Omwalde pastorie met neogotische kapel

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie Oost-Vlaanderen
Gemeente Sint-Gillis-Waas
Deelgemeente Sint-Pauwels
Straat Pastorijstraat
Locatie Pastorijstraat 7, Sint-Gillis-Waas (Oost-Vlaanderen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Actualisatie Sint-Gillis-Waas (actualisaties: 12-06-2007 - 13-06-2007).
  • Adrescontrole Sint-Gillis-Waas (adrescontroles: 09-10-2007 - 09-10-2007).
  • Inventarisatie Sint-Gillis-Waas (geografische inventarisatie: 01-01-1981 - 31-12-1981).
  • Project beschermingsdatabank 2013-2016 (beschermingen: 01-01-2013 - 30-06-2016).

Juridische gevolgen

is beschermd als monument Omwalde pastorie met neogotische kapel

Deze bescherming is geldig sinds 16-01-2004.

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Omwalde pastorie uit 19de eeuw

Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009.

is deel van de bescherming als stads- of dorpsgezicht, intrinsiek Dorpskom Sint-Pauwels

Deze bescherming is geldig sinds 08-09-2011.

Beschrijving

De bakstenen pastorie uit de 19de eeuw is gelegen op een omwalde site die vermoedelijk teruggaat tot de 16de eeuw.

Historiek

De parochie gaat terug tot 1234. Doch voor de naam van de eerste pastoor is het wachten tot 1310: Hendrik. Een eerste pastoriegebouw zou reeds bestaan hebben rond 1500. Toevallig of niet zijn vanaf precies hetzelfde jaar alle pastoors bij naam bekend. De pastorie zou groter geweest zijn dan nu en voorzien van een toren. In 1560 zou de wal aangelegd zijn. Nabij de pastorie zou een stuk land met kastanjebomen hebben gelegen. Gezien de naam van de wijk "d’Ast" (=kastanje) is dat best mogelijk.

Uit de vroege periode van de site dateert nog het poortgebouw en de wal. Het poortbouw bestaat uit een koetspoort en een voetgangerspoort. Beide zijn voorzien van een segmentboog. Boven de voetgangerspoort bevindt zich een kleine nis. Sporen van natuursteen wijzen op de oudere constructiemethode. Onder het zadeldakje loopt een kleine tandlijst.

Volgens de kaarten opgesteld door Graaf de Ferraris in 1771-1774 was de pastorie dieper op het perceel ingeplant. Vermoedelijk werd omstreeks 1830-1840 een nieuw pand opgetrokken vooraan het perceel ter vervanging van de oudere pastorie. Van de oude pastorie is geen spoor te bekennen.

Historiek

Het 19de-eeuwse pand bestaat uit vijf traveeën en twee bouwlagen onder een zadeldak. Langs beide zijden werden aanbouwsels opgetrokken van één travee en één bouwlaag onder een lessenaarsdak. Het linker aanbouwsel is voorzien van een poort wat er op wijst dat het hier gaat om een koetshuis. In het rechter aanbouwsel werd enkel een poort gesuggereerd. Het volledige pand is gecementeerd doch enkel de voorgevel heeft imitatievoegen.

De ramen op de gelijkvloerse verdieping werden recht afgewerkt terwijl de ramen op de bovenverdieping rondboogvormig zijn. De deur werd met natuursteen omlijst en de tussendorpel werd gedecoreerd met ruiten.

Het huis heeft een zeer traditionele opdeling. De gelijkvloerse verdieping werd niet verbouwd en dat in tegenstelling tot de bovenverdieping. De oorspronkelijke configuratie bleef echter herkenbaar dankzij de stucwerkplafonds. Het pand behield zijn oorspronkelijke aankleding met binnenschrijnwerk, stucplafonds, schouwmantels, …

De tuin van de pastorie, gelegen binnen de omwalling, werd gedeeltelijk heraangelegd in landschappelijke stijl. Een kleine vijver staat via een kanaal in verbinding met de wal. Een smeedijzeren brug vervolledigt het beeld.

Net buiten de wal werd in 1884 een neogotische kapel opgetrokken door de toenmalige pastoor en zijn zuster. In de kapel hangt een stichtingsplaat met daarop de tekst "Deze kapel is gebouwd door den/ eerw: heer Pastoor/ Henricus Lalemant/ en zijne zuster Theresia uit dankbaarheid/ voor den goeden uitslag der kiezing/ 1884". De kiezing waarover hier sprake is deze van de katholieke overwinning op het liberale ministerie van onderwijs (Schoolstrijd 1879-1884).

De kapel is één travee breed en drie traveeën diep, één bouwlaag onder een zadeldak. Alle ramen en de deur zijn spitsboogvormig. Boven de deur bevindt zich een drielob met daarin een verstrengelde J en S.

Het interieur bestaat uit één kruisgewelf per travee, vertrekkend van op een console. Er werden vier verschillende types van consoles uitgevoerd. De volledige kapel is opgetrokken uit ongepleisterde baksteen. In de kapel staat een klein neogotisch altaar met tabernakel. Het altaar is gewijd aan de Heilige Jozef. Het beeld van Jozef en Jezus wordt geflankeerd door twee engelen met een kandelaar.

Bron: Onroerend Erfgoed, digitaal beschermingsdossier DO002256, Pastorieën Waasland.

Auteurs: Mertens, Joeri

Datum tekst: 2015

Alle teksten

Relaties

maakt deel uit van Dorpskom Sint-Pauwels

Bakkersdreef, Beekstraat, Brouwershof, Dries, Ettingestraat, Gentstraat, Herdershof, Heuldonk, Hof ter...

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.