietersabdij die er een hoeve en gronden bezat. In een akte van 1088 wordt een Willem van Olsene als getuige genoemd, meteen de eerst gekende eigenaar van de dorpsheerlijkheid. Eind 14de eeuw komt ze in het bezit van P. Van de Zijpe, ridder en eerste voorzitter van de Raad van Vlaanderen onder Filips de Stoute. Vanaf 1440 eigendom van de familie Quévin en via huwelijk van Jacoba Quévin met Pieter Lanchals; in het bezit van laatst genoemde familie tot 1727. Zetelvan de heerlijkheid was het zogenaamd "Hof ter Wallen" met omgrachte motte en uitgestrekt park. Laatste heer van Olsen was Fr. A. de Kerchove. Het kasteel zelf en talrijke gronden kwamen tot op heden aan de familie Piers.

De heerlijkheden Ten Dijke, Hemsrode, het Vlaandersche en de abdij van Drongen hadden belangrijke enclaves op het grondgebied.

Bestuurlijk-fiscaal behoorde Olsene tot de kasselrij Kortrijk, roede van Deinze, op kerkelijk gebied tot het bisdom Doornik, vanaf 1559 tot het bisdom Gent. Het patronaat bleef de kathedraal van Doornik toebehoren.

Door het toenemend belang van de nieuwe verkeerswegen, de steenweg en spoorweg Gent-Kortrijk in de 19de eeuw heeft het dorpscentrum zich verplaatst van de kerk met veer aan de Leie naar de vroegere Stationsstraat (thans Centrumstraat), de verbinding tussen de steenweg en het station. Nieuwe kerk, pastorie, gemeentehuis en school werden hier geconcentreerd. Talrijke herbergen aan de steenweg. Na de zware beschietingen van 1918 werd een poging tot heropbouw gedaan in een aangepaste regionale stijl. Overigens vrij verspreide landelijke bebouwing. Landbouw, en vanaf de 19de eeuw vlasteelt als belangrijkste inkomstenbron.

Begin 20ste eeuw waren nog minstens een 15-tal Leieloterijen op het grondgebied. Heden nog enkele vlassers en een roterij-zwingelarij in de wijk D’Hoye gevestigd.

Vanaf de 20ste eeuw ook beperkte industrie, onder meer textiel en lederwaren. Voornamelijk forenzenbevolking naar het Kortrijkse.

  • DE POTTER F. - BROECKAERT J., Geschiedenis van de gemeenten der provincie Oost-Vlaanderen, reeks I, deel 6, Gent, 1864-1870.
  • VANQUICKELBERGE D., Olsene, zo was t vroeger, Olsene, 1976.

Bron     : Bogaert C. & Lanclus K. 1991: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Oost-Vlaanderen, Arrondissement Gent, Kantons Deinze - Nazareth, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 12N3, Brussel - Turnhout.
Auteurs :  Bogaert, Chris, Lanclus, Kathleen
Datum  : 1991


Relaties

  • Is deel van
    Zulte
    Zulte (Oost-Vlaanderen)

  • Omvat
    't Goed te Pereboom
    Pereboomstraat 11 (Zulte)

  • Omvat
    Bedevaartsoord Olsene Rotse
    Kasteelstraat zonder nummer (Zulte)

  • Omvat
    Boerenarbeiderswoningen
    Machelenstraat 15 (Zulte)

  • Omvat
    Boerenwoning
    Houtstraat 81 (Zulte)

  • Omvat
    Boerenwoning
    Ponteputstraat 14 (Zulte)

  • Omvat
    Brouwerij Het Damberd
    Heirweg 7A (Zulte)

  • Omvat
    Centrumstraat
    Centrumstraat (Zulte)

  • Omvat
    Directeurswoning met fabrieksgebouw
    Herdersstraat 26, 28, 30 (Zulte)

  • Omvat
    Dorpswoning
    Heirweg 1 (Zulte)

  • Omvat
    Dorpswoningen
    Heirweg 1A, 1B (Zulte)

  • Omvat
    Groeneweg
    Groeneweg (Zulte)

  • Omvat
    Grote Steenweg
    Grote Steenweg (Zulte)

  • Omvat
    Herberg 't Schuttershof
    Heirweg 28 (Zulte)

  • Omvat
    Herberg Brouwershuis
    Heirweg 12, 13 (Zulte)

  • Omvat
    Hoeve
    D'Hoyestraat 30 (Zulte)

  • Omvat
    Hoeve Hof ter Voorde
    Voordestraat 8 (Zulte)

  • Omvat
    Hoeve met losse bestanddelen
    D'Hoyestraat 32 (Zulte)

  • Omvat
    Hoeve met losse bestanddelen
    Houtstraat 87 (Zulte)

  • Omvat
    Kerkstraat
    Kerkstraat (Zulte)

  • Omvat
    Klooster, vrije lagere school en rusthuis
    Heirweg 30 (Zulte)

  • Omvat
    Oliebergstraat
    Oliebergstraat (Zulte)

  • Omvat
    Onze-Lieve-Vrouwekapel
    Bauterstraat zonder nummer (Zulte)

  • Omvat
    Peper-Los
    Peper-Los (Zulte)

  • Omvat
    Reeks boerenarbeiderswoningen
    Aertstraat 28, 29, 30, 31 (Zulte)

  • Omvat
    Rotsstraat
    Rotsstraat (Zulte)

  • Omvat
    Semi-gesloten hoeve
    Aertstraat 38 (Zulte)

  • Omvat
    Terwallenstraat
    Terwallenstraat (Zulte)