Tuinwijk Overpelt-Fabriek

inventaris bouwkundig erfgoed \ geheel \ bouwkundig geheel

Locatie

Provincie Limburg
Gemeente Overpelt
Deelgemeente Overpelt
Straat Berkenlaan, Fabrieksstraat, Haltstraat, Hospitaalstraat, Hotelstraat, Kanaalstraat, Kerkstraat, Leon Bekaertlaan, Leukenstraat, Schoolstraat, Siberiëstraat, Tennislaan, Voetbalstraat, Lodewijk De Raetlaan
Locatie Berkenlaan 11-43, Fabrieksstraat 115-143, 138, Haltstraat 1-27, Hospitaalstraat 1-15, 2-16, Hotelstraat 1-33, 2-32, Kanaalstraat 2-32, 3-29, Kerkstraat 1-7, 2-8, Leon Bekaertlaan 31-33, Leukenstraat 19, 23, Lodewijk De Raetlaan 17-19, Schoolstraat 1-3, 2-2A, Siberiëstraat 24-66, 57-59, Tennislaan 2-4, 3, Voetbalstraat 1-31, 2-24 (Overpelt)
Status (deels) bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Actualisatie bouwkundige gehelen (actualisaties: 01-08-2009 - 31-12-2010).
  • Inventarisatie Overpelt (geografische inventarisatie: 01-01-2005 - 31-12-2005).

Juridische gevolgen

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Tuinwijk Overpelt-Fabriek

Deze vaststelling is geldig sinds 01-02-2018.

Beschrijving

In de Atlas van de Buurtwegen (1845) komt in deze latere woonkern nog geen enkele bebouwing voor. Vanaf 1896 werd bij de in 1888 op de Houtmolense Heide opgerichte zinkfabriek Schulte en compagnie, de Usine de la Compagnie de Métaux et Produits Chimiques d’Overpelt, een fabriekstuinwijk of cité uit de grond gestampt.

De wijk omvatte 70 hectare van de 420 in het bezit van de maatschappij. Bijna honderd arbeiderswoningen, omgeven door tuinen en met een rechthoekig stratenplan, inbegrepen een school en een nu verdwenen hospitaal met klooster, alsook later een kerk, werden door de toenmalige Duitse industriëlen opgericht.

In 1896 werkten er in totaal 196 werknemers, waarvan 173 in de loodfabriek.

Op 18 januari 1905 kwamen de zusters Salvatorianessen aan te Overpelt. Ze hielden zich in de nieuwe wijk vooral bezig met het onderwijs, het verzorgen van zieken en gewonden van de fabriek.

Eind 1911 bedroeg het geschatte aantal arbeiders: 1200.

In 1913 stonden er tien villa’s voor de directie en vier huizen voor het kaderpersoneel, terwijl 171 arbeidersgezinnen in 83 huizen gevestigd waren. De nieuwe wijk groeide in vijftig jaar tijd uit tot de tweede belangrijkste nederzetting van Overpelt.

De cité heeft een quasi trapezoïdale aanleg, gevormd door de Fabrieksstraat ten noorden, de hoofdas evenwijdig aan het Kanaal Bocholt-Herentals, waar de fabrieksgebouwen gevestigd zijn, de Leukenstraat ten zuiden, de Haltstraat ten westen en de Tennislaan ten oosten. De andere straten, middenin de wijk, kruisen elkaar gedeeltelijk in dambordpatroon en lopen van west naar oost en van noord naar zuid.

De alleenstaande of gekoppelde bebouwing ligt doorgaans wat achterin ten opzichte van de straat, is voorzien van (voor)tuinen en is veelal parallel met de straat opgetrokken. De oorspronkelijke ligustrumhagen zijn inmiddels vaak vervangen door andersoortige omheiningen van onder meer betonplaten. Ook in de meer ten zuidwesten van de nieuwe wijk gelegen Leon Bekaertlaan en Siberiëstraat werden in de eerste helft van de 20ste eeuw arbeiderswoningen gebouwd.

  • CEULEMANS M. & VAN DEN PUTTE J., Overpelt in woord en beeld, Overpelt, 1986, p. 13, 16-36, foto’s en prentkaarten.
  • KNAEPEN R., Monografie van Overpelt, gestencilde uitg., Overpelt, 1964, p. 92-93, 103-104, 148-160.
  • SCHREURS R., SCHREURS G. & LEDEGEN G., Het Overpelt van vroeger, Overpelt, 1985, z.pag., prentkaarten nrs. 17-19.
  • VANDUFFEL F., Industrialisatie en verandering: Lommel tussen 1890 en 1914, Maaslandse Monografieën, 37, Assen, 1983, p. 49-52, 63 (noot 63), 153, ill. 8 op p. 53.

Bron: Pauwels D. 2005: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Limburg, Arrondissement Maaseik, Kanton Neerpelt, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 19N2, Brussel - Turnhout.

Auteurs: Pauwels, Dirk

Datum tekst: 2005

Relaties

maakt deel uit van Overpelt

Overpelt (Limburg)

omvat Arbeiderswoningen Overpelt-Fabriek

Berkenlaan 17-43, Fabrieksstraat 125-143, Haltstraat 1-27, Hospitaalstraat 2-16, Hotelstraat 1-33, 2-32,...

omvat Arbeiderswoningen Siberië Overpelt-Fabriek

Leon Bekaertlaan 31-33, Lodewijk De Raetlaan 17-19, Siberiëstraat 28-38, 48-64, 57-59 (Overpelt)

omvat Gekoppelde villa's

Tennislaan 2, Overpelt (Limburg)

omvat Hotel en casino

Fabrieksstraat 138, Overpelt (Limburg)

omvat Jongens- en meisjesschool

Schoolstraat 1, 5, Overpelt (Limburg)

omvat Langgestrekte hoeve

Leukenstraat 23, Overpelt (Limburg)

omvat Langgestrekte hoeve

Leukenstraat 19, Overpelt (Limburg)

omvat Parochiekerk Sint-Jozef

Kerkstraat zonder nummer, Overpelt (Limburg)

omvat Pastorie van de Sint-Jozefparochie

Fabrieksstraat 117, Overpelt (Limburg)

omvat Personeelswoningen Overpelt-Fabriek

Fabrieksstraat 121-123, Kanaalstraat 3-9, Kerkstraat 5-7, Hospitaalstraat 1-15, Overpelt (Limburg)

omvat Schoolmeesterswoning

Fabrieksstraat 115, Overpelt (Limburg)

omvat Tweegezinswoning

Koorstraat 8-10, Hasselt (Limburg)

omvat Villa

Berkenlaan 11-15, Overpelt (Limburg)

omvat Villa Jeanne d'Arc

Kerkstraat 3, Overpelt (Limburg)

omvat Villa's

Fabrieksstraat 119, Kerkstraat 1, Overpelt (Limburg)

omvat Villa's

Schoolstraat 2, Tennislaan 3, Overpelt (Limburg)

omvat Villa-buitenverblijf van directeur-generaal W. Schulte

Bergeykseweg 50, Overpelt (Limburg)

is gerelateerd aan Metaalfabriek van Overpelt

Fabrieksstraat 144, Overpelt (Limburg)

is gerelateerd aan Tuinwijk bij de Metaalfabrieken van Overpelt-Lommel

Brasemstraat 6-8, 5-7, Dubbelrij 22-24, 28, 50, 62, Dubbelrij 37, 51, 55, 57, 61, Dubbelrij 4-6, 10-12,...

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.